Thế giới hôm nay: 06/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Những đám đông khổng lồ tập trung tại Tehran trước thềm lễ tang chính thức của Ayatollah Ali Khamenei, cựu lãnh đạo tối cao Iran. Vào Chủ nhật, ba người con trai của ông đã cầu nguyện bên linh cữu của ông – nhưng Mojtaba, người kế nhiệm ông, lại không có mặt. Mojtaba đã không xuất hiện trước công chúng kể từ cuộc tấn công giết chết cha ông vào ngày 28/2.

Nga tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa vào Kyiv, giết chết ít nhất 11 người ở thủ đô của Ukraine. Cuộc tấn công diễn ra ngay trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ. Donald Trump sẽ tham dự và dự kiến sẽ gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Hai nhà lãnh đạo đã nói chuyện qua điện thoại vào cuối tuần qua; sau đó, Zelensky tuyên bố rằng có một “triển vọng thực sự để kết thúc” cuộc chiến. Continue reading “Thế giới hôm nay: 06/07/2026”

Tăng tốc ‘vươn mình’: Việt Nam đang học tập Trung Quốc như thế nào?

Nguồn: Hoàng Thị Hà và Phạm Thị Phương Thảo, “Fast-Tracking “National Rise”: How Vietnam Is Learning from China”, FULCRUM, 03/07/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Chính sách Trung Quốc của Việt Nam thường được kể qua lăng kính ngờ vực lịch sử, tranh chấp Biển Đông và sự cần thiết phải bảo vệ chủ quyền của một quốc gia nhỏ trước người hàng xóm hống hách. Câu chuyện này có thật. Tuy nhiên, nó bỏ qua một động lực khác có khả năng đưa quan hệ hai nước xích lại gần nhau hơn: việc Hà Nội chủ động học hỏi từ Bắc Kinh nhằm tăng tốc “kỷ nguyên vươn mình” — tầm nhìn đầy tham vọng của Tổng Bí thư Tô Lâm. Việt Nam ngày càng nhìn nhận Trung Quốc qua một chương trình phát triển hướng tới tương lai — không chỉ là đối tác quan trọng về đầu tư và thương mại, mà còn là nguồn học hỏi chính về cách một nhà nước mạnh có thể thúc đẩy chuyển đổi kinh tế. Continue reading “Tăng tốc ‘vươn mình’: Việt Nam đang học tập Trung Quốc như thế nào?”

Học giả Trung Quốc: ‘Thuyết lịch sử cáo chung’ của Fukuyama chỉ có thể cáo chung!

Nguồn: Trương Duy Vi, Kim Trọng Vĩ, Hà Tiệp, 张维为《这就是中国》第337集 | 回望十五年前的那场辩论：两种知识体系的碰撞, Guancha, 28/06/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Nhiều năm trước, học giả người Mỹ Francis Fukuyama, xuất phát từ niềm tin tuyệt đối vào chế độ dân chủ phương Tây, đã đưa ra luận điểm nổi tiếng về “sự cáo chung của lịch sử”. Trong những năm gần đây, ngày càng nhiều người nhận ra sự thiếu chính xác trong quan điểm này — và xu thế lớn đằng sau đó chính là sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Trong chương trình Đây chính là Trung Quốc phát sóng trên Đài Truyền hình Đông Phương (Dragon TV) ngày 22/6, Giáo sư Trương Duy Vi — Viện trưởng Viện Nghiên cứu Trung Quốc thuộc Đại học Phúc Đán — cùng ông Kim Trọng Vĩ — Tổng Biên tập sáng lập chuyên trang Guancha — đã tiến hành một cuộc thảo luận chuyên sâu xoay quanh “thuyết lịch sử cáo chung”, đồng thời phân tích bản chất logic của hai hệ thống tri thức Đông–Tây đằng sau cuộc tranh luận này. Continue reading “Học giả Trung Quốc: ‘Thuyết lịch sử cáo chung’ của Fukuyama chỉ có thể cáo chung!”

05/07/1852: Douglass đọc bài diễn văn ‘Ngày 4 tháng 7 có ý nghĩa gì đối với người nô lệ?’

