25/02/1948: Cộng sản lên nắm quyền ở Tiệp Khắc

Gottwald and Stalin

Nguồn:Communists take power in Czechoslovakia,” History.com (truy cập ngày 23/02/2016).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1948, dưới áp lực của Đảng Cộng sản Tiệp Khắc, Tổng thống Edvard Beneš đã cho phép một chính phủ do phe cộng sản thống trị được thành lập. Mặc dù Liên Xô đã không can thiệp quân sự (như vào năm 1968), giới quan sát phương Tây cho rằng cuộc đảo chính không đổ máu của phe cộng sản này trên thực tế là một ví dụ của sự bành trướng của Liên Xô sang Đông Âu.

Cảnh quan chính trị ở Tiệp Khắc sau Thế chiến II, nói một cách nhẹ nhàng nhất, là rất phức tạp. Eduard Beneš là người đứng đầu chính phủ lưu vong của Séc đặt trụ sở tại London trong chiến tranh, và trở về quê hương vào năm 1945 để kiểm soát một chính phủ quốc gia mới sau khi Liên Xô rút lui vào tháng 7 năm đó. Cuộc bầu cử quốc gia năm 1946 đem lại số lượng đại diện đáng kể cho phe cánh tả và cộng sản trong quốc hội mới. Beneš thành lập một liên minh với các đảng trong chính quyền của ông. Continue reading “25/02/1948: Cộng sản lên nắm quyền ở Tiệp Khắc”

24/02/1868: Tổng thống Mỹ Andrew Johnson bị luận tội

Andew_Johnson_impeachment_trial

Nguồn:President Andrew Johnson impeached,” History.com (truy cập ngày 23/02/2016).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1869, Hạ viện Hoa Kỳ đã bỏ phiếu nhằm thông qua 11 điều khoản luận tội Tổng thống Andrew Johnson, trong đó có 9 điều liên quan đến việc ông sa thải Bộ trưởng Chiến tranh Edwin M. Stanton vốn vi phạm Đạo luật Nhiệm kỳ Quan chức chính phủ (Tenure of Office Act) 1867. Cuộc bỏ phiếu của Hạ viện đưa Johnson trở thành vị tổng thống đầu tiên bị luận tội trong lịch sử Hoa Kỳ.

Khi Nội chiến Hoa Kỳ bùng nổ năm 1861, Andrew Johnson, thượng nghị sĩ từ tiểu bang Tennessee, là thượng nghị sĩ Hoa Kỳ duy nhất đến từ một tiểu bang ky khai (tức thuộc Liên minh miền Nam) mà vẫn trung thành với Liên minh miền Bắc. Năm 1862, Tổng thống Abraham Lincoln bổ nhiệm ông làm thống đốc quân sự của Tennessee, và đến năm 1864 ông được bầu làm Phó Tổng thống Hoa Kỳ. Continue reading “24/02/1868: Tổng thống Mỹ Andrew Johnson bị luận tội”

21/02/1848: “Tuyên ngôn Cộng sản” được xuất bản

communist-manifesto

Nguồn:Marx publishes Manifesto,” History.com (truy cập ngày 20/02/2015).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1848, Tuyên ngôn Cộng sản, được viết bởi Karl Marx với sự hỗ trợ của Friedrich Engels, được xuất bản ở London bởi một nhóm các nhà xã hội chủ nghĩa cách mạng sinh ra ở Đức có tên gọi là Liên đoàn Cộng sản. Được cho là có ảnh hưởng nhất trong lịch sử, cuốn sách chính trị nhỏ này tuyên bố rằng “lịch sử của mọi xã hội tồn tại từ trước đến nay là lịch sử của đấu tranh giai cấp,” và chiến thắng tất yếu của giai cấp vô sản, hay tầng lớp lao động, sẽ vĩnh viễn đặt dấu chấm hết cho xã hội giai cấp.

