Category: Trung Quốc

50 tỷ m³ khí đốt Nga quá cảnh qua Mông Cổ: Trung Quốc có sợ bị “khóa van”?

Nguồn: Trương Thần Ý, 张宸懿：“贝加尔力量”途经蒙古，中国为何不怕蒙古“截停”？, Guancha, 08/09/2026

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Ngày 2/9, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Phương Đông, Bộ trưởng Năng lượng Nga Tsivilev cho biết Tổng thống Vladimir Putin đã đổi tên tuyến đường ống khí đốt lớn thứ hai giữa Nga và Trung Quốc, trước đây được quy hoạch với tên gọi “Sức mạnh Siberia 2” (Power of Siberia 2), thành “Sức mạnh Baikal” (Power of Baikal). Theo phương án hiện nay do phía Nga công bố, tuyến đường ống sẽ đưa khí đốt từ khu vực Yamal và Tây Siberia về phía Đông, sau đó băng qua Mông Cổ để vào Trung Quốc, với công suất thiết kế 50 tỷ m³ mỗi năm, cao hơn mức khoảng 38 tỷ m³ của tuyến khí đốt phía Đông Nga – Trung hiện nay.

Một huyết mạch năng lượng có khả năng vận chuyển hàng chục tỷ mét khối khí tự nhiên mỗi năm trong nhiều thập kỷ nhưng lại phải đi qua Mông Cổ đương nhiên đặt ra một câu hỏi: nếu quan hệ Trung Quốc – Mông Cổ trong tương lai xảy ra biến động, hoặc nếu Nga sử dụng ảnh hưởng của mình đối với nguồn cung năng lượng cho Mông Cổ để gây sức ép, liệu Ulaanbaatar có thể tận dụng vị trí quá cảnh để tạo ra một “nút thắt cổ chai” đối với Trung Quốc bằng cách hạn chế dòng khí? Continue reading “50 tỷ m³ khí đốt Nga quá cảnh qua Mông Cổ: Trung Quốc có sợ bị “khóa van”?”

Thượng Hải có thể đang ươm mầm người kế nhiệm Tập Cận Bình

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Shanghai may be cradling Xi Jinping’s successor,” Nikkei Asia, 10/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chu Trung Minh, 54 tuổi, người nhiều khả năng sẽ trở thành Thị trưởng Thượng Hải, được cho là đang vượt lên trước những đối thủ lớn tuổi hơn.

Một luồng gió chính trị mới đang thổi qua Trung Quốc.

Thế hệ chính trị gia sinh trong những năm 1970 đang thăng tiến nhanh chóng trong bối cảnh nhà lãnh đạo tối cao Tập Cận Bình kéo dài thời gian cầm quyền, qua đó có nguy cơ đẩy thế hệ sinh trong những năm 1960 sang bên lề.

Chu Trung Minh, 54 tuổi, hiện là gương mặt nổi bật nhất trong số các chính trị gia tương đối trẻ này. Ngày 4/9 vừa qua, ông được bổ nhiệm làm Quyền Thị trưởng Thượng Hải, một trong bốn thành phố trực thuộc trung ương của Trung Quốc cùng với Bắc Kinh, Thiên Tân và Trùng Khánh. Continue reading “Thượng Hải có thể đang ươm mầm người kế nhiệm Tập Cận Bình”

Sự trỗi dậy thầm lặng của quyền lực mềm Trung Quốc trong giới trẻ Việt Nam

Nguồn: Hoàng Thị Hà & Phạm Thị Phương Thảo, “The Quiet Rise of China’s Soft Power Among Vietnam’s Youth”, Fulcrum, 07/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Giới trẻ Việt Nam ngày càng bị thu hút bởi văn hóa và các cơ hội kinh tế gắn với Trung Quốc, ngay cả khi những nhạy cảm lâu đời vẫn tồn tại.

