Category: Chính trị – An ninh

Mỹ đang tự vắt kiệt sức mạnh của mình

Nguồn:  Hal Brands, “U.S. Power Is Wrung Out”, Foreign Policy, 09/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc chiến tại Vùng Vịnh đã tạo ra những cú sốc trên quy mô toàn cầu — làm chao đảo nền kinh tế thế giới, gây rạn nứt các liên minh của Mỹ, tạo ra những đứt gãy lịch sử đối với quyền tự do hàng hải, và đẩy trật tự không phổ biến vũ khí hạt nhân đến điểm giới hạn. Thế nhưng, một trong những hệ lụy quan trọng nhất và có khả năng gây bất ổn lớn nhất của cuộc xung đột này chính là việc phơi bày tình trạng mất cân bằng chiến lược của Mỹ dưới một lăng kính trần trụi. Continue reading “Mỹ đang tự vắt kiệt sức mạnh của mình”

Trung Quốc và Nga đang tranh giành ảnh hưởng đối với Triều Tiên 

Nguồn:  “China and Russia are competing for influence over North Korea”, The Economist, 07/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi Tập Cận Bình đến thăm Triều Tiên lần gần nhất vào năm 2019, các nỗ lực quốc tế nhằm ngăn chặn chương trình vũ khí hạt nhân của nước này vẫn đang được tiến hành. Trung Quốc và Nga, những nước bảo trợ lâu năm của Triều Tiên, khi đó đã ủng hộ các biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn của Liên Hợp Quốc đối với Bình Nhưỡng, như một phần trong chiến dịch “áp lực tối đa” do Mỹ dẫn đầu nhắm vào nhà lãnh đạo Kim Jong Un. Ông Kim khi đó vừa trải qua hai cuộc gặp thượng đỉnh với Donald Trump, người đang trong nhiệm kỳ đầu tiên tại Nhà Trắng. Và dù hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai kết thúc trong thất bại, ông Tập trong chuyến thăm năm đó vẫn bày tỏ hy vọng tiến trình này sẽ tiếp tục, đồng thời tán dương những nỗ lực của ông Kim hướng tới phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Continue reading “Trung Quốc và Nga đang tranh giành ảnh hưởng đối với Triều Tiên “

Thanh thiếu niên đang bị Nga và Iran chiêu mộ làm đặc vụ gây rối

Nguồn: Helen Warrell và Christopher Miller, “The teenagers enlisted as agents of mayhem by Russia and Iran,” Financial Times, 05/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Trẻ vị thành niên đang trở thành công cụ để thực hiện các hành vi thù địch từ Ukraine đến Tây Âu và Israel.

Vào một buổi chiều muộn tháng 9 năm ngoái, một cậu bé 17 tuổi người Hà Lan vừa mới bắt đầu làm bài tập về nhà tại ngôi nhà của gia đình ở Rotterdam thì có tiếng gõ cửa.

Khi cha cậu mở cửa, tám sĩ quan cảnh sát trùm mũ balaclava lao qua ông và xông lên phòng ngủ của cậu trên lầu. Họ đến để bắt giữ thiếu niên này với cáo buộc cung cấp dịch vụ cho một quốc gia nước ngoài.

Những chi tiết lộ ra sau đó đã gây sốc cho cả gia đình cậu lẫn cộng đồng an ninh châu Âu: cậu bị cáo buộc đã được các đặc vụ Nga trên Telegram chiêu mộ để theo dõi các tổ chức chấp pháp ở La Haye bằng một thiết bị nghe lén, chuyên đánh chặn tín hiệu mạng WiFi. Continue reading “Thanh thiếu niên đang bị Nga và Iran chiêu mộ làm đặc vụ gây rối”

Kịch bản hậu xung đột: Bắc Kinh tính kế cai trị Đài Loan ra sao?

Nguồn:  Jude Blanchette và Richard McGregor, “After the Invasion: China Considers the Problem of Ruling Taiwan”, War on the Rocks, 05/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào tháng 8 năm 2024, các học giả tại một tổ chức tư vấn có trụ sở ở Hạ Môn đã công bố một bài nghiên cứu thúc giục Bắc Kinh ngay lập tức thành lập một chính phủ Đài Loan bí mật tại đại lục nhằm chuẩn bị cho việc tiếp quản toàn diện hòn đảo này. Họ khẳng định: “Việc chuẩn bị một kế hoạch tiếp quản toàn diện Đài Loan sau khi thống nhất là điều cấp bách.” Các học giả này đưa ra bài viết vào một thời điểm đầy căng thẳng đối với Bắc Kinh. Continue reading “Kịch bản hậu xung đột: Bắc Kinh tính kế cai trị Đài Loan ra sao?”

