Nguồn: Sam Skove, “Can Ukraine Kill Its Way to Victory?”, Foreign Policy, 11/02/2026
Biên dịch: Viên Đăng Huy
Tân Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, Mykhailo Fedorov, vừa đề ra một chiến lược mới đầy khốc liệt nhằm đối phó với cuộc tấn công tổng lực từ phía Nga: Tiêu diệt quân lực đối phương nhanh hơn tốc độ tăng viện của Điện Kremlin.
Đây là mục tiêu có thể vắt kiệt nguồn lực của Nga ngay tại thời điểm nước này đang nỗ lực đạt được những bước tiến lớn trên chiến trường. Nó đồng thời tạo ra lợi thế cho Ukraine trên bàn đàm phán hòa bình với Nga, vốn đang được Mỹ làm trung gian.
Tuy nhiên, các nhà phân tích và giới chức châu Âu cảnh báo rằng chiến lược tiêu hao này vẫn tồn tại những rào cản lớn, trong đó có việc quân đội Nga cũng đang ngày càng hiệu quả hơn trong việc nhắm mục tiêu vào các vị trí của Ukraine trên chiến trường.
Vào tháng 1, ông Fedorov tuyên bố một trong hai mục tiêu chiến lược then chốt của mình là “tiêu diệt 50.000 lính Nga mỗi tháng”. Theo Janis Kluge, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức, con số này vượt xa mức tuyển quân trung bình từ 30.000 đến 35.000 người mỗi tháng của Nga.
Ukraine dường như đã đạt được những bước tiến nhất định với mục tiêu này: Theo nghiên cứu của BBC dựa trên các bản cáo phó trên báo chí Nga, tỷ lệ tử vong hàng tháng của quân đội Nga đã tăng vọt trong năm 2025.
Kateryna Stepanenko, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Washington, D.C., nhận định tỷ lệ tử vong tăng cao có thể bắt nguồn từ việc Nga hạn chế sử dụng xe thiết giáp, vốn đắt đỏ và dễ bị drone phát hiện, để chuyển sang các đợt tấn công thuần bộ binh.
Bà Stepanenko bổ sung thêm rằng sự gia tăng này còn có thể do Điện Kremlin đang thúc ép quân đội phải giành được kết quả cụ thể nhằm gây áp lực buộc Mỹ ngừng hỗ trợ Ukraine. Bà cho biết: “Cường độ tấn công của Nga vẫn duy trì ở mức cao vì Điện Kremlin cần tạo ra ảo tưởng [họ đang giành chiến thắng]”.
Tổn thất của Nga ở Ukraine hiện lên tới gần 1,2 triệu binh sĩ thiệt mạng, bị thương hoặc mất tích, theo báo cáo từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington, D.C. Đó là số lượng binh sĩ tổn thất nhiều hơn bất kỳ cường quốc nào kể từ Thế chiến II. Đổi lại tất cả xương máu này, Nga đã đạt được tương đối ít lợi thế về lãnh thổ: Theo CSIS, các mũi tiến công hiện tại của Nga đang di chuyển với tốc độ chưa đầy 100 mét mỗi ngày, thậm chí còn chậm hơn cả một số trận đánh trong Thế chiến I. Giữa bối cảnh tổn thất bủa vây, Nga đang phải chật vật hơn bao giờ hết để duy trì quân số cho các lực lượng của mình.
Quân đội Nga hiện là sự kết hợp giữa binh sĩ chuyên nghiệp tình nguyện và lính nghĩa vụ, những người phục vụ trong 12 tháng và bị cấm tham gia các chiến dịch ngoài lãnh thổ, bao gồm cả Ukraine.
Sau khi lực lượng tinh nhuệ bị xóa sổ trong giai đoạn đầu của cuộc xâm lược, Nga đã ban bố lệnh động viên một phần đối với các cựu binh sĩ vào tháng 9 năm 2022. Theo tờ Novaya Gazeta, hàng trăm nghìn người Nga đã tháo chạy khỏi đất nước, trong đó có khoảng 261.000 nam giới.
Để xoa dịu tình hình, Điện Kremlin đã chấm dứt lệnh động viên và chuyển hướng sang tuyển mộ tù nhân, người nước ngoài, và đặc biệt là chi trả những khoản tiền thưởng nhập ngũ khổng lồ cho tình nguyện viên. Những khoản thưởng này có thể lên tới hàng chục nghìn USD, vượt xa thu nhập cả năm của một lao động Nga bình thường.
Chuyên gia Kluge cho biết chi phí tuyển quân đang leo thang chóng mặt, với mức tăng từ 60% đến 70% ở một số khu vực trong năm qua. Dù có những khoản thưởng này, Điện Kremlin đang phải dựa dẫm ngày càng nhiều vào những tân binh lớn tuổi: Theo dữ liệu từ Mediazona, độ tuổi trung bình của binh lính Nga tử trận năm 2025 dao động từ 46 đến 52 tuổi.
Trong khi đó, Ukraine đang tận dụng lợi thế về lãnh thổ, với khoảng cách từ mũi tiến quân gần nhất của Nga tại Pokrovsk đến Dnipro thành phố lớn tiếp theo ở phía Đông, là khoảng 100 dặm. Jack Watling, chuyên gia từ Viện RUSI ở Anh, nhận định: “Nếu bạn đánh đổi diện tích lấy tỷ lệ thương vong cực cao của Nga, bạn có thể cầm cự được rất lâu”.
