Chiến tranh Trăm năm kéo dài bao lâu?

100yw

Nguồn:How long was the Hundred Years’ War?“, History.com, 11/4/2016

Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Một loạt các cuộc xung đột ngắt quãng giữa Pháp và Anh diễn ra trong suốt thế kỷ 14 và 15 đã không được gọi là “Chiến tranh Trăm năm” mãi cho đến năm 1823. Tương truyền, chiến tranh được cho là đã bắt đầu vào năm 1337 khi vua Pháp Philip VI cố gắng để giành lại Guyenne (một phần của vùng Aquitaine ở tây nam nước Pháp) từ tay vua Anh Edward III – người đã đáp lại bằng cách yêu sách ngai vàng nước Pháp. Cuộc chiến đã kéo dài cho đến năm 1453 khi người Pháp tuyên bố chiến thắng đối với vùng lãnh thổ tranh chấp trong trận Castillon. Theo cách tính này, Chiến tranh Trăm năm thực sự kéo dài 116 năm. Continue reading “Chiến tranh Trăm năm kéo dài bao lâu?”

Tại sao người Nhật ngày càng ít sinh con?

JP babies

Nguồn:Why the Japanese are having so few babies“, The Economist, 23/7/2014

Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Tháng 6/2014, một quan chức địa phương ở tỉnh Aichi đã đưa ra một đề nghị táo bạo. Tomonaga Osada gợi ý rằng các nhà chức trách có thể phân phối bao cao su bị làm thủng một cách bí mật cho các cặp vợ chồng trẻ, những người sau đó sẽ giúp tăng tỷ lệ sinh. “Mưu đồ” không chính thống của ông được rất ít người ủng hộ, nhưng nó phản ánh một mối quan ngại chung về bối cảnh nhân khẩu học của Nhật Bản. Năm 2013, chỉ hơn 1 triệu trẻ em được sinh ra, ít hơn rất nhiều so với số lượng cần thiết để duy trì dân số, được dự kiến sẽ giảm từ 127 triệu người xuống còn khoảng 87 triệu người vào năm 2060. Tại sao những người trẻ Nhật Bản lại miễn cưỡng trong việc sinh con như vậy? Continue reading “Tại sao người Nhật ngày càng ít sinh con?”

Thủ đô châu Phi nào đặt tên theo một Tổng thống Mỹ?

Map of Sierra Leone and Liberia.

Nguồn:Which African nation’s capital is named for a U.S. president?“, History.com, ngày 17/03/2016

Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Quốc gia Tây Phi Liberia được thành lập vào năm 1822 bởi Hiệp hội Thực dân hóa Hoa Kỳ (ACS) như là một nơi định cư cho những người nô lệ Mỹ được giải phóng. Thủ đô của quốc gia này, Monrovia, được đặt theo tên tổng thống Hoa Kỳ thứ năm, James Monroe, người đã phục vụ tại Nhà Trắng từ năm 1817 đến năm 1825 và là một người ủng hộ ACS. Tổ chức này được thành lập năm 1816, tám năm sau khi một bộ luật liên bang có hiệu lực quy định về việc cấm nhập khẩu nô lệ vào Hoa Kỳ (buôn bán nô lệ trong nước vẫn tiếp tục và chế độ nô lệ đã không được bãi bỏ cho đến khi Tu chính án thứ 13 được phê chuẩn vào năm 1865). Continue reading “Thủ đô châu Phi nào đặt tên theo một Tổng thống Mỹ?”

Thế nào là một siêu đại biểu?