Nhật Bản–Philippines phân định ranh giới biển: Đài Loan bị gạt khỏi cuộc chơi?

Nguồn: Diêu Cẩm Tường, 姚锦祥：日菲划界，台湾真的搞清自己的境况了吗？, Guancha, 09/06/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Cách đây không lâu, Tổng thống Philippines Marcos Jr. đã đến thăm Nhật Bản. Trong tuyên bố chung giữa hai bên có câu “khởi động đàm phán phân định vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa” — và chính câu nói này đã khuấy động cục diện ba bên Trung Quốc – Nhật Bản – Philippines, đồng thời kéo cả vấn đề eo biển Đài Loan vào vòng xoáy.

Đối với sự việc này, phía Trung Quốc không chỉ dừng lại ở phản đối bằng lời nói mà đã trực tiếp hành động: kể từ ngày 6 tháng 6, hành động đã được nâng cấp từ việc thực thi pháp luật đơn lẻ của Lực lượng Hải cảnh lên thành chiến dịch thực thi pháp luật đặc biệt do Bộ Giao thông Vận tải chủ trì, với sự phối hợp của các cơ quan quản lý biển, bảo đảm hàng hải và cứu hộ của nhiều tỉnh. Cấp độ đã được nâng lên tầm bộ ngành trung ương, chức năng cũng được mở rộng từ bảo vệ chủ quyền sang kiểm soát toàn diện vùng biển — Trung Quốc đại lục đã thiết lập một hệ thống quản trị mang tính thường trực và thực chất tại vùng biển phía Đông đảo Đài Loan. Continue reading “Nhật Bản–Philippines phân định ranh giới biển: Đài Loan bị gạt khỏi cuộc chơi?”

Iran chấp nhận một cuộc chiến vĩnh viễn

Nguồn: Mohammad Ayatollahi Tabaar, “Iran Embraces a Forever War,” Foreign Affairs, 02/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Về tính toán chiến lược mới của Tehran.

Trong hai tháng qua, Iran và Mỹ đã tiến hành các cuộc đàm phán hòa bình ngắt quãng và không thành công. Sau khi đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mong manh vào đầu tháng 4, giới chức từ hai nước đã trao đổi — và sau đó bác bỏ — các đề xuất dài hạn. Họ từng tuyên bố rằng đang tiến gần đến một thỏa thuận nào đó, để rồi ngay sau đó lại tấn công lẫn nhau bằng một loạt máy bay không người lái và tên lửa. “Thành thật mà nói, tôi không quan tâm liệu mọi chuyện kết thúc hay chưa,” Trump nói khi được hỏi về các báo cáo cho rằng Iran đang cắt đứt đàm phán. Ông tuyên bố rằng các cuộc thảo luận đã “bắt đầu trở nên rất nhàm chán.” Continue reading “Iran chấp nhận một cuộc chiến vĩnh viễn”

Đại chiến lược mới của Iran

Nguồn:  Narges Bajoghli và Vali Nasr, “Iran’s New Grand Strategy”, Foreign Affairs, 03/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel nhắm vào Iran bùng nổ vào tháng 2 năm 2026, chế độ Cộng hòa Hồi giáo này ban đầu hiện lên với vẻ rệu rã và suy kiệt. Các trận không kích quy mô lớn đã san phẳng các khu công nghiệp cùng cơ sở hạ tầng, kết hợp với lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đã bóp nghẹt một nền kinh tế vốn đã kiệt quệ. Vào đầu tháng 3, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một rằng: “Chúng ta đã xóa sổ toàn bộ đế chế ác độc của chúng.” Vài tuần sau đó, ông dõng dạc khẳng định một “chiến thắng tổng lực và trọn vẹn.”

