Featured

Dữ liệu như một hàng hóa công: Dữ liệu mở của chính phủ và nền kinh tế API

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • Vương quốc Anh và Estonia xem nhiều loại dữ liệu phi cá nhân của chính phủ — như đăng ký doanh nghiệp, dữ liệu địa không gian và thống kê — là đầu vào cho đổi mới khu vực tư nhân. Các dữ liệu này được cung cấp qua API mở, chuẩn hóa và có thể tái sử dụng, thay vì bị giữ như tài sản hành chính hoặc an ninh.
      • Sau khi mở miễn phí dữ liệu đăng ký doanh nghiệp năm 2015, Companies House của Anh ghi nhận sổ đăng ký được truy cập hơn 16 tỷ lần mỗi năm. Các đánh giá độc lập ước tính dữ liệu này tạo giá trị từ 1 đến 3 tỷ bảng Anh hằng năm cho người sử dụng; chế độ Ngân hàng Mở của Anh được ước tính đã tạo lợi ích 8,3 tỷ bảng Anh và có tiềm năng tạo thêm 43 tỷ bảng Anh. Continue reading “Dữ liệu như một hàng hóa công: Dữ liệu mở của chính phủ và nền kinh tế API”
Featured

Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

PHẦN I — TÀI TRỢ CHO NỀN KINH TẾ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Chương 1. Đặt cược vào thất bại: Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và chính trị học của vốn rủi ro

Yozma của Israel và Temasek-EDBI của Singapore cho thấy vốn nhà nước có thể kéo theo tư nhân nếu tách khỏi né tránh rủi ro hành chính. Việt Nam thiếu vốn giai đoạn hạt giống và Series A; nút thắt nằm ở quản trị, không phải nguồn vốn.

Chương 2. Nợ cho những kẻ mơ mộng: Tín dụng chính sách và giới hạn của việc cho start-up vay vốn

Tín dụng chính sách Hàn Quốc, đối lập tài trợ và vốn cổ phần Israel, cho thấy start-up ít phù hợp với công cụ nợ. Chương này xem xét Quỹ Hỗ trợ Đầu tư theo Nghị định 182, gợi ý rằng Việt Nam chọn cho vay, trợ cấp vì an toàn chính trị hơn rủi ro vốn cổ phần. Continue reading “Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’”

Thế giới hôm nay: 02/11/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các ứng dụng cảnh báo khẩn cấp của Nga và Ukraine được cho là đã bị tấn công mạng. Ukraine cáo buộc Nga là thủ phạm gửi đi các tin nhắn, một vài trong số đó có nội dung báo động về một “cảnh báo hạt nhân” trên toàn quốc. Chính quyền kêu gọi người dùng bỏ qua các “tin nhắn lạ.” Phía Nga cho biết ứng dụng cảnh báo khẩn cấp của họ cũng bị tin tặc tấn công, nhưng chưa đi đến việc đổ lỗi cho Ukraine. Trong khi đó, Ukraine đã nối lại các cuộc tấn công vào những nhà máy lọc dầu của Nga, bất chấp yêu cầu từ Donald Trump.

Haley Stevens – người vừa thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ tại bang Michigan – tuyên bố ủng hộ ứng viên Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử Thượng viện sắp tới của bang này. Stevens đã đi lễ nhà thờ cùng Mike Rogers sau khi rút lại sự ủng hộ dành cho ứng viên Đảng Dân chủ Abdul El-Sayed. Bà cho biết mình cảm thấy “không được chào đón” trong chiến dịch tranh cử của ông. Đây là một ghế mà Đảng Dân chủ có thể phải giữ bằng được để giành thế đa số tại Thượng viện. Vui mừng trước tin này, Trump đã ngỏ lời mời Stevens gia nhập Đảng Cộng hòa. Continue reading “Thế giới hôm nay: 02/11/2026”