Ban đầu được xuất bản tại Đức với nhan đề Manifest der Kommunistischen Partei (“Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”), tác phẩm này ít có tác động tức thời. Tuy nhiên, những lý tưởng của nó đã lan truyền với sức mạnh ngày càng tăng trong thế kỷ 20, và đến năm 1950 gần một nửa dân số thế giới đã sống dưới chế độ của các chính phủ Marxist. Continue reading “21/02/1848: “Tuyên ngôn Cộng sản” được xuất bản”

20/02/1919: Quốc vương Afghanistan bị ám sát

Amanullah Khan

Nguồn:Amir of Afghanistan is assassinated,” History.com (truy cập ngày 19/02/2016).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1919, Habibullah Khan, nhà lãnh đạo Afghanistan phải vật lộn để giữ cho đất nước mình trung lập trong Thế chiến I bất chấp sự ủng hộ mạnh mẽ của người dân dành cho Thổ Nhĩ Kỳ và Liên minh Trung tâm (Đế quốc Đức, Đế quốc Áo-Hung, và Ý), đã bị bắn chết trong một chuyến đi săn.

Habibullah kế vị cha ông, Abd-ar-Rahman, làm quốc vương vào năm 1901 và lập tức bắt đầu đem lại những cải cách và hiện đại hóa rất cần thiết cho đất nước ông, bao gồm điện, ô tô, và y tế. Nằm giữa Ấn Độ thuộc Anh và Nga, trong quá khứ Afghanistan liên tục đụng độ với các nước láng giềng, bao gồm hai cuộc chiến tranh của người Afghanistan chống  quân đội Anh-Ấn vào các năm 1838–42 và 1878–79. Continue reading “20/02/1919: Quốc vương Afghanistan bị ám sát”

18/02/1964: Mỹ trừng phạt các nước giao thương với Cuba

Castro and Kennedy

Nguồn:United States punishes nations for trading with Cuba,” History.com (truy cập ngày 17/02/2016).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1964, Hoa Kỳ đã cắt giảm viện trợ quân sự cho Anh, Pháp, và Nam Tư để trừng phạt việc các nước này tiếp tục giao thương với Cuba cộng sản. Hành động này chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng, nhưng thể hiện những nỗ lực được tiếp tục của Hoa Kỳ nhằm gây bất ổn cho chế độ Cuba của Fidel Castro.

Số viện trợ bị từ chối là rất nhỏ, chỉ khoảng 100.000 USD cho mỗi quốc gia. Không quốc gia nào trong số đó cho thấy việc cắt giảm viện trợ của Hoa Kỳ sẽ ảnh hưởng đến hoạt động thương mại của họ với Cuba. Do đó, quyết định chấm dứt giao thương với Cuba của Hoa Kỳ hầu như đã không có ảnh hưởng mang tính quyết định. Nhiều nhà bình luận vào thời điểm đó đã kết luận rằng phần lớn các hành động của Hoa Kỳ là kết quả của sự thất vọng với việc không thể hạ bệ được chính phủ Castro. Continue reading “18/02/1964: Mỹ trừng phạt các nước giao thương với Cuba”

16/02/1951: Stalin lên án LHQ về vấn đề Triều Tiên

Joseph Stalin

Nguồn:Joseph Stalin attacks the United Nations,” History.com (truy cập ngày 16/02/2015).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1951, trong một tuyên bố tập trung vào tình hình chiến tranh Triều Tiên, Thủ tướng Liên Xô Joseph Stalin cáo buộc rằng Liên Hiệp Quốc đã trở thành “một vũ khí của chiến tranh xâm lược.” Ông cũng cho rằng dù một cuộc chiến tranh thế giới không phải là không thể tránh khỏi “ở thời điểm hiện tại,” nhưng “những kẻ hiếu chiến” ở phương Tây có thể châm ngòi cho một cuộc xung đột như vậy.

Những bình luận của Stalin để trả lời các câu hỏi từ báo Pravda (Sự thật) của Liên Xô là những tuyên bố công khai đầu tiên của ông về cuộc xung đột đã kéo dài gần một năm ở bán đảo Triều Tiên, nơi Hoa Kỳ, Hàn Quốc, và các quốc gia thành viên khác của Liên Hợp Quốc đã dàn trận để chống lại các lực lượng quân đội Bắc Triều Tiên và Trung Quốc cộng sản. Continue reading “16/02/1951: Stalin lên án LHQ về vấn đề Triều Tiên”

15/02/1965: Cờ lá phong của Canada ra đời

Canada flag

Nguồn:Canada adopts maple leaf flag,” History.com (truy cập ngày 14/02/2016).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1965, theo quy định trong một công bố chính thức của Nữ hoàng Anh Elizabeth II, lá quốc kỳ mới của Canada đã được treo trên Đồi Quốc hội ở Ottawa, thủ đô của Canada.