Việt Nam thường được viện dẫn như một minh chứng cho những giới hạn của quyền lực mềm Trung Quốc ở Đông Nam Á: một thiên niên kỷ chống lại sự thống trị của Trung Quốc, một cuộc chiến tranh biên giới vẫn còn in đậm trong ký ức, những tranh chấp hàng hải chưa được giải quyết và các cuộc khảo sát giới tinh hoa liên tục cho thấy mức độ hoài nghi sâu sắc đối với Bắc Kinh. Tuy nhiên, phía sau những căng thẳng chiến lược ấy, một sự chuyển dịch âm thầm hơn đang diễn ra: giới trẻ Việt Nam ngày càng cởi mở hơn với văn hóa, ngôn ngữ, lối sống và các cơ hội kinh tế gắn với Trung Quốc. Từ những dòng người xếp hàng mua đồ chơi Labubu đến cuộc đua tìm kiếm các vị trí việc làm đòi hỏi tiếng Trung, từ nội dung Trung Quốc tràn ngập mạng xã hội đến số lượng kỷ lục sinh viên Việt Nam lựa chọn du học tại các trường đại học Trung Quốc, Trung Quốc đang ngày càng hiện diện sâu hơn trong đời sống thường nhật của giới trẻ Việt Nam. Continue reading “Sự trỗi dậy thầm lặng của quyền lực mềm Trung Quốc trong giới trẻ Việt Nam”

Đài Loan có thể giành chiến thắng như thế nào?

Nguồn: Holmes Liao và Dennis Blair, “How Taiwan Can Win the Strait,” Foreign Affairs, 04/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một lực lượng hải quân linh hoạt hơn có thể giúp Đài Loan ngăn chặn Trung Quốc.

Nằm cách Trung Quốc một eo biển rộng khoảng 160 km, Đài Loan dựa vào hải quân như tuyến phòng thủ đầu tiên trước nguy cơ bị xâm lược. Lực lượng này phải có khả năng ngăn chặn các tàu đổ bộ lớn của quân đội Trung Quốc vượt Eo biển Đài Loan. Từ lâu, Đài Loan vẫn lấy những tàu chiến lớn như tàu khu trục và tàu hộ vệ làm nòng cốt cho hạm đội. Chúng vừa là biểu tượng phô trương sức mạnh quốc gia, vừa là công cụ thể hiện quyết tâm trước sức ép từ đại lục. Kế hoạch đóng tàu hiện nay của Đài Loan cũng tiếp tục đi theo hướng này, với mục tiêu thay thế hạm đội tàu mặt nước già cỗi bằng những chiến hạm mới, lớn hơn và đắt tiền hơn. Continue reading “Đài Loan có thể giành chiến thắng như thế nào?”

Tập Cận Bình thanh trừng ‘tai mắt’ của mình trong quân đội

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi Jinping purges his ‘spy’ in the military,” Nikkei Asia, 03/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chung Thiệu Quân đã bị thanh trừng cùng với viên tướng cấp cao Trương Hựu Hiệp.

Chiến dịch chống tham nhũng mang đậm dấu ấn của Chủ tịch Tập Cận Bình vừa có một bước ngoặt đáng chú ý: một trợ lý lâu năm từng được giao nhiệm vụ giám sát quân đội nay cũng bị thanh trừng. Chung Thiệu Quân được xem là “tai mắt” mà Tập cài vào trung tâm quyền lực của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Trước khi gia nhập quân đội, Chung vốn là một quan chức địa phương. Việc Tập đưa một nhân vật dân sự thân tín như Chung vào bộ máy quân sự phản ánh sự thiếu tin tưởng của ông đối với giới tướng lĩnh và sĩ quan chuyên nghiệp. Chung từng là một trợ lý đầy triển vọng, được Tập ưu ái suốt nhiều năm. Thế nhưng cuối cùng, chính ông cũng bị cuốn vào chiến dịch trấn áp tham nhũng trong quân đội của Tập. Continue reading “Tập Cận Bình thanh trừng ‘tai mắt’ của mình trong quân đội”

Thế giới thực sự nhìn nhận Trung Quốc như thế nào?