Ván cược lớn của Seoul vào hoạt động vận tải biển tại Bắc Cực

Nguồn: Edward Rhys Jones, “Seoul’s bold bet on Arctic shipping”, East Asia Forum, 29/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Mặc dù có nhiều ý kiến bàn luận về Tuyến đường biển phương Bắc (NSR), đây vẫn là một lộ trình nguy hiểm và thiếu tin cậy để vận chuyển hàng hóa từ châu Á sang châu Âu. Dù tình trạng nóng lên toàn cầu đã khiến diện tích băng biển giảm nhanh chóng, các khối băng trôi vẫn có thể gây hư hại nghiêm trọng cho những con tàu có vỏ bằng thép. Ngành vận tải biển Đông Á còn một chặng đường dài phía trước mới có thể hiện thực hóa tham vọng tại Bắc Cực.

Thời tiết ở vùng cực bắc vô cùng thất thường, trong khi sự hình thành các lớp băng dày từ cuối mùa thu đến tận mùa xuân khiến khoảng thời gian có thể sử dụng tuyến đường này một cách an toàn trở nên rất ngắn. Hệ quả là các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn tại Bắc Cực đặt ra những thách thức đặc thù. Đây cũng là một phần lý do khiến phí bảo hiểm đối với các đơn vị vận tải chọn sử dụng NSR luôn ở mức rất cao. Continue reading “Ván cược lớn của Seoul vào hoạt động vận tải biển tại Bắc Cực”

01/11/1755: Động đất tàn phá Lisbon

Nguồn: Earthquake takes heavy toll on Lisbon, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1755, một trận động đất kinh hoàng đã tấn công thành phố Lisbon, Bồ Đào Nha, cướp đi sinh mạng của khoảng 50.000 người. Sau đợt tàn phá trên diện rộng này, thành phố gần như phải xây dựng lại từ đầu.

Lisbon là thủ đô và thành phố lớn nhất của Bồ Đào Nha trong thế kỷ 18 đầy thịnh vượng, thời kỳ mà kim cương và vàng từ thuộc địa ở Brazil đã giúp nhiều người dân Bồ Đào Nha trở nên giàu có. Khi ấy, khoảng 10% trong số 3 triệu dân của Bồ Đào Nha sống tại Lisbon. Là một trong những cảng biển lớn nhất trên Đại Tây Dương, thành phố đóng vai trò then chốt trong thương mại toàn cầu. Năm 1755, Lisbon cũng là một trung tâm lớn của Thiên Chúa giáo và là nơi cư ngụ của các chức sắc tôn giáo. Continue reading “01/11/1755: Động đất tàn phá Lisbon”

Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ và tác động đối với Đông Nam Á

Nguồn: Stephen Olson, “US Midterm Elections Serve as Bellwether for Southeast Asia”, Fulcrum, 22/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Đảng Dân chủ đang đứng trước cơ hội giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Nếu điều này xảy ra, các quốc gia Đông Nam Á phụ thuộc vào xuất khẩu sang thị trường Mỹ rộng lớn có thể nhìn thấy một tia hy vọng.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, trong đó một phần ba số ghế Thượng viện và toàn bộ số ghế Hạ viện sẽ được bầu lại, sẽ diễn ra vào ngày 3/11. Mặc dù kết quả bầu cử khó có thể tạo ra những tác động trực tiếp và đột biến đối với Đông Nam Á, đây sẽ là một chỉ dấu quan trọng, cung cấp những tín hiệu hữu ích về triển vọng của khu vực trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ Tổng thống Trump, đặc biệt trong lĩnh vực chính sách thương mại. Continue reading “Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ và tác động đối với Đông Nam Á”