Nguồn: Frederick Douglass delivers his “What to the slave is the Fourth of July?” speech, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1852, trong lễ kỷ niệm Quốc khánh Mỹ tại Rochester, New York, Frederick Douglass đọc bài diễn văn sau này trở thành bài phát biểu nổi tiếng nhất của ông, “Ngày 4 tháng 7 có ý nghĩa gì đối với người nô lệ?” Căng thẳng xoay quanh chế độ nô lệ đang ở mức cao vào đầu thập niên 1850, và bài hùng biện của nhà hoạt động bãi nô lừng danh này là một lời nhắc nhở nhức nhối: vào thời điểm đó, chỉ một phần nhỏ dân số Mỹ được hưởng nền tự do mà cả quốc gia đang ăn mừng. Continue reading “05/07/1852: Douglass đọc bài diễn văn ‘Ngày 4 tháng 7 có ý nghĩa gì đối với người nô lệ?’”

Tam bất khả: Để xâm lược Đài Loan, Trung Quốc phải ba lần làm nên lịch sử quân sự

Nguồn: Jay McVann, “The Three Nevers: To Invade Taiwan, China Would Have to Make Military History Thrice”, War on the Rocks, 01/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc đổ bộ xâm lược Normandy ngày 6/6/1944 vẫn là chiến dịch đổ bộ lớn nhất và phức tạp nhất trong lịch sử. Chỉ riêng ngày đầu tiên, quân Đồng minh đổ bộ tám sư đoàn, gồm năm sư đoàn tấn công đổ bộ và ba sư đoàn dù, tổng quân số khoảng 160.000 người. Lực lượng đó tăng hơn gấp đôi chỉ trong vài ngày.

Normandy chưa từng có tiền lệ về quy mô, nhưng không phải về bản chất. Một cuộc xâm lược Đài Loan sẽ đặt ra vấn đề ngược lại: cái chưa từng có không nằm ở quy mô hòn đảo, mà nằm ở các thách thức tác chiến. Phân tích về khả năng Trung Quốc xâm lược Đài Loan thường nhấn mạnh tốc độ hiện đại hóa của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) và khả năng gây bất ngờ chiến lược. Continue reading “Tam bất khả: Để xâm lược Đài Loan, Trung Quốc phải ba lần làm nên lịch sử quân sự”

04/07/1817: Kênh đào Erie bắt đầu được xây dựng

Nguồn: Construction on the Erie Canal begins, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1817, công nhân tiến hành động thổ xây dựng Kênh đào Erie tại Rome, New York. Hoàn thành năm 1825, con kênh kết nối vùng duyên hải Bờ Đông với vùng Trung Tây và biến New York thành một trung tâm kinh tế, văn hóa lớn.

Những đề xuất đầu tiên về Kênh đào Erie đến từ một thương gia buôn bột mì nghèo túng tên Jesse Hawley. Năm 1806, ông viết một loạt bài tiểu luận đề xuất xây dựng một con kênh lớn nối liền đông-tây, nhằm tạo tuyến giao thương đáng tin cậy giữa bờ biển phía đông và nội địa nước Mỹ. Hawley viết những bài này từ một nơi rất đặc biệt: nhà tù dành cho người mắc nợ, nơi ông bị giam vì những khoản nợ phát sinh trong công việc kinh doanh. Sau đó, ông cho đăng các bài tiểu luận trên một tờ báo địa phương, tờ Genessee Messenger, và ký tên “Hercules.” Continue reading “04/07/1817: Kênh đào Erie bắt đầu được xây dựng”

Đồng minh Mỹ học được cách gây áp lực lên Trump

Nguồn: “Allies learn how to bully America”, The Economist, 30/06/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Liệu Đài Loan có thể dùng ngành chip để gây sức ép lên Donald Trump?

Trên toàn thế giới, cả bạn lẫn thù của Mỹ nay cùng đi đến một kết luận ảm đạm: muốn được Tổng thống Donald Trump tôn trọng, phải cho ông thấy khả năng đe dọa nước Mỹ. Không đối tác an ninh nào của Mỹ ngây thơ đến mức đe dọa công khai. Nhưng tất cả đều chứng kiến cách Iran giành lợi thế trước một nước Mỹ hùng mạnh hơn nhiều bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz, và không ít nước đã âm thầm ghi nhận bài học này. Cách Iran khai thác điểm nghẽn này đáng kinh ngạc đến mức chính các đồng minh Mỹ cũng phải tuýt còi phản đối. Vậy làm sao để họ tìm ra điểm nghẽn của riêng mình? Continue reading “Đồng minh Mỹ học được cách gây áp lực lên Trump”

