Category: Lịch sử

Bài điếu văn giúp lý giải bi kịch hiện tại của Israel

Nguồn:  Robert Zaretsky, “The Eulogy That Explains Israel’s Current Tragedy”, Foreign Policy, 30/04/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào ngày 30/4/1956, Tổng tham mưu trưởng Quân đội Israel (IDF), Moshe Dayan, đọc điếu văn tại tang lễ của Roi Rotberg. Rotberg là một thanh niên phụ trách an ninh tại khu định cư Nahal Oz sát biên giới Gaza, người đã bị các tay súng du kích Palestine sát hại và phân thây. Dayan — người từng gặp và ấn tượng trước sức trẻ cũng như lòng quả cảm của Rotberg vài ngày trước đó — đã nhanh chóng soạn một bài điếu văn mà trong nguyên bản tiếng Hebrew chỉ vỏn vẹn 285 từ. Với độ dài tương đương bài diễn văn Gettysburg 272 từ của Abraham Lincoln, bài điếu văn của Dayan cũng chiếm giữ một vị trí nền tảng tương tự trong nhận thức về căn tính quốc gia của Israel. Continue reading “Bài điếu văn giúp lý giải bi kịch hiện tại của Israel”

Thử giải mã Huyền thoại Lạc Long Quân và Âu Cơ qua lăng kính hiện tượng học

Tác giả: Charles Paine

Chính phủ Trung Quốc hiện nay đã chính thức công nhận và tuyên bố tại các kỳ họp quan trọng rằng nguồn gốc của nền văn minh Trung Hoa thực chất bắt đầu từ văn hóa Lương Chử thuộc tỉnh Chiết Giang ngày nay. Họ đã đưa ra những bằng chứng khảo cổ học xác thực về một quốc gia sơ khai có niên đại khoảng 5300 năm. Sự thừa nhận này làm thay đổi hoàn toàn cục diện nhận thức lịch sử. Nếu chúng ta vẫn tiếp tục tiếp cận lịch sử thông qua những giáo trình được biên soạn từ trước năm 2019, hệ thống tri thức của chúng ta rất dễ bị bao phủ bởi lớp sương mù của những luồng thông tin sai lệch được nhào nặn suốt hơn ba nghìn năm qua. Từ triều đại nhà Hạ sơ khai bắt đầu khoảng năm 2070 trước Công nguyên trải qua các triều đại phong kiến cho đến tận khi Phổ Nghi rời ngôi vào đầu thế kỷ 20, một bộ máy tuyên truyền chính trị khổng lồ đã liên tục vận hành để thêu dệt nên huyền thoại về sông Hoàng Hà như cái nôi duy nhất của văn minh Đông Á. Continue reading “Thử giải mã Huyền thoại Lạc Long Quân và Âu Cơ qua lăng kính hiện tượng học”

Món nợ đạo lý chưa trả của nước Mỹ và nỗi đau nửa thế kỷ của người Việt hải ngoại

Tác giả: Charles Paine

Mỗi khi người Mỹ hồi tưởng về Chiến tranh Việt Nam, ký tự tập thể của họ thường dội ngay về những thước phim hoảng loạn vào tháng Tư năm 1975. Chúng ta bị ám ảnh bởi tiếng cánh quạt trực thăng phành phạch trên nóc Tòa đại sứ Mỹ ở Sài Gòn. Ta thấy những bàn tay tuyệt vọng cào xé cánh cổng sắt, cảnh đốt tài liệu vội vã, và nhịp thở dồn dập của một đế quốc đang cuống cuồng tháo chạy.