Israel dưới dấu ấn của Netanyahu

Nguồn: Dalia Dassa Kaye, “The Israel Netanyahu Made”, Foreign Affairs, 27/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã chi phối nền chính trị nước này trong suốt bốn thập kỷ qua, và ảnh hưởng của ông sẽ không chấm dứt ngay cả khi cử tri Israel bỏ phiếu loại ông khỏi vị trí lãnh đạo. Trong thời gian giữ cương vị thủ tướng lâu nhất lịch sử Israel, Netanyahu đã làm thay đổi sâu sắc những nguyên tắc định hình chính sách an ninh quốc gia. Việc ông kiên quyết bác bỏ quyền thành lập nhà nước của người Palestine đã góp phần đẩy vấn đề này ra khỏi các cuộc tranh luận chính trị chủ lưu. Đồng thời, những lời kêu gọi tiến hành chiến tranh chống Iran mà ông kiên trì đưa ra từ lâu hiện đã trở thành một định hướng chính sách được chấp nhận rộng rãi trong giới chính trị và an ninh Israel. Continue reading “Israel dưới dấu ấn của Netanyahu”

31/10/1926: Ngày mất ảo thuật gia lừng danh Harry Houdini

Nguồn: Celebrated magician Harry Houdini dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1926, Harry Houdini, ảo thuật gia kiêm nghệ sĩ trốn thoát nổi tiếng nhất thế kỷ 20, đã qua đời vì viêm phúc mạc tại một bệnh viện ở Detroit. Mười hai ngày trước đó, sau một buổi diễn thuyết ở Montreal, Houdini đã trò chuyện với một nhóm sinh viên và có nhắc đến sự dẻo dai của cơ bụng và khả năng chịu đựng những cú đấm mạnh của mình. Bất ngờ, một sinh viên trong nhóm vung tay đấm hai nhát vào bụng ông. Do không kịp phòng bị, những cú đấm này đã làm vị ảo thuật gia vỡ ruột thừa. Ông ngã bệnh trên chuyến tàu đến Detroit, và sau khi cố gắng hoàn thành buổi biểu diễn cuối cùng, ông buộc phải nhập viện. Các bác sĩ đã tiến hành phẫu thuật cho ông nhưng chẳng ích gì. Phần ruột thừa bị vỡ đã gây nhiễm trùng toàn thân, và ông trút hơi thở cuối cùng vào ngày 31/10. Continue reading “31/10/1926: Ngày mất ảo thuật gia lừng danh Harry Houdini”

Tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc đang vượt tầm kiểm soát

Nguồn: Lizzi C. Lee và Xiao Ma, “China’s Overcapacity Has a Mind of Its Own”, Foreign Policy, 26/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Không có dấu hiệu nào cho thấy cỗ máy xuất khẩu khổng lồ của Trung Quốc đang chậm lại. Chẳng hạn, xuất khẩu ô tô của nước này đã tăng hơn mười lần kể từ năm 2020 và được dự báo sẽ đạt 10 triệu xe trong năm nay. Chỉ riêng tháng 8, Trung Quốc đã ghi nhận mức thặng dư thương mại kỷ lục 119,1 tỷ USD, đưa nước này tiến gần đến khả năng vượt mức thặng dư 1.200 tỷ USD của năm 2025. “Cú sốc Trung Quốc” giờ đây đã trở thành hiện thực thường nhật trong nhiều lĩnh vực, từ xe điện đến sản xuất điện năng.

Những cáo buộc cho rằng Trung Quốc đang xuất khẩu công suất dư thừa liên tục vang lên tại Mỹ, Liên minh châu Âu và Đông Nam Á, dù Bắc Kinh kiên quyết bác bỏ. Những lo ngại này hoàn toàn có cơ sở: rất khó cạnh tranh với sức mạnh công nghiệp của Trung Quốc, trong khi các doanh nghiệp và những bên có lợi ích liên quan tại địa phương lo lắng về đủ mọi vấn đề, từ mất việc làm đến sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp Trung Quốc. Continue reading “Tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc đang vượt tầm kiểm soát”

Thế giới hôm nay: 30/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Alphabet đang gặp rắc rối. Sau khi kết quả kinh doanh quý III khiến các nhà đầu tư thất vọng, cổ phiếu của công ty mẹ của Google đã giảm 13%, bốc hơi hơn 500 tỷ USD giá trị vốn hóa. Doanh thu từ mảng tìm kiếm không đạt kỳ vọng, một phần vì các truy vấn thực hiện ở “chế độ AI” mang lại ít tiền quảng cáo hơn. Tin tức này làm dấy lên quan ngại về việc các công ty chi những khoản tiền khổng lồ cho AI. Trong lúc đó, chỉ số NASDAQ thiên về công nghệ đã giảm gần 1,4%.