Thế nhưng, khi cuộc chiến bước sang tháng thứ ba, cục diện lại hoàn toàn đảo chiều. Iran vẫn bảo toàn được năng lực quân sự lẫn công nghiệp, và bất chấp lời kêu gọi người dân Iran lật đổ chế độ, không có bất kỳ cuộc nổi dậy quần chúng nào xuất hiện. Mục tiêu ban đầu của cuộc chiến — giáng một đòn chí tử để xóa sổ chế độ Cộng hòa Hồi giáo — đã chứng minh là bất khả thi. Continue reading “Đại chiến lược mới của Iran”

Rủi ro từ sự bùng nổ tái vũ trang toàn cầu

Nguồn: Rebecca Patterson, “Beware the Costs of the Global Rearmament Boom”, Council on Foreign Relations, 02/06/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Những khoản tăng chi quốc phòng liên tiếp của chính phủ, kết hợp với các nỗ lực hỗ trợ người dân trước áp lực giá cả, có thể làm trầm trọng thêm triển vọng tài chính vốn đang xấu đi và gia tăng nguy cơ phản ứng tiêu cực từ thị trường tài chính.

Các nhà lãnh đạo ngày nay muốn vừa tăng cường chi tiêu quốc phòng vừa duy trì các chương trình dân sinh, trong khi thị trường tài chính dần phát đi tín hiệu rằng họ không thể có cả hai.

Trong 11 năm liên tiếp, chi tiêu quân sự toàn cầu vẫn tiếp tục tăng, theo số liệu từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI). Trong năm 2025, tổng chi tiêu toàn cầu đã vượt mức 2,5% GDP toàn cầu — cao nhất kể từ năm 2009. Continue reading “Rủi ro từ sự bùng nổ tái vũ trang toàn cầu”

Chechnya là rắc rối lớn thứ hai của Putin?

Nguồn:  Christian Caryl, “Vladimir Putin’s Second-Biggest Headache”, Foreign Policy, 04/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tổng thống Nga Vladimir Putin hiện đang phải đối mặt với vô vàn nỗi lo toan. Kế hoạch ban đầu của ông nhằm lật đổ chế độ cầm quyền tại Ukraine một cách chớp nhoáng giờ đây đã kéo dài hơn cả cuộc chiến chống Đức Quốc xã của Liên Xô trước đây, và Kyiv đang ngày càng đẩy cuộc chiến vào sâu trong vùng lõi của nước Nga. (Vào ngày 3 tháng 6, các vị khách tham dự diễn đàn quốc tế phô diễn vị thế của ông Putin tại St. Petersburg đã phải thức giấc trước cảnh những đám cháy ngút trời do drone của Ukraine gây ra.) Nền kinh tế Nga đang lộ rõ những dấu hiệu kiệt quệ nghiêm trọng. Và ngay cả Trung Quốc — người bạn kiêm đối tác bảo trợ quan trọng nhất của ông Putin — cũng cho thấy họ không sẵn sàng hậu thuẫn vô điều kiện cho Moscow. Continue reading “Chechnya là rắc rối lớn thứ hai của Putin?”

Tại sao Pháp cảm thấy bất an về việc Đức tái vũ trang?

Nguồn: “Why France is uneasy about German rearmament”, The Economist, 03/06/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Đức có thể trở thành cường quốc quân sự hàng đầu châu Âu.

Khi Nga khởi động cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine năm 2022, Pháp và Đức chi gần như cùng một số tiền cho lĩnh vực quốc phòng. Tuy nhiên, đến năm 2029, ngân sách quốc phòng của Đức dự kiến sẽ tăng ít nhất 150 tỷ euro (tương đương 174 tỷ đô la), gấp đôi ngân sách quốc phòng của Pháp. Đối với an ninh châu Âu, việc Đức tái vũ trang rõ ràng là điều đáng hoan nghênh. Tuy nhiên đối với Paris, triển vọng này lại tỏ ra đáng lo ngại. Tướng Fabien Mandon, Tham mưu trưởng Quốc phòng Pháp, cho biết trong một phiên điều trần của Thượng viện tháng trước rằng trong vòng 5 năm tới, nước Pháp có nguy cơ “tụt lại” so với người láng giềng của mình trong một lĩnh vực mà nước này vốn thống trị. Continue reading “Tại sao Pháp cảm thấy bất an về việc Đức tái vũ trang?”

Đồng minh của Mỹ có thể xây dựng liên minh như thế nào?

Nguồn:  Richard Haass, “Building Alliances of America’s Allies”, Project Syndicate, 02/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Chính quyền nhiệm kỳ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump ngay từ đầu đã thể hiện rõ lập trường rằng họ sẽ tái định hình chính sách đối ngoại của nước Mỹ theo những phương thức mang tính bản lề. Chiến lược An ninh Quốc gia của chính quyền này, được công bố vào tháng 11 năm ngoái, đã tuyên bố thẳng thừng rằng: “Kỷ nguyên nước Mỹ đơn độc gánh vác toàn bộ trật tự thế giới như người khổng lồ Atlas đã chấm dứt” — một sự chuyển dịch đặc biệt hệ trọng đối với hàng loạt đồng minh và đối tác của Washington, những bên vốn từ lâu luôn coi việc dựa dẫm vào Mỹ là nguyên lý cốt lõi trong nền an ninh quốc gia của họ. Continue reading “Đồng minh của Mỹ có thể xây dựng liên minh như thế nào?”