Bắt đầu từ năm 1610, Hạ Canada (Lower Canada), một thuộc địa mới của Anh, treo lá cờ Union Jack, hay còn gọi là cờ Royal Union, của Vương quốc Anh. Năm 1763, do các cuộc Chiến tranh Pháp và người Da đỏ (tức xung đột giữa các thuộc địa của Anh với các thuộc địa của Pháp cùng các đồng minh người da đỏ của hai bên ở Canada), Pháp đánh mất phần lớn các thuộc địa rộng lớn của mình ở Canada, và lá cờ Union Jack được treo trên toàn bộ lãnh thổ rộng lớn của Canada. Continue reading “15/02/1965: Cờ lá phong của Canada ra đời”

14/02/269: Thánh Valentine bị hành hình

Saint Valentine

Nguồn:St. Valentine beheaded,” History.com (truy cập ngày 12/02/2016).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Ngày 14 tháng 2 khoảng năm 269 CN, Valentine, một vị linh mục tại La Mã dưới thời Hoàng đế Claudius II, đã bị hành hình.

Dưới thời Claudius Bạo chúa cai trị, La Mã bị kéo vào nhiều cuộc chiến đẫm máu và không được lòng dân. Vị hoàng đế này phải duy trì một đội quân hùng mạnh, nhưng lại gặp khó khăn trong việc tuyển mộ lính tráng cho những liên minh quân sự của mình. Claudius tin rằng các chàng trai trẻ không muốn nhập ngũ là do tình cảm gắn bó sâu sắc của họ với vợ và gia đình. Continue reading “14/02/269: Thánh Valentine bị hành hình”

13/02/1965: Johnson phê chuẩn chiến dịch Sấm Rền

Nguồn:Johnson approves Operation Rolling Thunder,” History.com (truy cập ngày 12/02/2016).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1965, Tổng thống Mỹ Lyndon B. Johnson đã quyết định sẽ tiến hành chiến dịch ném bom kéo dài vào miền Bắc Việt Nam mà ông cùng các cố vấn của mình đã dự tính trong hơn một năm.

Đầu tháng 2, Tổng thống Johnson đã ra lệnh tiến hành Chiến dịch Flaming Dart nhằm trả đũa các cuộc tấn công của cộng sản vào các căn cứ Mỹ ở miền Nam Việt Nam (bao gồm trận tấn công Căn cứ không quân Pleiku vào ngày mùng 6). Các cuộc tấn công trả đũa này đã không đem lại hiệu quả như mong muốn là buộc Bắc Việt ngừng viện trợ cho lực lượng Mặt trận Dân tộc Giải phóng ở miền Nam Việt Nam, và thất vọng trước điều này, Tổng thống Johnson đã chuyển sang sử dụng không quân nhiều hơn. Continue reading “13/02/1965: Johnson phê chuẩn chiến dịch Sấm Rền”

12/02/1912: Hoàng đế cuối cùng của Trung Quốc thoái vị

pho nghi

Nguồn:Last emperor of China abdicates”, History.com (truy cập ngày 11/2/2016).

Biên dịch: Nguyễn Ngọc Tường Ngân

Vào ngày này năm 1912, Tuyên Thống (Hsian-T’ung), vị hoàng đế cuối cùng của Trung Quốc, bị buộc phải thoái vị sau cuộc Cách mạng Tân Hợi do Tôn Dật Tiên lãnh đạo. Một chính phủ lâm thời được thành lập thay thế cho triều đình, chấm dứt 267 năm cai trị của người Mãn Châu và hơn 2.000 năm cai trị của chế độ phong kiến tại Trung Quốc. Vị cựu hoàng, lúc đó chỉ mới 6 tuổi, được phép tiếp tục sống trong Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh, và ông đã lấy tên là Henry Phổ Nghi (Pu Yi). Continue reading “12/02/1912: Hoàng đế cuối cùng của Trung Quốc thoái vị”