Báo cáo thu nhập của Amazon không giúp trấn an được các nhà đầu tư. Công ty báo cáo doanh thu đạt 201,9 tỷ USD – thấp hơn dự kiến của các nhà phân tích. Việc vung tiền cho AI khiến dòng tiền tự do chuyển sang mức âm, với mức chi là 42,4 tỷ USD. Khép lại một ngày buồn cho các công ty công nghệ Mỹ, cổ phiếu của Intel cũng sụt giảm trong phiên giao dịch ngoài giờ sau khi hãng dự báo doanh thu chỉ đạt 15 – 16 tỷ USD trong quý tới, thấp hơn mức ước tính. Nhà sản xuất chip này viện dẫn nguyên nhân là do nhu cầu máy tính cá nhân (PC) chậm lại. Continue reading “Thế giới hôm nay: 30/10/2026”

Liệu Mỹ có tấn công Iran sau bầu cử giữa nhiệm kỳ?

Nguồn: James M. Lindsay, “Will the United States Attack Iran After the Midterms?”, Council on Foreign Relations, 23/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Sau gần chín tháng xung đột với Iran, Tổng thống Donald Trump phải đối mặt với lựa chọn giữa leo thang căng thẳng với Tehran, tìm cách chung sống, hoặc duy trì nguyên trạng.

Liệu Mỹ có leo thang cuộc chiến với Iran sau khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ kết thúc vào ngày 3/11 hay không?

Tổng thống Donald Trump đã gợi mở về khả năng này trong vài tuần qua. Đầu tháng này, ông cho biết Mỹ sẽ giành chiến thắng trong cuộc chiến “ngay sau cuộc bầu cử” hoặc “có thể là trước cuộc bầu cử”. Khi tạp chí The Atlantic đưa tin rằng ông đang cân nhắc tấn công Iran trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ, Trump tuyên bố: “Chúng ta sẽ không tấn công Iran vào bất kỳ thời điểm nào trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra tại Mỹ vào ngày 3/11.” Continue reading “Liệu Mỹ có tấn công Iran sau bầu cử giữa nhiệm kỳ?”

Từ Brazil, Serbia đến châu Âu: Bầu cử, yếu tố Mỹ và thế giằng co tả – hữu

Nguồn: Tín Cường, Đường Tương Long, 两岸圆桌派｜从巴西到塞尔维亚：两场选举，多种焦虑，一个美国因素, Guancha, 28/10/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Tháng 10 năm 2026, các cuộc bầu cử Tổng thống Brazil và bầu cử Quốc hội Serbia liên tiếp ghi nhận những kết quả thu hút sự chú ý lớn từ dư luận. Tổng thống Brazil Lula da Silva đã lội ngược dòng thành công để tái cử dù bị dẫn trước ở vòng bầu cử đầu tiên; trong khi đó, phe chính trị do cựu Tổng thống Serbia Aleksandar Vučić lãnh đạo lại hứng chịu thất bại trong cuộc bầu cử Quốc hội. Cùng thời điểm, các cuộc biểu tình quy mô lớn bùng nổ tại Pháp và một số quốc gia châu Âu khác. Áp lực kinh tế cùng những mâu thuẫn xã hội tiếp tục tác động mạnh đến cục diện chính trị truyền thống ở châu Âu.

Vì sao Lula có thể lội ngược dòng, trong khi phe của Vučić lại thất bại? Yếu tố Mỹ đóng vai trò như thế nào trong những biến động chính trị tại hai quốc gia này? Trước những khó khăn kinh tế và sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy, liệu bản đồ chính trị châu Âu có bước vào một cuộc xáo trộn mới? Continue reading “Từ Brazil, Serbia đến châu Âu: Bầu cử, yếu tố Mỹ và thế giằng co tả – hữu”

29/10/1969: Thông điệp đầu tiên được gửi qua ARPANET – tiền thân của Internet

Nguồn: First electronic message is sent via internet precursor ARPANET, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1969, các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Los Angeles (UCLA) đã gửi thành công một thông điệp điện tử – loại hình thông điệp đầu tiên thuộc dạng này – tới Viện Nghiên cứu Stanford thông qua ARPANET, mạng lưới tiền thân của Internet hiện đại.