Thế giới hôm nay: 03/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sau ba tháng tăng trưởng việc làm mạnh mẽ, nền kinh tế Mỹ chỉ tạo thêm 57.000 việc làm trong tháng 6 vừa qua, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của các nhà phân tích. Sự suy giảm đặc biệt rõ rệt trong ngành giải trí và nhà hàng khách sạn, cho thấy đợt tuyển dụng ồ ạt cho World Cup đã kết thúc. Tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4,2% – từ mức 4,3% trong tháng 5. Tin này làm giảm khả năng Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất trong năm nay.

Tesla giao nhiều hơn 25% số lượng xe trong quý II so với cùng kỳ năm ngoái – một mức tăng lớn hơn nhiều so với dự đoán của các nhà quan sát thị trường. Châu Âu là động lực chính cho phần lớn sự tăng trưởng này, nơi doanh số tăng 57% so với cùng kỳ năm ngoái; nguyên nhân là do giá nhiên liệu đắt đỏ hơn đã thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang xe điện. Dù vậy, giá cổ phiếu của Tesla đã giảm gần 7,5%, sau khi tăng gần 17% trong tuần trước ngày tin tức được công bố. Continue reading “Thế giới hôm nay: 03/07/2026”

Chính sách Cuba của Mỹ đang ‘lợi bất cập hại’

Nguồn: Oliver Stuenkel, “Washington’s Cuba Policy Is Self-Sabotage,” Foreign Policy, 30/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lệnh phong tỏa của Mỹ đang phá hủy các cơ hội để Havana trở nên ổn định và dân chủ.

Kể từ tháng 1, khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và cắt đứt nguồn cung dầu từ Venezuela — thứ đã giúp Cuba duy trì hoạt động — Washington đã theo đuổi chiến dịch “áp lực tối đa” để đối phó với Havana. Chính quyền Trump hy vọng rằng các lệnh trừng phạt và việc phong tỏa nguồn cung nhiên liệu có thể buộc giới lãnh đạo Cuba phải hướng tới một sự cởi mở về kinh tế và chính trị thông qua đàm phán, từ đó biến hòn đảo này thành một đối tác phụ thuộc vào Mỹ. Continue reading “Chính sách Cuba của Mỹ đang ‘lợi bất cập hại’”

Trung – Nga – Iran – Triều Tiên còn nguy hiểm hơn cả phe Trục trước đây?

Nguồn:  Thomas Wright, “Worse Than an Axis”, Foreign Affairs, 01/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Nếu hành động có sức nặng hơn lời nói, thì bốn đối thủ chính của Mỹ đã gửi đi một thông điệp rất rõ ràng trong vài tháng qua. Vào tháng 6, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã thực hiện chuyến công du quốc tế đầu tiên trong năm 2026 đến Triều Tiên, nơi ông và nhà lãnh đạo Kim Jong Un đồng ý mở rộng hợp tác mà không hề đả động đến vấn đề phi hạt nhân hóa. Chuyến đi của ông Tập diễn ra chỉ vài tuần sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin thực hiện chuyến thăm chính thức thứ 25 tới Trung Quốc, nơi hai bên ký kết 20 thỏa thuận trải dài trên các lĩnh vực thương mại, công nghệ và hợp tác kinh tế. Trong khi đó, các bản tin xuất hiện chi tiết về việc Bắc Kinh và Moscow đã hỗ trợ gián tiếp cho Iran trong cuộc chiến với Israel và Mỹ — bao gồm cung cấp hình ảnh vệ tinh về lực lượng Mỹ trong khu vực, nhiên liệu tên lửa và drone tiên tiến. Bốn quốc gia này — Trung Quốc, Iran, Triều Tiên và Nga — không có một liên minh chính thức nhưng đang ngày càng liên kết và hỗ trợ lẫn nhau theo những cách làm thay đổi cán cân quyền lực về mặt thực chất, đồng thời thách thức Mỹ và các đồng minh. Continue reading “Trung – Nga – Iran – Triều Tiên còn nguy hiểm hơn cả phe Trục trước đây?”