Nguồn: Adam Y. Liu, “How Does the World Really View China?,” Foreign Affairs, 02/09/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vấn đề nằm ở chỗ người ta có thể đang đánh giá quá cao quyền lực mềm của Bắc Kinh.

Tháng 7 vừa qua, Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố một phát hiện đáng chú ý: lần đầu tiên trong gần hai thập kỷ tiến hành khảo sát toàn cầu, Trung Quốc hiện được nhìn nhận thiện cảm hơn Mỹ. Xu hướng này không xuất hiện ở mọi nơi, nhưng tại 25 trong số 36 quốc gia được khảo sát trong năm nay — bao gồm cả một số đồng minh thân cận của Mỹ — tỷ lệ người có đánh giá tích cực về Trung Quốc đã vượt tỷ lệ dành cho Mỹ. Một số nhà phân tích coi đây là bằng chứng cho thấy thời kỳ hoàng kim của quyền lực mềm Mỹ đã kết thúc, trong khi Trung Quốc đang trỗi dậy. Theo cách diễn giải này, các chính sách của chính quyền Trump về thuế quan, viện trợ và quan hệ với đồng minh đã làm xói mòn vị thế của Mỹ, tạo cơ hội để công chúng trên thế giới chuyển sang ủng hộ Trung Quốc. Continue reading “Thế giới thực sự nhìn nhận Trung Quốc như thế nào?”

Vai trò gia tăng của Trung Quốc đối với khả năng chống chịu nợ của Đông Nam Á

Nguồn: Ji Xianbai, “China’s growing role in Southeast Asia’s debt resilience”, East Asia Forum, 01/09/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Đông Nam Á đang phải đối mặt với một cú sốc giá năng lượng trên toàn khu vực. Chi phí nhập khẩu nhiên liệu gia tăng, gánh nặng trợ giá lớn hơn, áp lực lạm phát và biến động tỷ giá đang thu hẹp dư địa tài khóa và khiến công tác quản lý kinh tế vĩ mô trở nên khó khăn hơn, đặc biệt tại những nền kinh tế vốn có khả năng chống chịu hạn chế trước các cú sốc do những điểm yếu sẵn có về tài khóa, cán cân đối ngoại và nợ công. Continue reading “Vai trò gia tăng của Trung Quốc đối với khả năng chống chịu nợ của Đông Nam Á”

Trung Quốc – Indonesia xích lại gần: Bắc Kinh muốn tạo hiệu ứng lan tỏa ở ASEAN

Nguồn: Tiết Tùng, 薛松：从镍矿到联演，中印尼关系没被摩擦带偏, Guancha, 27/08/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Trong vài tháng qua, quan hệ Trung Quốc – Indonesia đã xuất hiện một vài dấu hiệu tưởng chừng như mâu thuẫn.

Một mặt, Indonesia siết chặt hạn ngạch khai thác quặng niken, điều chỉnh chính sách thuế và quy định quản lý, từng có lúc khiến các doanh nghiệp Trung Quốc lo ngại; mặt khác, các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa hai nước không hề chịu ảnh hưởng rõ rệt, hợp tác kinh tế – thương mại, an ninh và cả quốc phòng vẫn tiếp tục được thúc đẩy.