Những hình ảnh này có sức mạnh vô cùng to lớn, được khắc sâu vào tảng đá hoa cương của lịch sử hiện đại. Nhưng chúng cũng gây hiểu lầm một cách sâu sắc. Chúng đánh lừa ta tin rằng bi kịch của người Việt chỉ bắt đầu ở hồi kết trong câu chuyện của nước Mỹ. Chúng thu hút ánh nhìn của chúng ta vào cơ chế điên cuồng của cuộc tháo chạy, làm ta mù lòa trước những toan tính thâm độc đã khởi động cỗ máy này ngay từ thuở ban đầu. Continue reading “Món nợ đạo lý chưa trả của nước Mỹ và nỗi đau nửa thế kỷ của người Việt hải ngoại”

Cuộc tranh luận ‘Nga có thuộc châu Âu hay không?’ đã kéo dài ba thế kỷ

Nguồn: Alexey Gromyko, Khương Phong, 姜锋对话阿列克谢·葛罗米柯：欧盟外长称俄罗斯为“地区大国”，这是不专业的宣传, Guancha, 23/03/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Tháng 3/2026, bối cảnh an ninh châu Âu trải qua biến động sâu sắc nhất kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Khi cuộc khủng hoảng Ukraine bước sang năm thứ tư, sự đối đầu trực diện giữa NATO và Nga tiếp tục leo thang, trong khi đề xuất của Pháp về việc mở rộng “ô bảo hộ hạt nhân” càng khiến vấn đề tự chủ quốc phòng của châu Âu trở nên phức tạp và khó lường. Trong bối cảnh này, việc làm thế nào để vượt lên trên các xung đột địa chính trị ngắn hạn và xem xét lại mối quan hệ lịch sử phức tạp kéo dài hàng thế kỷ giữa Nga và lục địa châu Âu đã trở thành một vấn đề then chốt liên quan đến sự ổn định toàn cầu trong tương lai. Continue reading “Cuộc tranh luận ‘Nga có thuộc châu Âu hay không?’ đã kéo dài ba thế kỷ”

Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P4)

Tác giả: Hồ Sĩ Quý

Xem thêm: Phần 1; Phần 2; Phần 3

KẾT LUẬN

1. Trong lịch sử Biển Đông, trước năm 1838, các vương triều phong kiến Việt Nam và cả các nhà thám hiểm phương Tây đều chỉ biết ngoài khơi Biển Đông có một vùng quần đảo nửa chìm nửa nổi mênh mông trải dài từ bắc xuống nam mà Việt Nam gọi là Vạn Lý Trường Sa, bao gồm cả Quần đảo Hoàng Sa đã được biết đến và dựng bia chủ quyền năm 1816.

Mãi đến những năm 30 của thế kỷ XIX, Vua Minh Mạng với sự tham khảo kiến thức hàng hải phương Tây mới nhận ra diện mạo địa lý của Quần đảo Trường Sa. Continue reading “Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P4)”

Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P3)

Tác giả: Hồ Sĩ Quý

Xem thêm: Phần 1; Phần 2

5. Hoàng Sa và Trường Sa từ sau Hội nghị San Francisco năm 1951

Ngày 19/8/1945 Cách mạng tháng Tám thành công, ngày 2/9/1945 nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập tại Quảng Trường Ba Ðình, chấm dứt chế độ thuộc địa của Pháp.

Hiệp định Genève ký kết ngày 20/7/1954 chấm dứt chiến tranh ở Ðông Dương, công nhận độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và thống nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ðiều 1 của Hiệp định quy định đường ranh tạm thời về quân sự được ấn định bởi sông Bến Hải (ở vĩ tuyến 17). Ðường ranh giới tạm thời này cũng được kéo dài ra trong hai phần bằng một đường thẳng từ bờ biển ra ngoài khơi theo Ðiều 4 của Hiệp định. Cũng theo Ðiều 14 của bản Hiệp định, trong khi chờ đợi cuộc tổng tuyển cử đưa lại sự thống nhất cho Việt Nam, bên đương sự và quân đội do thoả hiệp tập kết ở khu nào sẽ đảm nhiệm việc hành chính trong khu tập kết đó. Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa ở Biển Ðông ở dưới vĩ tuyến 17 sẽ đặt dưới sự quản lý hành chính của phía chính quyền quản lý miền Nam vĩ tuyến 17. Continue reading “Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P3)”

Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P2)

Tác giả: Hồ Sĩ Quý

Xem thêm: Phần 1

3. Pháp trở lại kiểm soát Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa tháng 5/1945. Trung Quốc chiếm đảo Ba Bình tháng 1/1946 và Phú Lâm tháng 12/1946

Trong thời gian từ ngày 20/5 đến ngày 27/5/1945, Ðô đốc D’Argenlieu (người sau đó làm Cao ủy Ðông Dương từ tháng 8/1945), đã phái tốc hạm L’Escamouche và chiến hạm Savorgnan de Brazza ra nắm tình hình và tuần tra Quần đảo Hoàng Sa. Một phân đội lính Pháp đã đổ bộ từ tàu Savorgnan de Brazza lên đảo Hoàng Sa và trấn giữ Nhóm đảo Nguyệt Thiềm phía tây Quần đảo Hoàng Sa. Riêng Nhóm đảo An Vĩnh ở phía đông vẫn do Nhật đóng quân chờ giải giáp. Continue reading “Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P2)”

Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P1)

Tác giả: Hồ Sĩ Quý

“Và để tận dụng không ngần ngại mọi cơ hội nhằm dập tắt những mầm mống tranh chấp sau này, chúng tôi khẳng định chủ quyền của chúng tôi trên hai Quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa, từ xưa đến nay vẫn thuộc cương vực Việt Nam”

(Trần Văn Hữu, Thủ tướng Chính phủ “Quốc gia Việt Nam” tuyên bố tại Hội nghị San Francisco ngày 7/9/1951)[1]

 1. Nhật Bản chiếm đóng Hoàng Sa năm 1938 và Trường Sa năm 1939

Chiến tranh thế giới lần thứ hai được xem là bắt đầu tại châu Âu khi Phát xít Ðức xâm lược Ba Lan vào ngày 1/9/1939 và Pháp, Anh tuyên chiến với Ðức hai ngày sau đó. Ở phương Ðông, nhiều học giả coi thời điểm Nhật Bản xâm lược Trung Quốc vào ngày 7/7/1937 là ngày khởi đầu cuộc chiến. Ðối với những hòn đảo ở Biển Ðông, mặc dù có tham vọng và thỉnh thoảng vẫn tuyên bố, nhưng trước năm 1938, Nhật Bản “chưa bao giờ thực hiện bất kỳ nỗ lực nào nhằm chiếm hữu các đảo” (But Japan had never made any attempt toward taking possession of these islands)[2]. Continue reading “Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P1)”

Từ Việt Nam, Afghanistan đến Ukraine: Tái diễn chiến lược ‘rút lui thể diện’ kiểu Mỹ

Nguồn: Bào Thiệu Sơn, 鲍韶山：从越南到阿富汗，再到乌克兰，美式“体面撤退”又来了, Guancha, 02/12/2025.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Từ Việt Nam, Afghanistan đến Ukraine: Lịch sử một lần nữa lặp lại

Thế giới đang chứng kiến ​trật tự đơn cực xuất hiện sau năm 1991 dần đi đến hồi kết. Ở Ukraine, khối phương Tây đã phải gặp phải một thất bại chiến lược toàn diện, và bên đã đánh bại họ là Nga – đất nước mà trong ba thập kỷ qua họ vẫn chế giễu là “một trạm xăng đội lốt quốc gia”.

