Thế giới thực sự chỉ còn lại bốn cường quốc?

Nguồn:  Brendan Simms, “There Are Only Four Great Powers”, Foreign Policy, 02/06/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong kỷ nguyên cạnh tranh cường quốc mới hiện nay, việc nhận diện rõ ai là đối thủ đóng vai trò vô cùng quan trọng. Thế nhưng, bàn luận về các cường quốc bao giờ cũng dễ hơn là đưa ra một định nghĩa chính xác về chúng. Sự bất đồng về vị thế cường quốc — và đặc biệt là về việc quốc gia nào xứng đáng ngôi vị “bá chủ” — chính là đặc trưng của hệ thống quốc tế ngày nay, tương tự như những gì từng diễn ra trong quá khứ. Hiện tại, chúng ta vừa thiếu một định nghĩa chung về những yếu tố cấu thành nên một cường quốc, vừa không thể đạt được đồng thuận đối với những câu hỏi cơ bản — chẳng hạn như thế giới đang có bao nhiêu thế lực luân phiên điều phối cuộc chơi. Continue reading “Thế giới thực sự chỉ còn lại bốn cường quốc?”

Liệu Ukraine có thể lật ngược thế cờ?

Nguồn: Jack Watling, “Ukraine Turns the Tide,” Foreign Affairs, 01/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao lệnh ngừng bắn giờ đây lại là một khả năng thực tế?

Cuộc chiến ở Ukraine đã đến một bước ngoặt. Kể từ sau cuộc phản công thất bại năm 2023 của Ukraine, cuộc xâm lược toàn diện của Nga đã ổn định dần thành một chuỗi dễ đoán gồm các đợt tấn công mùa hè và mùa đông, xen kẽ là những quãng thời gian áp lực tấn công giảm bớt trong khi các đơn vị Nga luân chuyển và củng cố lực lượng. Thoạt nhìn, năm nay có lẽ cũng không có gì khác biệt. Khi mùa xuân chuyển dần sang mùa hè, quân đội Ukraine trong các hầm trú ẩn dọc mặt trận một lần nữa lại chứng kiến sự gia tăng đều đặn của các cuộc không kích và nỗ lực xâm nhập từ Nga. Tuy nhiên, tâm trạng của các chỉ huy Ukraine đã thay đổi. Các cuộc tấn công của Nga đang tạo ra ít áp lực hơn lên các đơn vị của họ so với những năm trước. Dù các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và pháo kích vẫn diễn ra liên tục, hiệu suất chiến đấu của Nga đang suy giảm. Ở Kyiv, ngày càng nhiều người lạc quan tin rằng Ukraine có thể chiến đấu với Nga cho đến khi đạt được một lệnh ngừng bắn. Continue reading “Liệu Ukraine có thể lật ngược thế cờ?”

Đàm phán với Mỹ là lựa chọn duy nhất của Cuba?

Nguồn:  Michael J. Bustamante và Ricardo Herrero, “Cuba’s Only Choice”, Foreign Affairs, 29/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ khi các đặc nhiệm Mỹ lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro vào tháng 1, Washington đã đổ dồn áp lực chưa từng có lên Cuba, cựu đồng minh đang lâm vào thế bế tắc của Caracas. Nền kinh tế của hòn đảo vốn đã rơi vào vòng xoáy suy thoái do các lệnh trừng phạt “áp lực tối đa” từ chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu, đại dịch COVID-19, và sự chậm trễ của Havana trong việc áp dụng các cải cách kinh tế sâu rộng hơn. Thế nhưng, việc Cuba mất đi nguồn dầu giá rẻ từ Venezuela mới là đòn chí mạng. Lệnh phong tỏa dầu mỏ trên thực tế mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt lên hòn đảo này trong 5 tháng qua — khi Nhà Trắng chỉ cho phép duy nhất một tàu chở dầu của Nga đi qua — đã đẩy đất nước đến bờ vực nguy hiểm: tình trạng mất điện giờ đây diễn ra hàng ngày và không thể dự đoán, các dịch vụ cơ bản bị đình trệ, và người dân ngày càng tuyệt vọng. Continue reading “Đàm phán với Mỹ là lựa chọn duy nhất của Cuba?”