Xu hướng này càng được thể hiện rõ nét hơn trong chuyến thăm Indonesia gần đây của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị. Continue reading “Trung Quốc – Indonesia xích lại gần: Bắc Kinh muốn tạo hiệu ứng lan tỏa ở ASEAN”

Rủi ro thực sự của cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Canada

Nguồn: Chad P. Bown, “The Real Risk of a Trade War With Canada”, Foreign Affairs, 01/09/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuối tháng 10/2025, Honda buộc phải đóng cửa vô thời hạn một nhà máy tại Mexico chuyên sản xuất SUV do thiếu linh kiện đột ngột. Cách đó hơn 2.000 dặm, tại Canada, hãng cũng phải cắt giảm một nửa sản lượng dòng Civic bán chạy. Tình trạng thiếu hụt này nhanh chóng gây hoảng loạn trong giới doanh nghiệp trên khắp Bắc Mỹ. Stellantis lập một “phòng tác chiến” để theo dõi mức độ sẵn có của các linh kiện trọng yếu, trong khi Ford bắt đầu tính toán thời điểm lượng tồn kho có thể cạn kiệt. Hàng trăm nghìn việc làm tại Mexico và Canada đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng nếu tình trạng thiếu linh kiện lan rộng qua các chuỗi cung ứng vốn hội nhập sâu với Mỹ. Sau đó, Honda cho biết sự cố này đã gây thiệt hại khoảng 300 triệu USD liên quan đến sản xuất. Continue reading “Rủi ro thực sự của cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Canada”

Về nỗ lực ứng dụng AI vào lĩnh vực y tế của Trung Quốc

Nguồn: Ran Guo và Lizzi C. Lee, “China Is Trying to Make AI Work for Health Care,” Foreign Policy, 31/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nỗ lực do nhà nước hậu thuẫn đang đặt ra một câu hỏi quan trọng: Ai sẽ là người trả tiền?

Nỗ lực của Trung Quốc nhằm tích hợp trí tuệ nhân tạo vào các ngành công nghiệp, được gọi là “Kế hoạch AI+”, đã thu hút sự chú ý lớn, và phần nhiều là hoàn toàn xứng đáng. Đối với Trung Quốc, AI là một dự án phát triển quốc gia chứ không đơn thuần là một đổi mới công nghệ, với tham vọng nâng cấp mọi lĩnh vực, từ các ngành công nghiệp truyền thống đến những ngành mới nổi. Continue reading “Về nỗ lực ứng dụng AI vào lĩnh vực y tế của Trung Quốc”

Trung Quốc đã tìm ra thứ vũ khí lợi hại nhất của mình như thế nào

Nguồn:  Gloria Xiong và Jessica Chen Weiss, “How China Found Its Most Potent Weapon”, Foreign Affairs, 18/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

“Trung Đông có dầu mỏ, Trung Quốc có đất hiếm”, Đặng Tiểu Bình từng tuyên bố năm 1992. Câu nói này gần đây được nhắc lại rất nhiều khi Bắc Kinh tận dụng vị thế gần như độc quyền trong ngành đất hiếm để kiềm chế hiệu quả cuộc chiến thương mại mới nhất do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động. Phát biểu của Đặng thường được viện dẫn như bằng chứng cho thấy ngay từ đầu đã ẩn chứa một lời đe dọa mang tính cưỡng ép: cũng giống như các nước Arab xuất khẩu dầu từng vũ khí hóa dầu mỏ năm 1973 — cắt nguồn cung cho phương Tây để trừng phạt việc ủng hộ Israel trong Chiến tranh Yom Kippur — rồi một ngày nào đó Trung Quốc cũng sẽ làm điều tương tự với đất hiếm. Continue reading “Trung Quốc đã tìm ra thứ vũ khí lợi hại nhất của mình như thế nào”

Hồ Bắc thách thức các chính sách kinh tế của Tập Cận Bình?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Hubei issues a challenge to Xi Jinping’s economic policies,” Nikkei Asia, 27/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vị lãnh đạo cao nhất của một tỉnh nội địa được cho là có liên quan đến lời kêu gọi khôi phục cải cách theo tinh thần Đặng Tiểu Bình xuất hiện trên mặt báo.

Một tờ báo của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã gây xôn xao trong giới chính trị và hành chính nước này khi đăng một bài bình luận chỉ trích gay gắt “một nhóm nhỏ” bị cho là đang cản trở công cuộc cải cách và mở cửa.