Thực tế trên chiến trường đã rất rõ ràng: Quân đội Nga đang tiến triển ổn định trên mọi mặt trận quan trọng; ngành công nghiệp quốc phòng của Moscow đã vượt qua toàn bộ liên minh NATO trong việc sản xuất đạn pháo 152 mm và 155 mm, với mức gấp từ 3 đến 10 lần; các đơn vị cấp lữ đoàn của Ukraine buộc phải dựa vào lực lượng lính nghĩa vụ ở độ tuổi 50-60 và cả những binh sĩ vừa xuất viện do bị thương nhẹ, để thực hiện đợt tái tổ chức lần thứ ba, thậm chí là lần thứ tư. Continue reading “Từ Việt Nam, Afghanistan đến Ukraine: Tái diễn chiến lược ‘rút lui thể diện’ kiểu Mỹ”

So sánh quân sự học Trung Quốc – Phương Tây: Những ngộ nhận do sai lệch hệ quy chiếu nghiên cứu

Nguồn: Hoàng Phác Dân, 黄朴民：中西军事学术的比较与互鉴之我见, aisixiang, 21/11/2025.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

“Sự học hỏi lẫn nhau/sự tương chiếu giữa các nền văn minh” có một tầm quan trọng không thể phủ nhận. Đặc tính căn bản của nó là “tự soi chiếu chính mình qua hình bóng của người khác”, thông qua việc tham chiếu lẫn nhau để nhận thức rõ về bản thân hơn, hiểu rõ người khác hơn, từ đó khắc phục những thành kiến như tự ti hay kiêu ngạo quá mức, tránh tình trạng bảo thủ và khư khư bám vào những quan niệm lỗi thời. Trong khi trân trọng chính mình, ta cũng biết trân trọng những đối tượng được so sánh, từ đó học hỏi cái hay của nhau, hỗ trợ lẫn nhau cùng tồn tại và phát triển, và “mỗi bên đẹp cái đẹp của mình, trân trọng cái đẹp của người khác; cái đẹp hòa hợp lẫn nhau, thiên hạ đại đồng”. Vì vậy, xét từ góc độ tiến bộ của toàn cầu và thịnh vượng của nhân loại, việc đề xướng và thực hành “sự học hỏi lẫn nhau giữa các nền văn minh” là logic nội tại và là một khía cạnh tất yếu của sự vật. Trong đại cục và xu thế lớn lao này, việc so sánh và tương chiếu giữa hai nền văn minh quân sự Trung Quốc và phương Tây là một trọng tâm quan trọng. Continue reading “So sánh quân sự học Trung Quốc – Phương Tây: Những ngộ nhận do sai lệch hệ quy chiếu nghiên cứu”

Các nhà sử học quan sát Chiến tranh Nga-Ukraine như thế nào?

Tác giả: Tiền Giang (Trung Quốc), “钱江：历史学家如何观察俄乌战争”, 文史散步, 23/03/2022.

Biên dịch và ghi chú: Nguyễn Hải Hoành

1. Một ước muốn: Đến thăm Ukraine và Nga sau khi chiến tranh kết thúc

Theo dõi những tin tức về Chiến tranh Nga-Ukraine dồn dập từ thế giới mạng, tôi chợt nảy ra một ý nghĩ: Sau khi cuộc chiến này kết thúc, tôi sẽ khoác ba lô lên đường, trước tiên đến Ukraine, thực hiện một chuyến du hành phỏng vấn dọc hai bờ sông Dnepr. Tôi muốn tận mắt chứng kiến các loại hình dấu tích tàn phá khác nhau mà chiến tranh để lại, cùng với những đóa hoa kiên cường sinh trưởng và nở rộ giữa lòng phế tích đó. Nếu đã quyết tâm, chắc là có thể thực hiện được ước muốn này.

Sau đó, tôi sẽ đến nước Nga, tìm kiếm những vị trí xuất phát của các cụm xe tăng, tìm những người lính đã tiến vào Ukraine rồi mệt mỏi cùng cực quay trở về Nga, và cả những bà mẹ của họ. Tôi sẽ nghe được gì từ họ? Continue reading “Các nhà sử học quan sát Chiến tranh Nga-Ukraine như thế nào?”

‘Siêu Sparta’ là chiến lược tồi tệ với Israel

Nguồn: Irad Malkin, “‘Super-Sparta’ Is Bad History and Bad Strategy,” Foreign Policy, 23/09/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mô hình Sparta đã không hiệu quả với Sparta, và tình hình sẽ còn tệ hơn với Israel.