45

Nguồn:What is a superdelegate?“, History.com, 22/03/2016

Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Hệ thống hiện tại được sử dụng bởi Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa tại Hoa Kỳ để chọn ứng cử viên tổng thống đã được hình thành sau cuộc bầu cử năm 1968, khi một Hội nghị Quốc gia Đảng Dân chủ hỗn loạn ở Chicago đã đưa Hubert Humphrey vào vị trí ứng cử viên dù ông không thể thắng được bất kỳ một cuộc bầu cử sơ bộ nào. Kể từ đó, hầu hết các đại biểu trong các hội nghị của đảng bị ràng buộc phải bầu theo ý muốn của cử tri và ủng hộ người chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ hoặc trong cuộc họp kín tại bang của họ. Nhưng trong số 4.763 đại biểu sẽ tham dự Hội nghị Quốc gia Đảng Dân chủ vào mùa hè này tại Philadelphia, có 712 người (khoảng 15%) được gọi là siêu đại biểu (superdelegates), những người có thể ủng hộ bất kỳ ứng cử viên nào mà họ lựa chọn và có thể thay đổi sự ủng hộ của họ bất cứ lúc nào, cho đến khi có ứng cử viên được đề cử. Continue reading “Thế nào là một siêu đại biểu?”

Tổng thống Mỹ đầu tiên sinh ra không phải công dân Anh là ai?

Martin van Burens

Nguồn:Who was the first president born an American citizen?“, History.com, ngày 27/04/2016

Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Tổng thống thứ tám của Hoa Kỳ, Martin van Buren, một thành viên Đảng Dân chủ tại vị từ năm 1837-1841, là Tổng thống đầu tiên mà lúc sinh ra không phải là công dân Anh. Bảy người khác từng giữ chức vụ chính trị cao nhất của đất nước trước ông đều được sinh ra trước năm 1776, khi 13 thuộc địa Mỹ tuyên bố độc lập khỏi Vương quốc Anh. Van Buren được sinh ra sáu năm sau, vào năm 1782. Continue reading “Tổng thống Mỹ đầu tiên sinh ra không phải công dân Anh là ai?”

Tại sao các Thượng phụ Chính thống giáo nhóm họp?

Orthodox

Nguồn:Why Orthodox patriarchs are meeting after centuries“, The Economist, 21/06/2016

Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Có những tuyên ngôn tôn giáo về thế giới đã làm nên lịch sử và ảnh hưởng đến cách suy nghĩ của hàng triệu người. Một trong số đó là Pacem in Terris (Hòa bình trên trái đất), một bản cáo trạng lên án chiến tranh được công bố vào năm 1963 bởi Giáo Hoàng John XXIII. Còn một cột mốc trước đó trong giáo huấn Công giáo là De Rerum Novarum (Về những điều mới) vào năm 1891 vốn đã chấp nhận quyền của người lao động trong việc thành lập công đoàn. Trong khi đó, gần đây các nhà lãnh đạo của 200 triệu người Thiên chúa Chính thống giáo trên thế giới lại hiếm khi nỗ lực để thảo luận cùng nhau và đưa ra một thông điệp rõ ràng cho nhân loại. Có lẽ một phần với hy vọng để làm điều đó mà các giám mục của giáo hội sẽ gặp mặt tại Crete trong khoảng thời gian từ nay đến ngày 26/6. Điều gì đã khiến họ tốn quá nhiều thời gian cho điều này và họ hi vọng sẽ đạt được những gì? Continue reading “Tại sao các Thượng phụ Chính thống giáo nhóm họp?”

Phó Tổng thống Mỹ có bị giới hạn số nhiệm kỳ không?

US

Nguồn:Are there term limits for U.S. vice presidents“, History.com, ngày 06/06/2016

Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Các Tổng thống Mỹ chỉ được cầm quyền hai nhiệm kỳ bốn năm (hoặc tối đa là 10 năm trong trường hợp một tổng thống được thăng cấp từ vị trí Phó Tổng thống) theo quy định của Tu chính án thứ 22 được phê chuẩn vào năm 1951. Tuy nhiên, các Phó Tổng thống, cũng giống như các thành viên của Quốc hội Mỹ, không phải đối mặt với những hạn chế về số nhiệm kỳ. Tuy nhiên, đến nay, chưa có Phó Tổng thống nào phục vụ nhiều hơn hai nhiệm kỳ. Trong thực tế, chỉ có tám Phó Tổng thống đã phục vụ đủ tám năm: John Adams, Daniel Tompkins, Thomas Marshall, John Nance Garner, Richard Nixon, George H.W. Bush, Al Gore và Dick Cheney. Continue reading “Phó Tổng thống Mỹ có bị giới hạn số nhiệm kỳ không?”