Trong bối cảnh Trung Quốc đang ở một thời điểm chính trị nhạy cảm, ngày 17/8, Hồ Bắc Nhật báo đăng một bài viết được nhiều người xem là lời phê phán đối với các chính sách kinh tế hiện nay của Chủ tịch Tập Cận Bình. Continue reading “Hồ Bắc thách thức các chính sách kinh tế của Tập Cận Bình?”

Rất khó để từ bỏ đất hiếm Trung Quốc

Nguồn: Christina Lu, “Ditching Chinese Rare Earths Is Hard. Just Ask Japan.,” Foreign Policy, 24/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bài học nhãn tiền cho nỗ lực đa dạng hóa của Washington.

Thời gian đang cạn dần trước khi thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh giữa Mỹ và Trung Quốc hết hạn vào mùa thu năm nay, và việc đếm ngược chỉ càng khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump khao khát từ bỏ hoàn toàn đất hiếm của Trung Quốc.

Có lẽ ít có cường quốc nào trên thế giới thấu hiểu cảm giác đó như Nhật Bản. Suy cho cùng, họ từng ở trong hoàn cảnh của Washington: năm 2010, Trung Quốc từng gây chấn động thế giới khi ngừng xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản do một tranh chấp địa chính trị, buộc Tokyo phải đánh giá lại toàn bộ chuỗi cung ứng của mình. Continue reading “Rất khó để từ bỏ đất hiếm Trung Quốc”

Trung Quốc đang chờ Mỹ cạn kiệt tên lửa

Nguồn: Thomas O. Falk, “China is watching America run out of missiles”, Nikkei Asia, 27/08/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Xung đột ở Trung Đông đang phơi bày những giới hạn trong khả năng của Washington khi phải đồng thời bảo vệ hai chiến trường.

Ngày 1/8, The Washington Post đưa tin Tướng Alexus Grynkewich – Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Âu của Mỹ, đồng thời là Tư lệnh Tối cao Đồng minh NATO tại châu Âu – đã gửi một văn bản tới các quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc, cảnh báo rằng nếu không được bổ sung thêm một tàu khu trục của Hải quân, ông sẽ buộc phải ưu tiên bảo vệ lãnh thổ Mỹ thay vì Israel. Một quan chức quốc phòng cho rằng đây chỉ là sự cạnh tranh thông thường đối với các nguồn lực hữu hạn, và xét về bản chất, nhận định này không sai. Tuy nhiên, sự việc cũng đã biến những tranh luận kéo dài hàng thập kỷ trong giới hoạch định chính sách về bài toán “hai chiến trường” thành một cảnh báo chính thức bằng văn bản. Continue reading “Trung Quốc đang chờ Mỹ cạn kiệt tên lửa”

Vì sao tội phạm lại ưa chuộng nền kinh tế Trung Quốc?

Nguồn:  Alvin Camba, “Why Criminals Love the Chinese Economy”, Foreign Affairs, 21/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiều năm, các cuộc thảo luận quốc tế về sự trỗi dậy kinh tế của Trung Quốc thường tập trung vào cách nước này trở thành một cường quốc sản xuất và xuất khẩu, cũng như cách Bắc Kinh sử dụng chính sách công nghiệp để hỗ trợ quá trình đó trên quy mô toàn quốc. Nhưng đằng sau sức mạnh kinh tế ấy còn có một mặt tối khác: vai trò khổng lồ của Trung Quốc trong nền kinh tế phi pháp toàn cầu. Trung Quốc mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran bị trừng phạt, thường được dán nhãn lại là có xuất xứ từ Malaysia và thanh toán thông qua các dòng tiền đi qua những ngân hàng nhỏ cùng các công ty bình phong trung gian. Các nhà môi giới tiền mã hóa tại Trung Quốc và Hong Kong giúp các tin tặc Triều Tiên, chẳng hạn như nhóm Lazarus khét tiếng, chuyển đổi số tiền đánh cắp thành tiền mặt có thể sử dụng. Các mạng lưới có trụ sở tại Trung Quốc cũng hỗ trợ những kẻ rửa tiền hợp tác với các cartel ma túy Mexico buôn bán fentanyl, các trung tâm lừa đảo trực tuyến ở Đông Nam Á và những đường dây buôn bán động vật hoang dã trái phép trên toàn cầu. Continue reading “Vì sao tội phạm lại ưa chuộng nền kinh tế Trung Quốc?”