Ba kịch bản quan hệ Trung – Mỹ sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump

Nguồn: Lý Thành, Hàn Hoa, 李成:在我看来,中美不必急于推动达成“第四个公报”, Guancha, 27/05/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump, quan hệ Trung – Mỹ đã xuất hiện những thay đổi mang tính bước ngoặt. Nhà Trắng lần đầu tiên chính thức sử dụng khái niệm “quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng”. Hai bên phát đi những tín hiệu tích cực về hợp tác kinh tế – thương mại, đối thoại chiến lược và kiểm soát rủi ro tại eo biển Đài Loan. Tuy nhiên, cạnh tranh công nghệ, cuộc đua chuỗi cung ứng, vấn đề Đài Loan và những mâu thuẫn mang tính cơ cấu trong nội bộ nước Mỹ vẫn khiến quan hệ Trung – Mỹ đối mặt với nhiều bất định.

Cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước đã kết thúc từ lâu, nhưng những vấn đề đằng sau nó vẫn đáng để suy ngẫm: Vì sao ngoại giao nguyên thủ lần này có thể giúp quan hệ Trung – Mỹ thoát khỏi đà suy giảm và dần ổn định trở lại? Vì sao Trump lại có sự khác biệt đáng kể so với giới chiến lược truyền thống của Mỹ? Điểm rủi ro trong vấn đề Đài Loan nằm ở đâu? Trí tuệ nhân tạo (AI), rủi ro tài chính và xu thế toàn cầu hóa sẽ ảnh hưởng như thế nào đến tương tác Trung – Mỹ trong tương lai? Continue reading “Ba kịch bản quan hệ Trung – Mỹ sau chuyến thăm Trung Quốc của Trump”

Vì sao Mỹ nên cắt giảm viện trợ quân sự cho Israel

Nguồn:  Steven A. Cook, “Why the U.S. Should Wind Down Military Aid to Israel”, Foreign Policy, 26/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Việc cắt giảm hoặc chấm dứt viện trợ quân sự và các hợp đồng bán vũ khí của Mỹ cho Israel đang trở thành xu hướng thời thượng hiện nay. Vào tháng 4, phần lớn các thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đã bỏ phiếu chống lại hợp đồng bán các xe ủi đất bọc thép trị giá 295 triệu USD và các quả bom nặng 1.000 bảng trị giá 151 triệu USD cho Israel (thương vụ này dù vậy vẫn được thông qua nhờ sự ủng hộ lớn từ Đảng Cộng hòa). Đây là một bước chuyển dịch đầy kịch tính. Kể từ khi cuộc chiến ở Gaza bùng nổ vào tháng 10/2023, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders đã đệ trình bốn đề xuất nhằm ngăn chặn Washington bán vũ khí cho Israel. Cuộc bỏ phiếu hồi tháng 4 đánh dấu lần đầu tiên đa số các thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đứng về phía ông. Continue reading “Vì sao Mỹ nên cắt giảm viện trợ quân sự cho Israel”

Trung Quốc cần Triều Tiên đứng về phía mình

Nguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “China Needs North Korea on Its Side,” Foreign Policy, 27/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tập Cận Bình có thể sẽ sớm đến thăm Bình Nhưỡng, sau khoảng thời gian gián đoạn 7 năm.

Gần đây, truyền thông Hàn Quốc đưa tin rằng các nhân viên an ninh và lễ tân Trung Quốc đã đến Bình Nhưỡng để chuẩn bị và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có lẽ sẽ thăm Triều Tiên vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6.

Phía Trung Quốc chưa xác nhận chuyến đi này, nhưng từ góc nhìn của Tập, một chuyến thăm như vậy vừa quá hạn, lại vừa cần thiết. Dù Bắc Kinh và Bình Nhưỡng thân thiết trên giấy tờ, quan hệ giữa hai bên ở hậu trường lại thường xuyên căng thẳng; Trung Quốc chưa bao giờ thực sự chấp nhận vị thế cường quốc hạt nhân của Triều Tiên và thường lo lắng về việc mất đi tầm ảnh hưởng tại quốc gia này vào tay Nga. Continue reading “Trung Quốc cần Triều Tiên đứng về phía mình”

Trump 2.0 và quá trình tái cấu trúc trật tự thế giới

Tác giả: Phạm Quý Thọ

Trong bối cảnh địa chính trị đầu thập niên 2020 đang vận động theo hướng ngày càng “phi tuyến tính” — với chiến tranh cục bộ kéo dài, cạnh tranh cường quốc leo thang, phân mảnh chuỗi cung ứng và sự suy giảm niềm tin vào các thiết chế toàn cầu — trật tự quốc tế dường như bước vào một trạng thái khó định danh: không còn là thế giới đơn cực hậu Chiến tranh Lạnh, cũng chưa hình thành một cấu trúc đa cực ổn định. Thay vào đó, nó mang dáng dấp của một hệ thống “bế tắc động”, nơi xung đột, hợp tác và kiềm chế cùng tồn tại trong trạng thái căng thẳng kéo dài.