“Chúng tôi, những người Do Thái, vẫn còn đây, nhưng người Hy Lạp cổ đại ở đâu rồi?”

10 năm trước, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã hỏi tôi, một sử gia cổ điển, câu hỏi này khi chúng tôi gặp nhau tại một lễ trao giải quốc gia. 10 năm sau, dường như ông ấy đã tìm ra câu trả lời.

Tuần trước, Netanyahu viện dẫn hình ảnh Hy Lạp cổ đại để đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc cho đất nước mình. Trích dẫn sự thù địch ngày càng gia tăng của châu Âu, ảnh hưởng của các nhóm Hồi giáo cực đoan đối với chính sách đối ngoại của châu Âu, và những gì ông mô tả là các chiến dịch thông tin sai lệch trên mạng xã hội do Qatar tài trợ, Netanyahu lập luận rằng Israel đang phải đối mặt với sự cô lập quốc tế ngày càng tăng, và giải pháp của ông là chuẩn bị cho một thực tế kinh tế và chiến lược mới. Continue reading “‘Siêu Sparta’ là chiến lược tồi tệ với Israel”

Hội nghị Liễu Châu định hình kết quả đàm phán Hội nghị Geneva 1954 (P2)

Nguồn: “周恩来与日内瓦会议”，第 27 章 “关键的柳州会议” 钱江著
中共党史出版社 2005.1

Biên dịch và chú thích: Nguyễn Hải Hoành

Xem thêm: Phần 1

Hạ tuần tháng 6 năm 1954, 4 sư đoàn chủ lực quân đội Việt Nam sau khi hoàn thành chiến dịch Điện Biên Phủ đã tập kết vào một khu vực cách Hà Nội 80 km về phía tây bắc. Tổng Tham mưu trưởng quân đội Việt Nam Văn Tiến Dũng chỉ huy một đơn vị nhỏ của sư đoàn 320 tiến sâu vào khu vực cách Hà Nội 15 km. Để giữ lấy đồng bằng sông Hồng, Mỹ cho máy bay giúp Pháp vận chuyển một trung đoàn 2100 lính từ Bắc Phi đến Hà Nội, nhưng số binh lực này lúc ấy chỉ như muối bỏ biển, chẳng được tích sự gì. Chiến trường tiếp tục phát sinh những thay đổi có lợi cho quân đội Việt Nam. Continue reading “Hội nghị Liễu Châu định hình kết quả đàm phán Hội nghị Geneva 1954 (P2)”

Hội nghị Liễu Châu định hình kết quả đàm phán Hội nghị Geneva 1954 (P1)

Nguồn: “周恩来与日内瓦会议”，第 27 章 “关键的柳州会议” 钱江著
中共党史出版社 2005.1

Biên dịch và chú thích: Nguyễn Hải Hoành

Lời giới thiệu của người dịch: Nhiều bạn đọc biết hội nghị Liễu Châu (3-5/7/1954) có tác động quan trọng làm cho phái đoàn Việt Nam dự hội nghị Geneva nhượng bộ nhiều hơn trong việc vạch giới tuyến tạm thời chia cắt hai miền Nam-Bắc nước ta. Cụ thể là, ban đầu ta yêu cầu giới tuyến này lấy theo vĩ tuyến 13 hoặc 14, nhưng cuối cùng ta phải chấp nhận lấy theo vĩ tuyến 17, tức lùi về phía bắc 3 đến 4 vĩ tuyến, tương đương lùi ranh giới hai miền Nam Bắc khoảng 330 đến 440 km về phía Bắc, thu hẹp đáng kể diện tích miền Bắc. Có người nói ta phải nhượng bộ như vậy là do chịu sức ép của các nước lớn. Đáng tiếc là hầu như chưa thấy có tư liệu do người Việt Nam viết về hội nghị Liễu Châu. Dưới đây xin giới thiệu một tài liệu trình bày khá chi tiết về chủ đề này, do nhà báo Trung Quốc Tiền Giang, nguyên Phó Tổng Biên tập Nhật báo Nhân dân của Trung Quốc (bản Hải ngoại) biên soạn và công bố năm 2005. Continue reading “Hội nghị Liễu Châu định hình kết quả đàm phán Hội nghị Geneva 1954 (P1)”