Tập Cận Bình đang thử nghiệm việc dùng AI thay thế chỉ huy quân đội

Nguồn:  Jaehwan Lim, “China’s Military Says AI Can’t Replace Commanders. Xi Is Testing That”, War on the Rocks, 20/07/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong nhiều năm qua, tờ báo chính thức của quân đội Trung Quốc đã lặp đi lặp lại một lời bảo đảm mà giờ đây có lẽ ngày càng khó duy trì. Mỗi khi Giải Phóng Quân Nhật Báo, cơ quan ngôn luận chính thức của Quân ủy Trung ương Trung Quốc, bàn về trí tuệ nhân tạo và quyền chỉ huy, tờ báo này lại quay về với cùng một thông điệp: máy móc có thể sàng lọc dữ liệu cảm biến, đề xuất phương án và rút ngắn thời gian từ quan sát đến hành động, nhưng quyền quyết định cuối cùng — cùng trách nhiệm đi kèm — vẫn thuộc về con người. Như một bài viết năm 2025 khẳng định, AI không thể giải quyết vấn đề phân bổ thẩm quyền và trách nhiệm chỉ huy, bởi chỉ con người mới có thể gánh chịu rủi ro và trách nhiệm của chiến tranh. Continue reading “Tập Cận Bình đang thử nghiệm việc dùng AI thay thế chỉ huy quân đội”

Kim Môn: Hòn đảo có thể trở thành điểm nóng lớn nhất Đông Á?

Nguồn: Will Wain-Williams, “Kinmen: The Sleepy Fishing Island That Could Be East Asia’s Biggest Flashpoint,” The Diplomat, 22/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hòn đảo này do Đài Bắc quản lý nhưng chỉ nằm cách Trung Quốc đại lục hơn 3 km, với một nền văn hóa và lối sống rất riêng.

“Nếu nhìn sang bên kia, cậu có thể thấy tấm biển tuyên truyền. Trên đó viết ‘thống nhất Trung Quốc theo nguyên tắc một quốc gia, hai chế độ’,” một ngư dân nói với tôi. Khi ấy, tôi đang đứng giữa những hàng cọc chống tăng cũ kỹ, hoen rỉ trên một bãi biển ở Kim Môn, hòn đảo do Đài Loan quản lý nhưng về mặt địa lý lại nằm ngay sát tỉnh Phúc Kiến của Trung Quốc. Tại điểm gần nhất, những tòa nhà chọc trời của Hạ Môn chỉ cách hơn 3 km, gần đến mức có cảm giác như chỉ cần đưa tay ra là có thể chạm tới.

Người ngư dân ngày nào cũng đến đây với cần câu và xô mồi. Ông thuộc đường chân trời của Hạ Môn như lòng bàn tay. “Tôi không lo lắng về Trung Quốc,” ông nói. “Cuộc sống ở đây rất yên bình, và chúng tôi cũng chỉ lo việc của mình thôi.” Đây là quan điểm khá phổ biến trong cộng đồng cư dân Kim Môn, những người không hẳn xem mình là người Đài Loan hay người Phúc Kiến, mà tự hào trước hết về bản sắc địa phương riêng biệt. Continue reading “Kim Môn: Hòn đảo có thể trở thành điểm nóng lớn nhất Đông Á?”