Bài viết này tiếp cận cục diện đó từ khung phân tích của góc nhìn thực dụng quyền lực và chu kỳ cường quốc, theo đó hành vi của các siêu cường không được hiểu như phản ứng ngẫu nhiên trước biến cố, mà như sự biểu hiện của những quy luật sâu hơn về dịch chuyển tương quan quyền lực trong hệ thống quốc tế. Trong logic này, sự “điên loạn” bề mặt của địa chính trị hiện nay thực chất phản ánh một giai đoạn chuyển tiếp điển hình: khi trật tự cũ mất khả năng điều phối, còn trật tự mới chưa đạt tới điểm cân bằng thể chế. Continue reading “Trump 2.0 và quá trình tái cấu trúc trật tự thế giới”

Xu hướng bình thường hóa quốc phòng không thể đảo ngược của Nhật Bản

Nguồn:  Daisuke Kawai, “Japan’s Point of No Return”, Foreign Affairs, 25/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong vòng mười năm qua, Nhật Bản đã rũ bỏ bản sắc hòa bình của mình. Sau khi cam kết chỉ duy trì một lực lượng quân sự quy mô nhỏ thời hậu Thế chiến thứ II, Tokyo giờ đây đang xây dựng các lực lượng vũ trang có năng lực thực sự và một nền tảng công nghiệp quốc phòng quy mô. Ví dụ, vào tháng 12/2018, quốc gia này đã công bố kế hoạch cải tiến các tàu khu trục lớp Izumo để chúng có thể vận hành các chiến đấu cơ F-35B — điều đã mang lại cho Nhật Bản chiếc tàu sân bay đầu tiên kể từ năm 1945 — và mua 147 chiến đấu cơ F-35. Vào năm 2023, họ đã cho phép các công ty của mình bắt đầu bán một số loại vũ khí tấn công và linh kiện vũ khí. Và vào tháng trước, Tokyo đã dỡ bỏ hầu hết các hạn chế còn lại đối với xuất khẩu vũ khí, bao gồm cả tàu khu trục, tên lửa và máy bay phản lực. Continue reading “Xu hướng bình thường hóa quốc phòng không thể đảo ngược của Nhật Bản”

Hormuz là lời cảnh báo cho Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nguồn: Lynn Kuok, “Hormuz Is a Warning for the Indo-Pacific,” Foreign Affairs, 22/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Về cuộc cạnh tranh sắp tới trên các tuyến đường thủy của châu Á.

Cuối tháng 2, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành đóng cửa Eo biển Hormuz, cảnh báo rằng “nếu bất kỳ ai cố gắng vượt qua, các anh hùng của Vệ binh Cách mạng và hải quân chính quy sẽ thiêu rụi những con tàu đó.” Bằng cách nhắm mục tiêu vào các con tàu bằng máy bay không người lái và tên lửa chống hạm cũng như rải mìn, Tehran đã bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu dầu từ Trung Đông và đẩy giá năng lượng tăng vọt.

Việc kiểm soát các tuyến đường thủy từ lâu đã được sử dụng để cản trở đối thủ và định hình các kết cục chiến lược. Vào năm 1951, sau khi quốc hữu hóa ngành công nghiệp dầu mỏ của mình, Anh sử dụng áp lực hải quân để ngăn chặn Iran xuất khẩu dầu. Trong “cuộc chiến tàu chở dầu” năm 1984, Iran rải mìn ở Eo biển Hormuz và quấy rối các tàu bè để đáp trả các cuộc tấn công của Iraq. Tuy nhiên, xuyên suốt hai cuộc xung đột này, Eo biển Hormuz vẫn được sử dụng. Continue reading “Hormuz là lời cảnh báo cho Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương”

Những trụ cột của hòa bình toàn cầu đang sụp đổ

Nguồn: Thant Myint-U, “The Crumbling Pillars of Global Peace,” Foreign Affairs, 21/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chiến tranh, đế quốc, và quyền lực bị lãng quên của Liên Hiệp Quốc