Vào thời điểm đó, thứ mà ngày nay chúng ta gọi là Internet chỉ mới là một mạng lưới máy tính thử nghiệm sơ khai, được ủy quyền và tài trợ bởi Cơ quan Nghiên cứu Dự án Tiên tiến (ARPA) thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ. Sau khi Nga phóng vệ tinh không gian Sputnik, Tổng thống Dwight D. Eisenhower đã thành lập ARPA vào năm 1958 nhằm đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và hỗ trợ phát triển các công nghệ có tiềm năng ứng dụng trong lĩnh vực quốc phòng. Continue reading “29/10/1969: Thông điệp đầu tiên được gửi qua ARPANET – tiền thân của Internet”

Thế giới hôm nay: 29/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Với khoảng 90% số phiếu đã được kiểm trong cuộc bầu cử ở Israel, liên minh cánh hữu và siêu chính thống của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang trên đà giành được 53 trong số 120 ghế của Quốc hội. Để nắm quyền lãnh đạo, phe đối lập của Gadi Eisenkot – dự kiến giành được 48 ghế–sẽ cần nhanh chóng chứng minh họ có thể đạt được thỏa thuận với các đảng Ả Rập, nhưng việc này đang bị nhiều người phản đối gay gắt. Trong trường hợp phe đối lập không đạt được thỏa thuận, Netanyahu sẽ được trao cơ hội thành lập chính phủ.

Kết quả kinh doanh hàng quý của Microsoft vượt xa kỳ vọng, giúp cổ phiếu của công ty tăng 3% trong phiên giao dịch ngoài giờ. Doanh thu tăng 19% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 92 tỷ USD. Doanh số đặc biệt tăng mạnh tại bộ phận điện toán đám mây Azure, với mức tăng 48% và mang về 33 tỷ USD. Các nhà đầu tư rất hài lòng vì Microsoft đạt được thành tích này trong khi chi tiêu ít hơn dự kiến. Continue reading “Thế giới hôm nay: 29/10/2026”

Bắc Kinh có ý gì khi nói về ‘Ổn định chiến lược’?

Nguồn: Tôn Thành Hạo (Sun Chenghao), “What Does Beijing Mean By ‘Strategic Stability’?,” Foreign Policy, 20/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sau hội nghị thượng đỉnh với Trump, Trung Quốc muốn một cuộc cạnh tranh có kiểm soát.

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đến thăm Bắc Kinh vào tháng 5, ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí rằng Mỹ và Trung Quốc nên vun đắp một “quan hệ mang tính xây dựng về ổn định chiến lược.” Tại cuộc gặp ở Washington vào tháng 9, hai bên tiếp tục tái khẳng định khuôn khổ này và nêu rõ rằng nó phải dựa trên sự tôn trọng, công bằng, và có đi có lại. Các nhà lãnh đạo không tuyên bố chấm dứt cạnh tranh mà đang thừa nhận thực tế: Cạnh tranh cần có một khuôn khổ chính trị để ngăn nó trượt đà thành đối đầu.

Vậy chính xác thì ổn định chiến lược là ổn định điều gì? Continue reading “Bắc Kinh có ý gì khi nói về ‘Ổn định chiến lược’?”