Tại sao Hồng Kông quan trọng với kinh tế Trung Quốc?

Hong Kong

Nguồn:Why Hong Kong remains vital to China’s economy“, The Economist, 30/9/2014

Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Khi các cuộc biểu tình làm tê liệt Hồng Kông và những mối lo lắng gia tăng về cách mà Trung Quốc sẽ có thể phản ứng, một trong những câu hỏi đáng quan tâm nhất của các cư dân thành phố này là liệu số phận của họ có quan trọng đối với phần còn lại của Trung Quốc hay không. Hồng Kông từ lâu đã đóng vai trò là cầu nối giữa Trung Quốc với thế giới, nối liền các dòng chảy thương mại và đầu tư theo cả hai chiều. Vai trò này đã suy giảm trong những năm gần đây khi Trung Quốc mở cửa biên giới và tham gia trực tiếp vào nền kinh tế toàn cầu. Các nhà lãnh đạo Hồng Kông cảnh báo rằng tình trạng bất ổn hiện tại sẽ chỉ dẫn tới việc các doanh nghiệp Trung Quốc bỏ qua Hồng Kông nhiều hơn. Xét theo quy mô, họ có lý: Hồng Kông rõ ràng đã trở nên ít quan trọng hơn so với trong quá khứ. GDP của lãnh thổ này đã giảm từ 16% GDP Trung Quốc vào năm 1997, năm mà nó đã được trả lại cho Trung Quốc, xuống còn 3% vào thời điểm hiện tại. Điều đó đã khiến nhiều doanh nghiệp Trung Quốc và nước ngoài kết luận rằng Hồng Kông đang dần mờ nhạt về mặt vai trò kinh tế. Liệu có phải vậy không? Continue reading “Tại sao Hồng Kông quan trọng với kinh tế Trung Quốc?”

Tại sao Catalonia muốn độc lập khỏi Tây Ban Nha?

Catalan

Nguồn:Catalan’s independence movement“, The Economist, 14/10/2014

Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Chính quyền Catalonia, khu vực phía đông bắc giàu có và đông dân của Tây Ban Nha, đã lên kế hoạch tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý không mang tính ràng buộc về nền độc lập vào ngày 09/11/2014. Nhưng kế hoạch này đã bị hoãn lại khi Tòa án Hiến pháp Tây Ban Nha đình chỉ cuộc bỏ phiếu. Tòa án đã cân nhắc tính hợp pháp của cuộc trưng cầu dân ý, và dự kiến là sẽ tuyên bố nó vi hiến vào một thời điểm trong năm tháng sau đó. Nhưng Catalonia đã không nản lòng. Ngày 14/10/2014, Thủ hiến Catalonia, Artur Mas, đã thông báo rằng một hình thức “tham vấn” nào đó, có liên quan đến “lá phiếu và hòm phiếu”, sẽ được thực hiện vào ngày 09/11/2014, bất kể quyết định của Tòa án ra sao. Điều này có ý nghĩa như thế nào đối với nền độc lập của Catalonia? Continue reading “Tại sao Catalonia muốn độc lập khỏi Tây Ban Nha?”

Mô hình Canada về thỏa thuận thương mại là gì?

 Canada model

Nguồn:The Canadian model for trade deals“, The Economist, 28/06/2016

Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Những người ủng hộ Brexit bây giờ sẽ phải hoàn thiện kế hoạch hậu EU của họ, bao gồm cả các thỏa thuận mới về thương mại. Trong chiến dịch này, Boris Johnson nói rằng Anh Quốc có thể làm theo ví dụ của Canada và đàm phán các thỏa thuận thương mại tự do với phần còn lại của thế giới, trong khi vẫn duy trì được quyền kiểm soát biên giới của mình. Nhưng mô hình Canada về thỏa thuận thương mại là gì và liệu nó có thể giúp ích cho nước Anh hay không? Continue reading “Mô hình Canada về thỏa thuận thương mại là gì?”