Thế giới thực sự chỉ còn lại bốn cường quốc?

Nguồn:  Brendan Simms, “There Are Only Four Great Powers”, Foreign Policy, 02/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong kỷ nguyên cạnh tranh cường quốc mới hiện nay, việc nhận diện rõ ai là đối thủ đóng vai trò vô cùng quan trọng. Thế nhưng, bàn luận về các cường quốc bao giờ cũng dễ hơn là đưa ra một định nghĩa chính xác về chúng. Sự bất đồng về vị thế cường quốc — và đặc biệt là về việc quốc gia nào xứng đáng ngôi vị “bá chủ” — chính là đặc trưng của hệ thống quốc tế ngày nay, tương tự như những gì từng diễn ra trong quá khứ. Hiện tại, chúng ta vừa thiếu một định nghĩa chung về những yếu tố cấu thành nên một cường quốc, vừa không thể đạt được đồng thuận đối với những câu hỏi cơ bản — chẳng hạn như thế giới đang có bao nhiêu thế lực luân phiên điều phối cuộc chơi. Continue reading “Thế giới thực sự chỉ còn lại bốn cường quốc?”

Liệu Ukraine có thể lật ngược thế cờ?

Nguồn: Jack Watling, “Ukraine Turns the Tide,” Foreign Affairs, 01/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao lệnh ngừng bắn giờ đây lại là một khả năng thực tế?

Cuộc chiến ở Ukraine đã đến một bước ngoặt. Kể từ sau cuộc phản công thất bại năm 2023 của Ukraine, cuộc xâm lược toàn diện của Nga đã ổn định dần thành một chuỗi dễ đoán gồm các đợt tấn công mùa hè và mùa đông, xen kẽ là những quãng thời gian áp lực tấn công giảm bớt trong khi các đơn vị Nga luân chuyển và củng cố lực lượng. Thoạt nhìn, năm nay có lẽ cũng không có gì khác biệt. Khi mùa xuân chuyển dần sang mùa hè, quân đội Ukraine trong các hầm trú ẩn dọc mặt trận một lần nữa lại chứng kiến sự gia tăng đều đặn của các cuộc không kích và nỗ lực xâm nhập từ Nga. Tuy nhiên, tâm trạng của các chỉ huy Ukraine đã thay đổi. Các cuộc tấn công của Nga đang tạo ra ít áp lực hơn lên các đơn vị của họ so với những năm trước. Dù các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và pháo kích vẫn diễn ra liên tục, hiệu suất chiến đấu của Nga đang suy giảm. Ở Kyiv, ngày càng nhiều người lạc quan tin rằng Ukraine có thể chiến đấu với Nga cho đến khi đạt được một lệnh ngừng bắn. Continue reading “Liệu Ukraine có thể lật ngược thế cờ?”

Đàm phán với Mỹ là lựa chọn duy nhất của Cuba?

Nguồn:  Michael J. Bustamante và Ricardo Herrero, “Cuba’s Only Choice”, Foreign Affairs, 29/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ khi các đặc nhiệm Mỹ lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro vào tháng 1, Washington đã đổ dồn áp lực chưa từng có lên Cuba, cựu đồng minh đang lâm vào thế bế tắc của Caracas. Nền kinh tế của hòn đảo vốn đã rơi vào vòng xoáy suy thoái do các lệnh trừng phạt “áp lực tối đa” từ chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu, đại dịch COVID-19, và sự chậm trễ của Havana trong việc áp dụng các cải cách kinh tế sâu rộng hơn. Thế nhưng, việc Cuba mất đi nguồn dầu giá rẻ từ Venezuela mới là đòn chí mạng. Lệnh phong tỏa dầu mỏ trên thực tế mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt lên hòn đảo này trong 5 tháng qua — khi Nhà Trắng chỉ cho phép duy nhất một tàu chở dầu của Nga đi qua — đã đẩy đất nước đến bờ vực nguy hiểm: tình trạng mất điện giờ đây diễn ra hàng ngày và không thể dự đoán, các dịch vụ cơ bản bị đình trệ, và người dân ngày càng tuyệt vọng. Continue reading “Đàm phán với Mỹ là lựa chọn duy nhất của Cuba?”