Cuộc tiếp quản tài sản tôn giáo đáng lo ngại của Nga

Nguồn: Katherine Kelaidis, “Russia’s Troubling Church Takeover,” Foreign Policy, 19/09/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Điện Kremlin đang tận dụng các tài sản thời Sa hoàng để mở rộng ảnh hưởng toàn cầu của mình.

Vào tháng 4, sau một cuộc chiến pháp lý kéo dài, Nga đã giành được quyền kiểm soát Nhà thờ Chính thống giáo St. Nicholas và St. Alexandra tại thành phố Nice, miền nam nước Pháp. Tuy nhiên, đây không phải là một chiến thắng chưa từng có tiền lệ. Năm 2010, Nga từng tiếp quản Nhà thờ Chính thống giáo St. Nicholas của thành phố, nhà thờ Chính thống giáo lớn thứ hai ở Tây Âu, bằng cách sử dụng các cơ chế tương tự trong luật của Pháp. Sau đó, nhà nước Nga đã chuyển giao cả hai công trình cho Tòa Thượng phụ Moscow. Continue reading “Cuộc tiếp quản tài sản tôn giáo đáng lo ngại của Nga”

Những bài học lịch sử đắt giá cho tham vọng lãnh thổ của Trump

Nguồn: Syrus Solo Jin, “With Territory Comes Torment,” Foreign Policy, 08/08/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lịch sử đã để lại những bài học đắt giá cho tham vọng bành trướng của Trump.

Tháng 12/1899, John Barrett, cựu đại sứ Mỹ tại Xiêm (ngày nay là Thái Lan), người từng dành nhiều tháng đi theo hạm đội Hải quân Mỹ đã đánh bại hạm đội Tây Ban Nha ở Philippines, viết trên tờ New York Times: “Chúng ta hiện đã đủ mạnh để lên tiếng trong thương mại và chính trị của toàn bộ Thái Bình Dương.” Barrett lập luận rằng việc giành được một phần lãnh thổ của Philippines “sẽ khiến chúng ta không chỉ trở thành cường quốc tối cao của Thái Bình Dương, mà còn của toàn thế giới.” Continue reading “Những bài học lịch sử đắt giá cho tham vọng lãnh thổ của Trump”

Theo đuổi Chủ nghĩa Hiện thực, Mỹ từ bỏ dân chủ, nhân quyền trong đối ngoại

Nguồn: Daniel Fried, “Kissinger, Brzezinski, and the Promise of Realism,” Foreign Policy, 01/08/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Chủ nghĩa hiện thực hoài nghi vẫn có ảnh hưởng cho đến ngày nay, nhưng có một mô hình để dung hòa giữa quyền lực và giá trị.

Chính quyền Trump đã tiếp tục loại bỏ các yếu tố nhân quyền và dân chủ khỏi chính sách đối ngoại của mình. Vào ngày 17/07, Ngoại trưởng Marco Rubio được cho là đã chỉ thị các nhà ngoại giao Mỹ ở nước ngoài ngừng bình luận về tính công bằng của các cuộc bầu cử nước ngoài, và chỉ đơn giản chúc mừng những người chiến thắng. Điều này đã đi ngược lại với thông lệ hàng thập kỷ qua của Mỹ, trong đó Washington thường xuyên bày tỏ sự phản đối đối với các cuộc bầu cử bị đánh cắp hoặc mang tính hình thức. Continue reading “Theo đuổi Chủ nghĩa Hiện thực, Mỹ từ bỏ dân chủ, nhân quyền trong đối ngoại”

Tên gọi Trung Quốc từ đâu mà có?

