Tag: Phạm Quý Thọ

Hiến pháp Hoa Kỳ và hàm ý cho Việt Nam trong cải cách lập pháp và thể chế

Tác giả: PGS. TS. Phạm Quý Thọ

Khi đám đông tràn vào tòa nhà Quốc hội Hoa Kỳ trong sự kiện tấn công Quốc hội Mỹ ngày 6 tháng 1 năm 2021, thế giới chứng kiến một cảnh tượng tưởng như nghịch lý: trung tâm quyền lực của một nền dân chủ lâu đời bị thách thức ngay từ bên trong. Nhưng sau những giờ hỗn loạn, một điều đáng chú ý đã xảy ra. Quốc hội Mỹ quay trở lại làm việc, quy trình hiến định tiếp tục, và kết quả bầu cử vẫn được xác nhận theo đúng thủ tục pháp luật.

Đối với nhiều nhà quan sát, khoảnh khắc đó giống như một “bài kiểm tra sức chịu đựng” của Hiến pháp Hoa Kỳ – văn bản được soạn thảo từ cuối thế kỷ 18 nhưng vẫn đang vận hành trong một xã hội hoàn toàn khác của thế kỷ 21. Sự kiện này làm sống lại một câu hỏi đã được tranh luận suốt hơn hai trăm năm: liệu Hiến pháp Hoa Kỳ thực sự là một cỗ máy thể chế có khả năng kiềm chế quyền lực, hay nó đã trở thành một huyền thoại chính trị hiện đại được tôn vinh quá mức? Continue reading “Hiến pháp Hoa Kỳ và hàm ý cho Việt Nam trong cải cách lập pháp và thể chế”

Sau Ali Khamenei, Trung Đông và trật tự thế giới sẽ thay đổi ra sao?

Tác giả: PGS. TS. Phạm Quý Thọ

Trong nhiều thập kỷ qua, Ali Khamenei không chỉ là lãnh tụ tối cao của Iran mà còn là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất tới cấu trúc quyền lực tại Trung Đông. Vai trò của ông gắn liền với sự phát triển của mô hình nhà nước thần quyền ở Iran và với chiến lược mở rộng ảnh hưởng khu vực của Tehran.

Sau cuộc cách mạng năm 1979 do Ruhollah Khomeini lãnh đạo, Iran thiết lập mô hình Cộng hòa Hồi giáo, trong đó vị trí lãnh tụ tối cao nắm quyền lực cao nhất về chính trị, quân sự và tôn giáo. Khi Khomeini qua đời năm 1989, Khamenei kế nhiệm vị trí này và dần củng cố quyền lực thông qua các thiết chế nhà nước, hệ thống tôn giáo và lực lượng an ninh, đặc biệt là bộ máy an ninh – quân sự có ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống chính trị Iran. Continue reading “Sau Ali Khamenei, Trung Đông và trật tự thế giới sẽ thay đổi ra sao?”

Mô hình “chuyên chế thông minh” của Trung Quốc và bài học cho Việt Nam

Tác giả: PGS. TS. Phạm Quý Thọ

1. Tính cấp thiết của lựa chọn mô hình trong kỷ nguyên cạnh tranh công nghệ

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn được gọi bằng nhiều tên khác nhau: chuyển đổi số toàn diện, công nghiệp hóa lần thứ hai, hay “kỷ nguyên vươn mình”. Dù cách gọi nào được sử dụng, điểm chung là nhận thức rằng quỹ đạo phát triển truyền thống – dựa trên lao động giá rẻ, gia công xuất khẩu và thu hút FDI thâm dụng vốn – đã đến ngưỡng giới hạn. Không gian tăng trưởng mới sẽ phụ thuộc vào năng lực công nghệ, chất lượng thể chế và khả năng điều phối chiến lược trong môi trường cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt.

Trong bối cảnh ấy, câu hỏi về mô hình phát triển không còn mang tính học thuật thuần túy. Nó trở thành vấn đề sinh tử của chiến lược quốc gia. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, khi công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo trở thành nền tảng quyền lực mới, mỗi quốc gia phải trả lời: tăng trưởng nhanh bằng cách nào, và duy trì ổn định ra sao trong quá trình chuyển đổi? Continue reading “Mô hình “chuyên chế thông minh” của Trung Quốc và bài học cho Việt Nam”