Ba kịch bản quan hệ Trung – Mỹ sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump

Nguồn: Lý Thành, Hàn Hoa, 李成：在我看来，中美不必急于推动达成“第四个公报”, Guancha, 27/05/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump, quan hệ Trung – Mỹ đã xuất hiện những thay đổi mang tính bước ngoặt. Nhà Trắng lần đầu tiên chính thức sử dụng khái niệm “quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng”. Hai bên phát đi những tín hiệu tích cực về hợp tác kinh tế – thương mại, đối thoại chiến lược và kiểm soát rủi ro tại eo biển Đài Loan. Tuy nhiên, cạnh tranh công nghệ, cuộc đua chuỗi cung ứng, vấn đề Đài Loan và những mâu thuẫn mang tính cơ cấu trong nội bộ nước Mỹ vẫn khiến quan hệ Trung – Mỹ đối mặt với nhiều bất định.

Cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước đã kết thúc từ lâu, nhưng những vấn đề đằng sau nó vẫn đáng để suy ngẫm: Vì sao ngoại giao nguyên thủ lần này có thể giúp quan hệ Trung – Mỹ thoát khỏi đà suy giảm và dần ổn định trở lại? Vì sao Trump lại có sự khác biệt đáng kể so với giới chiến lược truyền thống của Mỹ? Điểm rủi ro trong vấn đề Đài Loan nằm ở đâu? Trí tuệ nhân tạo (AI), rủi ro tài chính và xu thế toàn cầu hóa sẽ ảnh hưởng như thế nào đến tương tác Trung – Mỹ trong tương lai? Continue reading “Ba kịch bản quan hệ Trung – Mỹ sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump”

Vì sao Mỹ nên cắt giảm viện trợ quân sự cho Israel

Nguồn:  Steven A. Cook, “Why the U.S. Should Wind Down Military Aid to Israel”, Foreign Policy, 26/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Việc cắt giảm hoặc chấm dứt viện trợ quân sự và các hợp đồng bán vũ khí của Mỹ cho Israel đang trở thành xu hướng thời thượng hiện nay. Vào tháng 4, phần lớn các thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đã bỏ phiếu chống lại hợp đồng bán các xe ủi đất bọc thép trị giá 295 triệu USD và các quả bom nặng 1.000 bảng trị giá 151 triệu USD cho Israel (thương vụ này dù vậy vẫn được thông qua nhờ sự ủng hộ lớn từ Đảng Cộng hòa). Đây là một bước chuyển dịch đầy kịch tính. Kể từ khi cuộc chiến ở Gaza bùng nổ vào tháng 10/2023, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders đã đệ trình bốn đề xuất nhằm ngăn chặn Washington bán vũ khí cho Israel. Cuộc bỏ phiếu hồi tháng 4 đánh dấu lần đầu tiên đa số các thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đứng về phía ông. Continue reading “Vì sao Mỹ nên cắt giảm viện trợ quân sự cho Israel”

Trung Quốc cần Triều Tiên đứng về phía mình

Nguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “China Needs North Korea on Its Side,” Foreign Policy, 27/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tập Cận Bình có thể sẽ sớm đến thăm Bình Nhưỡng, sau khoảng thời gian gián đoạn 7 năm.

Gần đây, truyền thông Hàn Quốc đưa tin rằng các nhân viên an ninh và lễ tân Trung Quốc đã đến Bình Nhưỡng để chuẩn bị và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có lẽ sẽ thăm Triều Tiên vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6.

Phía Trung Quốc chưa xác nhận chuyến đi này, nhưng từ góc nhìn của Tập, một chuyến thăm như vậy vừa quá hạn, lại vừa cần thiết. Dù Bắc Kinh và Bình Nhưỡng thân thiết trên giấy tờ, quan hệ giữa hai bên ở hậu trường lại thường xuyên căng thẳng; Trung Quốc chưa bao giờ thực sự chấp nhận vị thế cường quốc hạt nhân của Triều Tiên và thường lo lắng về việc mất đi tầm ảnh hưởng tại quốc gia này vào tay Nga. Continue reading “Trung Quốc cần Triều Tiên đứng về phía mình”