Iran giờ đã là một “quái vật” khác xưa

Nguồn: Cole Bucy, “Tehran is a Different Beast Now”, War on the Rocks, 21/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tehran mà thế giới từng biết đến đã không còn tồn tại. Tehran ấy đã chết trong biển lửa cùng cựu Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei ngay trong ngày đầu tiên của cuộc chiến hồi tháng Hai. Con trai ông, Mojtaba Khamenei, người kế nhiệm vị trí Lãnh tụ Tối cao, dù hiện đang ở đâu và tình trạng sức khỏe ra sao, đã tận mắt chứng kiến cha, vợ và những thành viên thân thiết khác trong gia đình thiệt mạng trong chính cuộc không kích khiến ông bị thương. Nhà Trắng từng tin rằng cuộc xung đột sẽ chỉ kéo dài vài tuần, nhưng chế độ Cộng hòa Hồi giáo Iran đã chứng tỏ khả năng chống chịu tốt hơn những gì Mỹ và Israel dự tính. Giờ đây, hai nước phải đối mặt với những nhà lãnh đạo Iran còn sống sót, những người đã trải qua mất mát và sang chấn tương tự trong các đợt tấn công ban đầu. Washington vẫn chưa nhận thức đầy đủ những cuộc tấn công mang tính hủy diệt của mình đã làm thay đổi tư duy của Tehran như thế nào. Thay vào đó, Nhà Trắng vẫn tỏ ra khó hiểu trước những hành động bị coi là “điên rồ” của Iran, bởi nước này không còn hành xử theo những tính toán trước chiến tranh. Continue reading “Iran giờ đã là một “quái vật” khác xưa”

Thế giới hôm nay: 28/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các cuộc thăm dò ý kiến cử tri sau khi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử Quốc hội Israel cho thấy không có người chiến thắng rõ ràng, và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu có vẻ khó giành được thế đa số. Đảng Likud của ông có thể vẫn là đảng lớn nhất, nhưng được dự báo sẽ mất khoảng một phần tư số ghế. Mức trung bình trong các cuộc thăm dò của Economist cho thấy các đảng đối lập, bao gồm cả đảng của đối thủ chính của Netanyahu là Gadi Eisenkot, giành được khoảng 70 ghế, trong khi khối của thủ tướng chỉ có 50 ghế.

Phe đối lập sẽ cần ít nhất một đảng của người Ả Rập để chiếm đa số. Sự ủng hộ dành cho các đảng này đã đạt mức cao kỷ lục, nhưng Eisenkot lại tỏ ra ngần ngại khi đưa họ vào liên minh. Trước đó, Netanyahu đã liên tục lên mạng xã hội tuyên bố rằng cánh tả và người Ả Rập đang “đánh cắp cuộc bầu cử.” Không có bằng chứng nào được đưa ra. Có lẽ phải mất nhiều tuần nữa chính phủ mới được thành lập. Continue reading “Thế giới hôm nay: 28/10/2026”

Trung Quốc: Thế hệ lãnh đạo tiếp theo đang chờ tới lượt sau cánh gà

Nguồn: William Zheng, “China’s next generation of leaders waiting in the wings for more senior roles,” South China Morning Post, 25/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một cuộc họp tại Bắc Kinh vào tuần này sẽ đặt nền móng để các thành viên thuộc thế hệ thứ bảy của Đảng Cộng sản Trung Quốc – hay 7G – đảm nhận những vị trí chủ chốt.

Các phiên họp toàn thể của Ban Chấp hành Trung ương, cơ quan lãnh đạo cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc cầm quyền, là những sự kiện trọng đại trong lịch trình chính trị của đất nước. Trong bài viết dưới đây, William Zheng xem xét cách thế hệ lãnh đạo tiếp theo của đảng được hình thành.

Khi giới tinh hoa chính trị Trung Quốc họp kín tại Bắc Kinh trong Hội nghị Trung ương 5 của Đảng Cộng sản vào thứ Hai ngày 26/10, phần lớn sự chú ý sẽ đổ dồn vào những công tác chuẩn bị âm thầm để bổ nhiệm hàng trăm vị trí then chốt trong đại hội đảng lần thứ 21 vào năm sau. Continue reading “Trung Quốc: Thế hệ lãnh đạo tiếp theo đang chờ tới lượt sau cánh gà”

Nga đang nhìn nhận cục diện thế giới hiện nay như thế nào?