Nền hòa bình kéo dài trong tám thập kỷ qua đã dựa trên hai niềm tin mang tính cách mạng: chiến tranh xâm lược là không thể dung thứ và thời đại đế quốc phải chấm dứt. Nguyên tắc đầu tiên nảy sinh từ cuộc tàn sát của hai cuộc thế chiến, cướp đi sinh mạng của một trăm triệu người. Nguyên tắc thứ hai đến từ nhiều thế kỷ bị ách thuộc địa khuất phục và cuộc đấu tranh giành quyền tự quyết trên khắp châu Á, châu Phi, và Mỹ Latinh. Hiến chương Liên Hiệp Quốc – được ký tại San Francisco vào tháng 06/1945 – đã tạo ra hình thức chính trị cho cả hai niềm tin này. Continue reading “Những trụ cột của hòa bình toàn cầu đang sụp đổ”

Iran như Việt Nam, Ukraine như Triều Tiên

Nguồn: Gideon Rose, “Iran as Vietnam, Ukraine as Korea,” Foreign Affairs, 20/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Những cuộc chiến tương tự kết thúc theo những cách tương tự.

Chính quyền Trump chỉ mất hai tháng để trải qua chớp nhoáng toàn bộ 5 năm chính sách Việt Nam của chính quyền Johnson: can thiệp, leo thang, bế tắc trong tuyệt vọng, và đàm phán. Giờ đây, họ đang bước vào địa hạt của chính quyền Nixon: đầu tiên là những lời đe dọa hùng hổ, sau đó là sự nhận thức dần dần về việc cần phải rút lui thông qua một thỏa thuận không mấy thỏa đáng. Nếu tốc độ này tiếp diễn, thì quyết định can thiệp vào Iran sẽ kết thúc sau vài tháng nữa, và đến thời điểm đó, những lời đổ lỗi lẫn nhau sẽ bắt đầu. Continue reading “Iran như Việt Nam, Ukraine như Triều Tiên”

Kế hoạch dự phòng của châu Âu để thay thế NATO

Nguồn: “Europe’s secret Plan B to replace NATO”, The Economist, 19/05/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Điều gì sẽ xảy ra nếu Mỹ rời khỏi tổ chức này.

Các binh sĩ thuộc lữ đoàn “Black Jack” đã thực hiện nghi thức cuộn và cất giữ cờ hiệu đơn vị tại Fort Hood, Texas vào đầu tháng 5, khi 4.000 binh sĩ của đơn vị xe tăng này chuẩn bị chuyển đến Ba Lan theo điều động để hỗ trợ phòng thủ NATO trước mối đe dọa từ Nga. “Khi một lữ đoàn thiết giáp tiến lên phía trước, nó gửi đi một tín hiệu rõ ràng và không thể nhầm lẫn,” Tướng Thomas Feltey, chỉ huy sư đoàn, phát biểu tại buổi lễ. Chưa đầy hai tuần sau, Mỹ lại gửi tín hiệu ngược lại: việc triển khai đã bị hủy bỏ. Đây là lần thứ hai trong tháng này Donald Trump thông báo cắt giảm sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu — phản ánh sự tức giận của ông trước việc châu Âu không mặn mà hỗ trợ cuộc chiến của Washington tại Iran. Theo Reuters, vào ngày 22/3, Mỹ dự kiến sẽ thông báo giảm số lượng binh lính cam kết triển khai trong trường hợp bị tấn công. Continue reading “Kế hoạch dự phòng của châu Âu để thay thế NATO”

Tại sao Trung Quốc chờ đợi?

Nguồn: Amanda Hsiao và Bonnie S. Glaser, “Why China Waits,” Foreign Affairs, 08/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bắc Kinh đang chơi một ván cờ dài hạn trong vấn đề Đài Loan.

Việc quân đội Trung Quốc tiếp quản Đài Loan thường được phác họa là điều không thể tránh khỏi và sắp xảy ra. Đối với nhiều nhà quan sát — bao gồm cả những người viết bài cho Foreign Affairs — những tuyên bố công khai mập mờ của Tổng thống Mỹ Donald Trump về các cam kết bảo vệ Đài Loan và thái độ thờ ơ rõ ràng của ông đối với số phận của hòn đảo này có thể cám dỗ Bắc Kinh sớm tìm cách thống nhất bằng vũ lực — có thể là trước cuối năm 2026. Cuộc chiến của Washington với Iran và việc điều chuyển lực lượng Mỹ từ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sang Trung Đông đã làm dấy lên thêm lo ngại rằng Trung Quốc có thể chiếm hòn đảo này mà không lo ngại phản ứng từ Washington. Continue reading “Tại sao Trung Quốc chờ đợi?”