02/07/1937: Amelia Earhart mất tích

Nguồn: Amelia Earhart disappears, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1937, chiếc máy bay Lockheed chở nữ phi công người Mỹ Amelia Earhart và nhân viên điều hướng Frederick Noonan được báo cáo là đã mất tích gần Đảo Howland trên Thái Bình Dương. Hai người đang cố gắng bay vòng quanh thế giới thì mất phương hướng trong chặng thử thách nhất của hành trình: từ Lae, New Guinea, đến Đảo Howland — một hòn đảo nhỏ bé giữa Thái Bình Dương — nằm cách đó 2.227 hải lý.

Tàu tuần duyên Itasca của Lực lượng Tuần duyên Mỹ đã giữ liên lạc vô tuyến một cách gián đoạn với Earhart khi bà tiếp cận Đảo Howland và nhận được các tin nhắn cho biết bà đã bị lạc và sắp hết nhiên liệu. Ngay sau đó, bà có lẽ đã cố gắng hạ cánh khẩn cấp chiếc Lockheed xuống đại dương. Người ta chưa từng tìm thấy bất cứ dấu vết nào của Earhart hay Noonan. Continue reading “02/07/1937: Amelia Earhart mất tích”

Thế giới hôm nay: 02/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một phát ngôn viên của Qatar cho biết các cuộc gặp riêng rẽ với các nhà đàm phán Mỹ và Iran tại Doha đã đạt được “tiến triển tích cực.” Ông nói các cuộc đàm phán tiếp theo sẽ được lên kế hoạch sau tang lễ của cựu lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, bắt đầu vào cuối tuần này. Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ, J.D. Vance,  đồng tình rằng các cuộc thảo luận đang diễn ra tốt đẹp, nhưng cảnh báo rằng Donald Trump có “rất nhiều lựa chọn” nếu Iran không tuân thủ các điều khoản hòa bình của Mỹ.

Trump bác bỏ những lời chỉ trích nhắm vào khoản lợi nhuận tiền điện tử của mình. Các báo cáo tài chính tiết lộ Tổng thống đã kiếm được hơn 1 tỷ USD từ các dự án tiền điện tử của ông vào năm ngoái. Lợi nhuận này chủ yếu đến từ việc bán đồng meme coin của ông, $TRUMP, và các thỏa thuận liên quan đến công ty tiền điện tử của gia đình ông, World Liberty Financial. Trump, người tích cực thúc đẩy việc nới lỏng quản lý tiền điện tử, phủ nhận việc có xung đột lợi ích. Ông cho biết các tổ chức bên ngoài đang quản lý tài chính của mình. Continue reading “Thế giới hôm nay: 02/07/2026”

Tại sao vùng Vịnh cần hợp tác kinh tế chặt chẽ với Iran?

Nguồn:  Adeel Malik và Jamal Ibrahim Haidar, “Why the Gulf Needs Economic Ties with Iran”, Project Syndicate, 29/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến Mỹ-Israel chống lại Iran đã phá hủy trật tự an ninh cũ ở vùng Vịnh. Trong khi các chính phủ tìm kiếm những giải pháp thay thế, cuộc tranh luận chủ yếu tập trung vào chiến lược quân sự, tái điều chỉnh ngoại giao và vai trò của các cường quốc bên ngoài. Điều còn thiếu chính là nền tảng kinh tế cho một nền hòa bình bền vững.

Những động thái gần đây nhằm mở rộng thương mại giữa Oman với Iran và khôi phục tuyến đường sắt Hejaz nối liền Thổ Nhĩ Kỳ với Ả Rập Saudi cho thấy sự hội nhập kinh tế — vốn từng bị gạt bỏ vì cho rằng không khả thi về mặt chính trị — nay đang trở nên khả thi. Dù trật tự nào có xuất hiện từ cuộc khủng hoảng hiện nay, sự bền vững của nó sẽ không chỉ phụ thuộc vào khả năng răn đe mà còn vào các động lực kinh tế khiến xung đột trở nên đắt đỏ. Continue reading “Tại sao vùng Vịnh cần hợp tác kinh tế chặt chẽ với Iran?”

Liệu Mỹ có thể tránh được ‘khoảnh khắc Jack Ma’?