Nguồn: Dmitry Adamsky, “How Russia Sees the World Now”, Foreign Affairs, 21/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Năm 2022, khi Nga phát động cuộc chiến tranh toàn diện tại Ukraine, tư duy chiến lược của Điện Kremlin được định hình bởi một số quan điểm cốt lõi. Moscow coi Mỹ là đối thủ địa chính trị chủ yếu, một đối thủ đã khuyến khích Kyiv tìm cách gây ra thất bại chiến lược cho Nga. Nga cũng nhìn nhận châu Âu và NATO về cơ bản chỉ là cánh tay nối dài của quyền lực Mỹ. Đồng thời, Moscow xem việc phô trương sức mạnh hạt nhân là một phương thức hiệu quả để gây sức ép cưỡng chế lên đối phương.

Giờ đây, sau gần năm năm chiến tranh và 22 tháng kể từ khi chính quyền Trump bước vào nhiệm kỳ thứ hai, bản đồ tư duy định hướng chiến lược của Nga đã thay đổi. Thứ nhất, Nga hiện coi châu Âu, thay vì Mỹ, là đối thủ địa chính trị chủ yếu. Sự thay đổi này đã thúc đẩy giới quốc phòng Nga kêu gọi áp dụng một cách tiếp cận được gọi là “nhập thành” (castling) nhằm ứng phó với những mối đe dọa chính. Continue reading “Nga đang nhìn nhận cục diện thế giới hiện nay như thế nào?”

27/10/1994: Bộ Tư pháp Mỹ thông báo số lượng tù nhân vượt mốc 1 triệu người

Nguồn: Justice Department announces U.S. prison population exceeds 1 million, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1994, Bộ Tư pháp Mỹ thông báo rằng số lượng tù nhân tại nước này đã vượt mốc 1 triệu người, lần đầu tiên trong lịch sử đất nước. Con số 1.012.851 tù nhân nam và nữ tại các nhà tù tiểu bang và liên bang này chưa bao gồm số người bị giam giữ tại các nhà tù địa phương – nơi ước tính có khoảng 500.000 người đang bị giam giữ, thường là trong thời gian ngắn. Sự gia tăng này, bắt nguồn từ các đạo luật quy định mức án nghiêm khắc hơn, đã khiến Mỹ trở thành quốc gia có tỷ lệ giam giữ cao thứ hai thế giới vào thời điểm đó, chỉ sau Nga. Ngày nay, Mỹ là quốc gia có tỷ lệ giam giữ cao nhất thế giới. Continue reading “27/10/1994: Bộ Tư pháp Mỹ thông báo số lượng tù nhân vượt mốc 1 triệu người”

Thế giới hôm nay: 27/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Anthropic, công ty tạo ra chatbot Claude, nộp hồ sơ niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán Nasdaq. Đây sẽ là công ty đầu tiên tập trung chủ yếu vào AI tiên phong chào bán cổ phiếu ra công chúng. Hồ sơ của họ cho thấy khoản lỗ ròng 80,7 tỷ USD và doanh thu 16,3 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026. Có thông tin cho rằng Anthropic đang đặt mục tiêu san bằng hoặc vượt qua kỷ lục IPO của SpaceX, thương vụ từng huy động được 75 tỷ USD.

Thị trường chứng khoán Brazil lao dốc sau khi Luiz Inácio Lula da Silva bất ngờ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống của nước này. Các nhà đầu tư có lý do chính đáng để lo ngại rằng sự trở lại của Lula trong nhiệm kỳ thứ tư sẽ làm tình hình tài chính công tồi tệ hơn. Chính phủ cánh tả của ông đang điều hành đất nước với mức thâm hụt ngân sách hơn 9% GDP, và ông còn hứa hẹn sẽ tung ra nhiều khoản hỗ trợ hơn nữa. Trị giá đồng real đã giảm 8% so với đồng USD, mức giảm trong một ngày lớn nhất kể từ năm 1999. Continue reading “Thế giới hôm nay: 27/10/2026”