Chiến lược chiến tranh mới của Ukraine đang phát huy tác dụng

Nguồn:  Paul Hockenos, “Ukraine Has a New War Strategy—and It’s Working”, Foreign Policy, 18/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Một năm trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã vạch rõ chiến lược “đưa cuộc chiến ngược trở lại nước Nga”. “Cuộc chiến này do Nga khơi mào, và nó phải bị đẩy lùi ngược về chính nước Nga. Họ phải là những kẻ bị buộc phải chấp nhận hòa bình. Họ phải là những kẻ phải chịu áp lực để đảm bảo an ninh”, ông Zelensky phát biểu vào tháng 3/2025.

Kể từ đó, và ngày càng dồn dập hơn trong năm nay, Ukraine đã theo đuổi mục tiêu “vô hiệu hóa chiến lược” các khí tài nằm sâu trong lòng nước Nga. Điều này đồng nghĩa với việc cắt giảm các đợt phản công hao người tốn của, bấp bênh nhằm giành lại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng — vốn đã ngốn của Ukraine quá nhiều sinh mạng và tiền bạc — để chuyển sang tiến hành chiến tranh bất đối xứng tầm xa nhằm đánh sụp nền kinh tế Nga, làm tê liệt chuỗi sản xuất quân sự và gieo rắc tâm lý rệu rã trong dân chúng nước này. Mùa xuân năm nay, mọi dấu hiệu đều cho thấy chiến lược này đang đơm hoa kết trái — và có lẽ đang đảo chiều cục diện trên bàn cờ chiến sự bước sang năm thứ năm đầy mệt mỏi. Continue reading “Chiến lược chiến tranh mới của Ukraine đang phát huy tác dụng”

“Trung Quốc đã đủ thực lực để buộc Mỹ phải tôn trọng”

Nguồn: Kim Xán Vinh, 金灿荣:中美关系新定位背后,是中国用实力赢得了平等, Guancha, 15/05/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Đây là lần đầu Donald Trump trở lại Trung Quốc sau 9 năm, đồng thời cũng là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông trong nhiệm kỳ thứ hai.

Thành quả đáng chú ý nhất của cuộc gặp lần này là việc hai bên đã xác lập một định vị mới cho quan hệ Trung-Mỹ: “Quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng.” Điều này đánh dấu việc cả hai bên đều nhận thức được tầm quan trọng của việc cần phải thiết lập một khuôn khổ ổn định cho mối quan hệ song phương ngày càng phức tạp. Continue reading ““Trung Quốc đã đủ thực lực để buộc Mỹ phải tôn trọng””

Phải chăng kỷ nguyên bá quyền Trung Quốc đã bắt đầu?

Nguồn: Stephen M. Walt, “Chinese Hegemony Might Be Happening,” Foreign Policy, 12/05/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vẫn luôn có những lý do để nghi ngờ kịch bản bá quyền Trung Quốc – nhưng giờ thì khác.

Liệu Trung Quốc có thể trở thành một cường quốc bá chủ ở châu Á? Hồi năm 2023, tôi đã viết một bài bình luận lập luận rằng những lo ngại về bá quyền khu vực của Trung Quốc đã bị phóng đại, dù không hoàn toàn viển vông. Một phiên bản dài hơn của lập luận này sau đó được xuất bản trong ấn bản Mùa xuân năm 2025 của tạp chí International Security. Tôi lập luận rằng không chỉ hầu hết các nỗ lực hiện đại nhằm tranh giành bá quyền khu vực đều thất bại (Mỹ là ngoại lệ duy nhất do một số hoàn cảnh thuận lợi hiếm có), mà triển vọng về một liên minh cân bằng lực lượng vững chắc ở châu Á là rất lớn. Hầu hết các nước láng giềng của Trung Quốc đều không muốn nước này thống trị khu vực, và Mỹ cũng vậy. Căn cứ vào xu hướng cân bằng các mối đe dọa của các cường quốc lớn, tôi kết luận rằng một nỗ lực công khai của Trung Quốc nhằm giành bá quyền nhiều khả năng sẽ thất bại và sẽ là thiếu khôn ngoan nếu Bắc Kinh cố gắng làm điều đó. Continue reading “Phải chăng kỷ nguyên bá quyền Trung Quốc đã bắt đầu?”

Liệu Trump sẽ phản bội Đài Loan?