Nguồn: Dan Wang và Julian Gewirtz, “Can America Avoid a Jack Ma Moment?,” New York Times, 28/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một giám đốc công nghệ nổi tiếng toàn cầu, trong lúc hưng phấn vì chuẩn bị chào bán cổ phiếu ra công chúng, đã có những phát biểu thiếu thận trọng chỉ trích chính phủ. Nhà nước liền phản đòn mạnh mẽ hơn bất kỳ ai có thể ngờ. Chỉ qua một đêm, thỏa thuận giữa một lĩnh vực kinh tế đang bùng nổ và chính phủ đã bị phá vỡ.

Nếu bạn nghĩ câu chuyện này có thể là về Anthropic, bạn chỉ đúng một nửa mà thôi. Vào năm 2020, nhà đồng sáng lập Alibaba, Jack Ma, đã rơi vào tình cảnh khốn đốn sau khi công khai chỉ trích các cơ quan quản lý Trung Quốc. Viện dẫn các lo ngại về quản lý, các nhà chức trách sau đó đã hủy bỏ đợt chào bán cổ phiếu công khai của Ant Group — một công ty khác mà Ma đồng sáng lập — gây ra một cơn bão pháp lý khiến hầu như không có công ty công nghệ Trung Quốc nào thoát khỏi ảnh hưởng. Continue reading “Liệu Mỹ có thể tránh được ‘khoảnh khắc Jack Ma’?”

Thế giới hôm nay: 01/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump kiếm được hơn 1 tỷ USD từ các dự án tiền điện tử của mình vào năm 2025, theo một tiết lộ mới. Khoảng một nửa số tiền đó đến từ việc bán token tại công ty tiền điện tử của gia đình ông, World Liberty Financial. Tổng thống cũng thu về khoảng 1 tỷ USD khác từ các doanh nghiệp khác của mình, bao gồm cả đế chế bất động sản của ông. Nhà Trắng khẳng định “cả tổng thống và gia đình ông chưa bao giờ – và sẽ không bao giờ – để xảy ra xung đột lợi ích.”

Bộ Thương mại Mỹ dỡ bỏ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với tất cả các mô hình trí tuệ nhân tạo của Anthropic. Tháng trước, các quan chức đã ra lệnh cho Anthropic cấm người nước ngoài truy cập vào các mô hình Mythos và Fable mới nhất của công ty này, viện dẫn lý do lo ngại về an toàn. Quyết định này đã buộc Anthropic phải cắt quyền truy cập vào các mô hình đối với người dùng. Hiện công ty được cho là đã “triển khai một biện pháp bảo vệ mới” để làm hài lòng chính quyền Trump. Continue reading “Thế giới hôm nay: 01/07/2026”

Liệu NATO có thể xoay xở để có một hội nghị thượng đỉnh bình yên?

Nguồn:  Dimitar Bechev, “Can NATO Pull Off a Dull Summit?”, Foreign Policy, 29/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn tận hưởng danh tiếng là một kẻ phá rối. Châu Âu thường là đối tượng hứng chịu những cú sốc đó. Từ việc thân thiết với Tổng thống Nga Vladimir Putin, kêu gọi mua lại Greenland, áp đặt thuế quan tùy tiện lên Liên minh châu Âu, kết liên minh với các đảng phái và chính trị gia cực hữu, cho đến đe dọa trừng phạt các đồng minh NATO vì không ủng hộ Mỹ trong vấn đề Iran — chẳng thiếu những kịch tính trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương kể từ khi ông nhậm chức vào tháng 1 vừa qua.

Tuy nhiên, khi hội nghị thượng đỉnh thường niên của NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, vào ngày 7-8/7 đang đến gần, ngày càng rõ ràng rằng một trạng thái cân bằng đã xuất hiện. Các nhà lãnh đạo châu Âu đã học được cách ứng phó với Trump. Những nỗ lực thiếu tính toán của Trump nhằm định hình lại trật tự lục địa chỉ đem lại kết quả một phần. Kết quả là liên minh xuyên Đại Tây Dương đã thoái hóa thành một quan hệ đối tác vụ lợi, nhưng dù sao đó vẫn là một quan hệ đối tác. Continue reading “Liệu NATO có thể xoay xở để có một hội nghị thượng đỉnh bình yên?”