Nguồn: James Palmer, “How China Got Its Name”, Foreign Policy, 08/07/2025

Biên dịch: Tạ Kiều Trang

Những điều mà các chuyên gia hiểu sai về nguồn gốc tên gọi “Vương quốc trung tâm”.

Vào tháng trước, chúng tôi đã xuất bản lược sử về việc Latinh hoá ngôn ngữ của Trung Quốc và lý do tại sao người Mỹ thường phát âm sai tên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Bài viết được yêu thích nhiều đến mức trong tuần này, chúng tôi quyết định sẽ đào sâu một mê cung ngôn ngữ học khác.

Cái tên nói lên điều gì?

Có hai điều mà chuyên gia nào cũng biết về Trung Quốc: Thứ nhất, tên gọi của nó trong tiếng Trung, Trung Quốc, có nghĩa là “Vương quốc trung tâm”. Thứ hai, tên gọi đó phản ánh niềm tin của Trung Quốc về vị thế trung tâm của mình trong các vấn đề thế giới. Continue reading “Tên gọi Trung Quốc từ đâu mà có?”

Đại Việt dưới thời vua Lê Duy Phường và Lê Thuần Tông

Tác giả: Hồ Bạch Thảo

Xem thêm: Các bài khác trong chuỗi bài “Lịch sử Việt Nam thời tự chủ”

Tháng 4 năm Kỷ Dậu, tức năm Bảo Thái thứ 10 [28/4-27/5/1729],[1] Chúa Trịnh Cương ép Vua Lê Dụ Tông truyền ngôi cho Thái tử Duy Phường. Duy Phường là cháu ngoại Trịnh Cương, trước đây 2 năm được lập làm Thái tử để chuẩn bị nối ngôi. Nay lên ngôi vua, đổi niên hiệu là Vĩnh Khánh năm thứ nhất, ân xá người trong nước. Tôn Vua Lê Dụ Tông làm Thái thượng hoàng, lui ra ở điện Kiền Thọ.

Tháng 7 [26/7-23/8/1729] lụt lớn, nước sông Nhị Hà tràn ngập, đường đê nhiều chỗ bị vỡ. Triều đình sai bọn Tả thị lang Hồ Phi Tích đào sông Nghĩa Trụ [huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh][2] để cho thủy thế lưu thông. Một mặt mở kho thóc Vị Hoàng [Nam Định] chẩn cấp cho dân bị thủy tai. Những ruộng cấy lúa mùa, bị ngập lụt được cấp cho thóc giống. Lại sai quan khuyến nông chia ra từng đạo đi khám xét, chia dân lưu vong làm 4 hạng, bàn định thi hành việc cứu vớt. Continue reading “Đại Việt dưới thời vua Lê Duy Phường và Lê Thuần Tông”

Một giai đoạn quan trọng trong cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Quảng Tây

Nguồn: Lý Gia Trung, Tạp chí Lịch sử Đảng (Trung Quốc), 07/02/2023.

Biên dịch: Nguyễn Hải Hoành

Tên tuổi Hồ Chí Minh từ lâu đã được nhân dân Trung Quốc biết đến rộng rãi. Ông sinh ngày 19 tháng 5 năm 1890, mất ngày 2 tháng 9 năm 1969, hưởng thọ 79 tuổi. Hồ Chí Minh là nhà cách mạng vô sản kiệt xuất, chiến sĩ quốc tế nổi tiếng, lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam và là người bạn thân thiết của nhân dân Trung Quốc. Trong suốt 60 năm hoạt động cách mạng, có một nửa thời gian ông phải bôn ba ở nước ngoài. Trong đó, việc ông bị bắt giam tại Quảng Tây, Trung Quốc là một giai đoạn quan trọng trong thời kỳ hoạt động cách mạng ở hải ngoại. Continue reading “Một giai đoạn quan trọng trong cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Quảng Tây”