Nguồn:  Eyck Freymann, “Will Trump Betray Taiwan?”, Project Syndicate, 12/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Từ cuộc chiến Iran và vũ khí hạt nhân cho đến thuế quan và AI, chương trình nghị sự cho hội nghị thượng đỉnh tuần này tại Bắc Kinh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang trở nên dày đặc. Ông Tập cũng gần như chắc chắn sẽ đề cập đến vấn đề Đài Loan, dẫu chỉ để thể hiện lập trường cứng rắn không thể lay chuyển của mình về vấn đề này.

Nhưng chẳng ai cần phải gặp trực tiếp ông Tập mới hiểu được quan điểm của ông. Một chuyến tham quan Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc tại Quảng trường Thiên An Môn — đặc biệt là triển lãm Con đường Phục hưng, nơi ghi lại sự trỗi dậy và cầm quyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc — thậm chí có thể tiết lộ nhiều điều hơn thế. Continue reading “Liệu Trump sẽ phản bội Đài Loan?”

‘Bụi hạt nhân’: Quyền kiểm soát thực thể và chuẩn mực an ninh mới của Mỹ-Trung

Tác giả: Nguyễn Kế Thùy Linh

Trong phần lớn thế kỷ 20, trật tự quốc tế vận hành dựa trên nguyên tắc “Hủy diệt lẫn nhau chắc chắn” (Mutual Assured Destruction — MAD) — một trạng thái ổn định được duy trì vì các siêu cường biết rằng chiến tranh sẽ dẫn tới sự hủy diệt lẫn nhau. Tuy nhiên, bước sang thế kỷ 21, sự bùng nổ của công nghệ cao, hạ tầng dữ liệu và năng lực kiểm soát chuỗi cung ứng đang tạo ra một dịch chuyển mang tính bước ngoặt về bản chất của quyền lực. Sức mạnh quốc tế ngày nay không còn đơn thuần nằm ở khả năng răn đe tàn phá quân sự truyền thống, mà chuyển dịch sâu sắc sang khả năng kiểm soát mạng lưới cấu trúc, phong tỏa dòng chảy bất đối xứng và vô hiệu hóa năng lực công nghệ cốt lõi của đối phương. Continue reading “‘Bụi hạt nhân’: Quyền kiểm soát thực thể và chuẩn mực an ninh mới của Mỹ-Trung”

Mối đe dọa thực sự đối với Đài Loan

Nguồn: Eyck Freymann, “The Real Threat to Taiwan,” Foreign Affairs, 29/04/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ đang không chuẩn bị cho đúng loại khủng hoảng.

Mọi chuyện bắt đầu không phải bằng tên lửa mà bằng các tàu tuần duyên. Một buổi sáng nọ, hàng chục tàu hải cảnh Trung Quốc bắt đầu tiến hành “kiểm tra hải quan thường lệ” đối với các tàu thương mại đang tiến vào các cảng lớn của Đài Loan. Giới chức hàng không dân dụng Trung Quốc bắt đầu yêu cầu bản kê khai hàng hóa và hành khách từ các chuyến bay đến và đi từ Đài Loan. Bắc Kinh khăng khăng rằng họ chỉ đang thực thi luật hải quan hiện hành của Trung Quốc, trong đó tuyên bố quyền quản lý luồng người và hàng hóa ra vào “Tỉnh Đài Loan.” Continue reading “Mối đe dọa thực sự đối với Đài Loan”

Trump làm đảo lộn kỳ vọng của Nga như thế nào?

Nguồn:  Hanna Notte, “This Is Not the World Russia Wants”, Foreign Affairs, 07/05/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc xâm lược Ukraine năm 2022 mới chỉ là đỉnh điểm trong bước chuyển dài hạn của Nga sang chủ nghĩa xét lại. Kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Nga đã luôn tìm cách định hình cấu trúc an ninh châu Âu và áp đặt ý chí của mình lên các nước láng giềng nhỏ hơn. Điện Kremlin cũng đã đối đầu với Mỹ và châu Âu tại Liên Hợp Quốc cùng các thể chế đa phương khác. Giới lãnh đạo Nga lên án khái niệm trật tự quốc tế dựa trên luật lệ là một phát kiến của phương Tây nhằm củng cố vị thế bá quyền của Mỹ. Tự đóng vai đội quân tiên phong thúc đẩy một trật tự đa cực hơn, Nga tìm cách gia tăng tầm ảnh hưởng toàn cầu của riêng mình mà không bị cản trở bởi các rào cản và quy tắc. Continue reading “Trump làm đảo lộn kỳ vọng của Nga như thế nào?”