Triết học Mỹ: Nhìn lại 250 năm phát triển vượt xa tư tưởng của cựu lục địa

Tác giả: Charles Paine

Khi nhắc tới triết học, tư duy đại chúng thường hướng về những truyền thống tư tưởng đã định hình nền văn minh nhân loại, từ Socrates, Plato và Aristotle ở phương Tây đến Khổng giáo và Đạo gia ở phương Đông. Trong hình dung phổ biến ấy, các triết gia thường giam mình trong những căn phòng tĩnh lặng, dành cả đời để xây dựng các hệ thống siêu hình học. Hiểu một cách bình dân, siêu hình học là những lý thuyết xa xôi, vô hình, cố gắng giải thích xem vũ trụ này bắt nguồn từ đâu, linh hồn quan hệ ra sao với thể xác, hay bản chất tận cùng của sự tồn tại là gì. Những suy tưởng ấy vừa đẹp vừa sâu sắc, nhưng trong mắt nhiều người chúng dường như đứng khá xa những nhu cầu thiết thân của đời sống, đồng thời cũng khó được kiểm chứng bằng trải nghiệm thực tế, nên không hiếm khi xuất hiện những ví dụ hoặc lập luận thách thức các chân lý từng được xem là bất biến. Continue reading “Triết học Mỹ: Nhìn lại 250 năm phát triển vượt xa tư tưởng của cựu lục địa”

30/06/1989: “Do the Right Thing” ra mắt tại các rạp chiếu phim

Nguồn: “Do the Right Thing” released in theaters, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1989, bộ phim điện ảnh thứ ba của nhà biên kịch kiêm đạo diễn Spike Lee, Do the Right Thing — một tác phẩm chính kịch đầy tính khiêu khích, lấy bối cảnh trên một dãy phố thuộc khu dân cư Bedford-Stuyvesant ở Brooklyn vào ngày nóng nhất trong năm — chính thức phát hành tại một số rạp chiếu phim ở Mỹ. Continue reading “30/06/1989: “Do the Right Thing” ra mắt tại các rạp chiếu phim”

Thế giới hôm nay: 30/06/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tối cao Pháp viện Mỹ trao cho Donald Trump quyền hạn rộng lớn để sa thải những người đứng đầu các cơ quan chính phủ độc lập. Trump gọi đây là “sự gia tăng quyền lực tổng thống lớn nhất trong 100 năm qua.” Tuy nhiên, phán quyết này không áp dụng đối với Cục Dự trữ Liên bang, theo đó giúp bảo vệ sự độc lập của ngân hàng trung ương. Trong một quyết định riêng biệt, các thẩm phán cũng đã ngăn chặn nỗ lực của Trump nhằm sa thải Lisa Cook, nữ thống đốc Fed mà ông không ưa.

Iran tuyên bố không có kế hoạch đàm phán với Mỹ tại Qatar trong tuần này, trái ngược với những tuyên bố của chính quyền Trump. Lệnh ngừng bắn giữa hai bên đã bị thử thách bởi một cuộc đọ súng qua lại hồi cuối tuần. Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran cho biết nước này “độc quyền” phụ trách việc rà phá bom mìn ở Eo biển Hormuz; trước đó, Pháp ra thông báo rằng họ sẽ “hợp tác” thực hiện nhiệm vụ này với Oman và các nước khác. Continue reading “Thế giới hôm nay: 30/06/2026”

Hậu quả của việc Mỹ bỏ chế độ nghĩa vụ quân sự

Nguồn:  Julian E. Zelizer, “The Cost of America Abandoning the Military Draft”, Foreign Policy, 29/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Việc các tổng thống Mỹ sử dụng vũ lực quân sự ở nước ngoài đã trở nên quá dễ dàng. Kể từ năm 1973, Tổng tư lệnh quân đội có thể triển khai quân ra nước ngoài mà không cần huy động thanh niên thông qua lệnh gọi nhập ngũ. Các đời tổng thống đã dựa vào công nghệ quân sự, sức mạnh không quân và binh sĩ chuyên nghiệp để triển khai sức mạnh, trong khi phần lớn cử tri vẫn đứng ngoài những hệ lụy từ các quyết định này — bao gồm cả nỗi lo rằng chúng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người thân của họ. Continue reading “Hậu quả của việc Mỹ bỏ chế độ nghĩa vụ quân sự”