Ông Watling cho rằng tỷ lệ tử vong cao kết hợp với áp lực kinh tế có thể buộc Điện Kremlin phải ngồi vào bàn đàm phán: “Mấu chốt là phải xoay chuyển cục diện sao cho Điện Kremlin buộc phải thay đổi cách nhìn nhận về triển vọng của chính họ”.
Tuy nhiên, nỗ lực đẩy số lượng tuyển quân lên mức 50.000 hoặc cao hơn sẽ vắt kiệt xã hội và nền kinh tế Nga. Phần lớn lính tình nguyện là những người nghèo với triển vọng tài chính eo hẹp, một nhóm đối tượng vốn có quy mô hạn chế. Chi phí để tuyển các binh sĩ bổ trợ này cũng sẽ gây áp lực lên nền kinh tế, do việc này đòi hỏi Nga phải tăng một cách “đáng kể” ngân sách để hoàn toàn gia tăng tốc độ tuyển quân hằng tháng.
Để đạt được mục tiêu tuyển quân quân số lớn, giới chức Nga có thể phải dùng đến các biện pháp ép buộc ngầm đối với dân thường không muốn nhập ngũ, sẽ dễ gây ra làn sóng bất mãn âm ỉ trong xã hội Nga.
Cuối cùng Nga có thể bị dồn vào thế phải tổng động viên, một quan chức phương Tây giấu tên nói. Đây sẽ là một đòn chí tử cho ban lãnh đạo chính trị Nga, sau bài học về làn sóng di cư ồ ạt năm 2022 nhằm đáp trả lệnh tổng động viên một phần.
Dù vậy, kế hoạch của Ukraine vẫn gặp phải hàng loạt rào cản.
Thứ nhất, khả năng của Ukraine trong việc tập kích các điểm tập trung quân Nga nằm sâu sau chiến tuyến đang bị hạn chế do thiếu hụt đạn dược tầm xa phù hợp, nhất là khi số lượng tên lửa cho hệ thống HIMARS do Mỹ viện trợ đang dần cạn kiệt. Trước đây, Ukraine từng tận dụng hiệu quả loại vũ khí này để tiêu diệt các đơn vị quân Nga khi họ tập trung tại doanh trại hoặc các điểm tập kết khác.
Mặc dù Ukraine sở hữu kho dự trữ drone tầm xa dồi dào và lợi hại hơn, nhưng theo ông Watling, những quân nhân vận hành drone đã buộc phải rút lui sâu hơn khỏi tiền tuyến do bị Nga ráo riết săn đuổi. Điều này đồng nghĩa với việc mục tiêu tiêu diệt 50.000 quân Nga mỗi tháng của Ukraine hoàn toàn phụ thuộc vào việc liệu Nga có đẩy bấy nhiêu quân xông lên mặt trận hay không. “Nga mới là bên cầm trịch tốc độ thương vong”, ông Watling nhấn mạnh.
Ngược lại, nếu Nga vẫn duy trì cường độ điều quân ở mức 30.000 binh sĩ như hiện tại, họ hoàn toàn có khả năng “chịu đựng và bù đắp” được mức tổn thất này, một quan chức an ninh châu Âu thứ hai nhận định.
Trong khi đó, phía Nga cũng đang nâng cao hiệu suất tiêu diệt lính Ukraine, một phần nhờ việc tăng cường hỏa lực từ drone. Đà tiến quân gần Pokrovsk vào mùa thu năm ngoái là minh chứng rõ rệt, khi các toán điều khiển drone Nga tập trung triệt hạ chính các đơn vị drone và mạng lưới hậu cần của Ukraine, từ đó làm tê liệt khả năng trinh sát, phản công cũng như tiếp viện của Kiev.
Moscow hiện đang nỗ lực mở rộng quy mô tác chiến bằng drone một cách quyết liệt. Vào tháng 11, Điện Kremlin đã chính thức thành lập lực lượng drone như một quân chủng độc lập. Theo thông tin từ tổng tư lệnh quân đội Ukraine, Nga hiện sở hữu 80.000 quân thuộc các đơn vị drone và đang lên kế hoạch nhân đôi quân số này ngay trong năm nay.
Khả năng gây thương vong ngày càng lớn của Nga đến vào thời điểm không thể tồi tệ hơn đối với Ukraine, khi nước này đang chật vật trong việc giữ chân và tuyển mộ bộ binh để duy trì tuyến đầu. Trong 7 tháng đầu năm 2025, Ukraine ghi nhận hơn 100.000 trường hợp đào ngũ, con số này thậm chí còn lớn hơn cả ba năm trước đó cộng lại. Tình trạng thiếu hụt quân số trầm trọng trên mặt trận đã dọn đường cho Nga tiến về Pokrovsk vào mùa thu năm ngoái, và hiện đang tiếp tục tiếp tay cho đà tiến quân của Moscow xung quanh thị trấn Huliaipole.
Với việc ngày càng nhiều binh sĩ Nga chỉ ngồi sau chiến tuyến để điều khiển drone, cơ hội để Ukraine đạt được mục tiêu tiêu diệt 50.000 quân mỗi tháng có thể sẽ ngày một xa vời, quan chức an ninh châu Âu đầu tiên nhận định. Khi đó phía Nga “sẽ không còn phải chịu áp lực khủng khiếp về nhân lực nữa”, vị quan chức an ninh trên cho biết.
Sam Skove là biên tập viên của tạp chí Foreign Policy.