Chu Dung Cơ đã thay đổi lịch sử chính trị Trung Quốc như thế nào?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “How Zhu Rongji changed China’s political history,” Nikkei Asia, 20/06/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vị cựu thủ tướng có tư tưởng cải cách đã từ chối lời đề nghị nắm quyền lãnh đạo vào đầu những năm 1990.

Trong lịch sử, thường không có chữ “nếu,” nhưng Đảng Cộng sản Trung Quốc hẳn đã có một lịch sử khác nếu nhà cải cách kinh tế Chu Dung Cơ chấp nhận đề nghị của cựu lãnh đạo tối cao Đặng Tiểu Bình để trở thành thủ tướng vào đầu thập niên 1990, thay thế cho nhân vật bảo thủ Lý Bằng.

Đặng là nhà lãnh đạo tối cao của Trung Quốc từ năm 1978 đến 1989, nhưng sau khi nghỉ hưu, vị kiến trúc sư trưởng của chính sách “cải cách và mở cửa” dần trở nên không hài lòng với hiệu quả công việc của Lý, người phụ trách chính sách kinh tế. Vậy nên Đặng đã vạch ra một kế hoạch bí mật để thay thế Lý, nhưng kế hoạch đó lại bất ngờ thất bại. Continue reading “Chu Dung Cơ đã thay đổi lịch sử chính trị Trung Quốc như thế nào?”

Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu tiếp theo có thể bắt nguồn từ Trung Quốc

Nguồn: Michael B. G. Froman, “The Next Global Economic Crisis Could Be Made in China,” Foreign Affairs, 13/08/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tình trạng dư thừa công suất sẽ kết thúc như thế nào?

Trong những năm gần đây, không thiếu những lời phàn nàn về tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc. Cam kết của Bắc Kinh trong việc thúc đẩy xuất khẩu và mở rộng thặng dư thương mại bằng mọi giá đã làm xói mòn tham vọng phát triển sản xuất của các nền kinh tế tiên tiến như Mỹ và châu Âu, cũng như nhiều nước đang phát triển ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh. Hiện nay, sự đồng thuận toàn cầu về bản chất của thách thức này lớn hơn bao giờ hết, nhưng điều đó hầu như không tác động đến chính sách của Trung Quốc.

Giờ đây, vấn đề này đang chuyển sang một giai đoạn mới, nguy hiểm hơn: khả năng của thế giới trong việc hấp thụ lượng hàng hóa do tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc tạo ra đang tiến dần tới giới hạn. Và nếu giới hạn đó thực sự bị chạm tới, hậu quả có thể là một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, đúng vào thời điểm các chính phủ đặc biệt thiếu công cụ để kiểm soát tác động của nó. Continue reading “Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu tiếp theo có thể bắt nguồn từ Trung Quốc”

Luật mới của Trung Quốc đang đưa các công ty phương Tây vào bẫy

Nguồn:  Maria Shagina, “China’s New Laws Are Ensnaring Western Companies”, Foreign Policy, 17/08/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Kể từ năm 2020, Trung Quốc đã liên tục mở rộng bộ công cụ an ninh kinh tế nhằm đối phó với các biện pháp hạn chế thương mại và tài chính của phương Tây. Những gì ban đầu chủ yếu là một khuôn khổ phòng thủ nay đã phát triển thành một cấu trúc pháp lý cứng rắn hơn, được thiết kế để trừng phạt các công ty và cá nhân tuân thủ các lệnh trừng phạt và kiểm soát xuất khẩu của nước ngoài. Bắc Kinh đặc biệt quyết liệt trong việc chống lại các chính sách tài phán ngoài lãnh thổ của phương Tây — cơ chế cho phép nhiều chính phủ, đặc biệt là Mỹ, mở rộng các biện pháp trừng phạt tới các công ty và cá nhân nước ngoài có giao dịch với những đối tượng bị trừng phạt chính. Continue reading “Luật mới của Trung Quốc đang đưa các công ty phương Tây vào bẫy”