Trump 2.0 và quá trình tái cấu trúc trật tự thế giới

Tác giả: Phạm Quý Thọ

Trong bối cảnh địa chính trị đầu thập niên 2020 đang vận động theo hướng ngày càng “phi tuyến tính” — với chiến tranh cục bộ kéo dài, cạnh tranh cường quốc leo thang, phân mảnh chuỗi cung ứng và sự suy giảm niềm tin vào các thiết chế toàn cầu — trật tự quốc tế dường như bước vào một trạng thái khó định danh: không còn là thế giới đơn cực hậu Chiến tranh Lạnh, cũng chưa hình thành một cấu trúc đa cực ổn định. Thay vào đó, nó mang dáng dấp của một hệ thống “bế tắc động”, nơi xung đột, hợp tác và kiềm chế cùng tồn tại trong trạng thái căng thẳng kéo dài.

Bài viết này tiếp cận cục diện đó từ khung phân tích của góc nhìn thực dụng quyền lực và chu kỳ cường quốc, theo đó hành vi của các siêu cường không được hiểu như phản ứng ngẫu nhiên trước biến cố, mà như sự biểu hiện của những quy luật sâu hơn về dịch chuyển tương quan quyền lực trong hệ thống quốc tế. Trong logic này, sự “điên loạn” bề mặt của địa chính trị hiện nay thực chất phản ánh một giai đoạn chuyển tiếp điển hình: khi trật tự cũ mất khả năng điều phối, còn trật tự mới chưa đạt tới điểm cân bằng thể chế. Continue reading “Trump 2.0 và quá trình tái cấu trúc trật tự thế giới”

Xu hướng bình thường hóa quốc phòng không thể đảo ngược của Nhật Bản

Nguồn:  Daisuke Kawai, “Japan’s Point of No Return”, Foreign Affairs, 25/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong vòng mười năm qua, Nhật Bản đã rũ bỏ bản sắc hòa bình của mình. Sau khi cam kết chỉ duy trì một lực lượng quân sự quy mô nhỏ thời hậu Thế chiến thứ II, Tokyo giờ đây đang xây dựng các lực lượng vũ trang có năng lực thực sự và một nền tảng công nghiệp quốc phòng quy mô. Ví dụ, vào tháng 12/2018, quốc gia này đã công bố kế hoạch cải tiến các tàu khu trục lớp Izumo để chúng có thể vận hành các chiến đấu cơ F-35B — điều đã mang lại cho Nhật Bản chiếc tàu sân bay đầu tiên kể từ năm 1945 — và mua 147 chiến đấu cơ F-35. Vào năm 2023, họ đã cho phép các công ty của mình bắt đầu bán một số loại vũ khí tấn công và linh kiện vũ khí. Và vào tháng trước, Tokyo đã dỡ bỏ hầu hết các hạn chế còn lại đối với xuất khẩu vũ khí, bao gồm cả tàu khu trục, tên lửa và máy bay phản lực. Continue reading “Xu hướng bình thường hóa quốc phòng không thể đảo ngược của Nhật Bản”

Hormuz là lời cảnh báo cho Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nguồn: Lynn Kuok, “Hormuz Is a Warning for the Indo-Pacific,” Foreign Affairs, 22/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Về cuộc cạnh tranh sắp tới trên các tuyến đường thủy của châu Á.

Cuối tháng 2, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành đóng cửa Eo biển Hormuz, cảnh báo rằng “nếu bất kỳ ai cố gắng vượt qua, các anh hùng của Vệ binh Cách mạng và hải quân chính quy sẽ thiêu rụi những con tàu đó.” Bằng cách nhắm mục tiêu vào các con tàu bằng máy bay không người lái và tên lửa chống hạm cũng như rải mìn, Tehran đã bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu dầu từ Trung Đông và đẩy giá năng lượng tăng vọt.

Việc kiểm soát các tuyến đường thủy từ lâu đã được sử dụng để cản trở đối thủ và định hình các kết cục chiến lược. Vào năm 1951, sau khi quốc hữu hóa ngành công nghiệp dầu mỏ của mình, Anh sử dụng áp lực hải quân để ngăn chặn Iran xuất khẩu dầu. Trong “cuộc chiến tàu chở dầu” năm 1984, Iran rải mìn ở Eo biển Hormuz và quấy rối các tàu bè để đáp trả các cuộc tấn công của Iraq. Tuy nhiên, xuyên suốt hai cuộc xung đột này, Eo biển Hormuz vẫn được sử dụng. Continue reading “Hormuz là lời cảnh báo cho Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương”