ASEAN dịu giọng về Biển Đông và trách nhiệm của Việt Nam

Print Friendly

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 30 tại Philippines cuối tháng 4 vừa qua, tuyên bố chung của tổ chức này đã không đề cập đến“các hoạt động cải tạo đất và quân sự hóa”, vốn là những từ ngữ đã được sử dụng trong một vài tuyên bố chung gần đây của khối nhằm thể hiện sự quan ngại của các nước thành viên về các hành động xây đảo nhân tạo của Trung Quốc trên Biển Đông. Các chỉ trích nhanh chóng tập trung chủ yếu vào Philippines và Tổng thống Rodrigo Duterte, cho rằng Philippines đang cố tình giảm nhẹ vấn đề Biển Đông để lấy lòng Trung Quốc.

Đương nhiên, cách tiếp cận mới của Philippines đối với Trung Quốc là một nguyên nhân quan trọng dẫn tới sự thất vọng này. Tuy nhiên, có lẽ cần phải có cách nhìn công bằng hơn với Philippines, vì thực tế chỉ có một vài nước nêu lên quan ngại này trong các cuộc gặp ở cấp làm việc, còn trong cuộc gặp thượng đỉnh giữa lãnh đạo các chính phủ thành viên ASEAN, không nước nào, bao gồm cả Việt Nam, đề cập đến vấn đề này. Vì vậy có thể nói rằng, Philippines ở một mức độ nào đó đã làm đúng khi bám sát thực tế hội nghị và không đưa vào tuyên bố chung một nội dung không được bất cứ lãnh đạo nào của ASEAN nêu lên trong cuộc họp thượng đỉnh.

Sau khi Philippines đổi cách tiếp cận về vấn đề Biển Đông, Việt Nam là nước đáng lẽ cần vẫn phải duy trì một lập trường kiên định về vấn đề này để bảo vệ lợi ích của mình, khi Việt Nam là nước tranh chấp chính và cũng là nước bị đe dọa nhiều nhất bởi các đảo nhân tạo của Trung Quốc ở Trường Sa.

Nếu Việt Nam không tự cất tiếng nói để nêu các quan ngại và bảo vệ lợi ích của mình, làm sao Việt Nam có thể thuyết phục các quốc gia khác, dù là các nước trong khối như Indonesia hay Singapore, hay các cường quốc ngoài khối như Mỹ và Nhật, những nước có ít lợi ích hoặc chỉ có lợi ích gián tiếp trong vấn đề Biển Đông, có thể lên tiếng hoặc hành động mạnh mẽ để kiềm chế Trung Quốc tại đây?

Đây không phải là lần đầu tiên các đại diện của Việt Nam, dù là các lãnh đạo, nhà ngoại giao hay học giả, hành xử như vậy trong các hội nghị quốc tế. Lối hành xử đó đã khiến một số đối tác của Việt Nam băn khoăn, thậm chí nghi ngờ về các ý định chiến lược của Việt Nam. Hậu quả là sự giảm sút lòng tin của họ vào việc hợp tác chiến lược với Việt Nam, ít nhất là trong hồ sơ Biển Đông.

Các nhà lãnh đạo và hoạch định chính sách của Việt Nam có thể đang theo đuổi chính sách mềm mỏng về ngoại giao nhưng cứng rắn trên thực địa. Nhưng cuộc chiến Biển Đông của Việt Nam không chỉ diễn ra trên thực địa. Đầu tiên và trên hết, nó cần được thực hiện hiệu quả trên mặt trận ngoại giao và công luận. Ngoại giao và công luận, chứ không phải thực địa, là nơi Việt Nam có nhiều lợi thế hơn Trung Quốc.

Vì vậy có thể nói không chỉ Philippines mà Việt Nam cũng chịu một phần trách nhiệm cho việc tuyên bố chung của hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 30 không nêu lên các quan ngại đối với việc Trung Quốc xây dựng và quân sự hóa các đảo nhân tạo trên Biển Đông.

Hậu quả là ASEAN đã đặt ra một ngưỡng thấp cho các tuyên bố chung tiếp theo. Kể cả khi Singapore tiếp nhận ghế chủ tịch ASEAN vào năm sau, việc đưa lại các ngôn ngữ cứng rắn như trước đây vào các tuyên bố chung trong năm 2018 cũng không hề đơn giản, khi Singapore có thể không muốn tỏ ra cứng rắn với Trung Quốc trên hồ sơ Biển Đông khi bản thân các nước có lợi ích lớn và trực tiếp nhất đã chọn cách tiếp cận mềm.

Từ từ, các đảo nhân tạo được quân sự hóa của Trung Quốc trên Biển Đông sẽ trở thành một việc đã rồi và không còn mấy ai quan tâm tới chúng nữa. Lúc đó, không biết sự cứng rắn trên thực địa có đủ để giúp Việt Nam đối phó với mối đe dọa này?

This entry was posted in ASEAN, Tranh chấp Biển Đông, Việt Nam, Xã luận and tagged . Bookmark the permalink.
  • Trí Nhân

    Có một cộng đồng “chuột” (mượn hình tượng trong phim hoạt hình WaltDisney, không có ý ám chỉ gì cả), vừa nhỏ bé, vừa nhút nhát, ai cũng chỉ muốn người khác làm cho mình hưởng, lại không đoàn kết, …. trước con Mèo – Tom. Họ nhà chuột họp nhau, ban bệ hoành tráng, khai mạc trang trọng… nhưng cứ đùn đẩy nhau xem ai có gan … treo cái chuông vào cổ con Mèo Tom đang vờ ngủ, mắt ti hý dõi nhìn…Anh Jerry, hàng xóm của Tom, thiệt hại nhiều nhất, bị Tom bắt nạt nhiều, nhất nhưng khi gặp mèo thì toàn ca ngợi tình hữu nghị Tom-Jerry, rồi sau lưng thì lại nói xấu Tom, lê la sang hàng xóm, hay đi xóm khác rủ người về đánh Tom, bênh mình…
    Mity, chú chuột còn nhỏ và còn yếu hơn cả Jerry, đã dũng cảm (khôn khéo ?) tiến đến gần Tom, trang trọng cất giọng: “Thưa ngài Tom, tôi trộm nghĩ tại sao chúng ta không bắt tay cùng hưởng hòa bình, hợp tác làm ăn, nhỉ ? Đây là một cái chuông bằng vàng mà loài Chuột chúng tôi rất thích, chỉ dành tặng cho những ai mà họ nhà chúng tôi rất kính trọng và tin tưởng. Tôi tự hỏi, tại sao ngài không nhận cái chuông này như một biểu tượng của người dẫn đầu đoàn quân Chuột để chống lại con chó Bull khổng lồ mà ngu ngốc ở bên kia bờ Thái Bình Dương mà đang lăm le xâm chiếm lãnh thổ của chúng ta, nhỉ ?”
    Bằng cách ấy, Mity đã treo được cái chuông lên cổ Tom, và còn được Tom hứa hẹn dành cho nhiều thức ăn. Những chuột khác chia thành hai phe, tán thành và phản đối…
    Trong Đại hội nhà Chuột, họ vẫn vẫn chia thành hai phe, nhưng phe muốn kiềm chế Tom đông hơn. Jerry nóng lòng lắm, khi thấy môi trường sống của mình bị Tom công nhiên cưỡng đoạt để xây nhà, lại còn cấm đoán mình đi kiếm mồi…nên rất muốn đại hội nhà Chuột có lập trường thống nhất, cứng rắn để chặn tay Tom. Thế nhưng, Jerry chỉ ngồi nhìn xem có ai nêu ra ý kiến trước về việc đó không. Dĩ nhiên, trừ Mity đã có sách lược riệng của mình, tất cả các Chuột khác đều im lặng. Jerry bắt đầu nghĩ thầm (chỉ nghĩ thầm): “Toàn bọn hèn. Chẳng thấy đứa nào dám lên tiếng. Chẳng có đứa nào là bạn thực sự, muốn giúp Jerry. Có mỗi cái việc lên tiếng phản đối thằng cha Tom, để mình nói theo, mà cũng không làm được. Đúng là… NAESA !”.

  • Thảo Trịnh

    Công lý và lẽ phải bị tấn công không chỉ bởi những kẻ xấu mà còn bởi sự im lặng đáng sợ của những người hèn kém và nhu nhược. Xem ra, ai cũng muốn dựa vào kẻ mạnh hơn. Điều này luôn đúng với mọi người và mọi trường hợp. Ngưng đừng bao giờ quên rằng chỗ dựa chắc chắn nhất chính là bản thân.. Chúng ta đã tôn thờ quyền uy với nhiều hình thức khác nhau: Kiến thức, thành công, sức mạnh và v. v… Chúng ta sử dụng quyền uy với người yếu thế nhưng lại sợ hãi quyền uy tối thượng.. Khi chính bản thân kẻ cầm đầu không có nội lực và ảo tưởng bên trong, thì sức mạnh và địa vị bên ngoài giả thuyết là vô cùng quan trọng. Một khi cá nhân đó cảm thấy càng lúc càng nô phục quyền uy và sức mạnh, y trở thành kẻ thừa thãi và sẽ cố dẫn dắt kẻ khác trở thành dụng cụ cho uy quyền.
    Trong những giây phút khủng khoảng các quốc gia dân chủ hành động như quốc gia chuyên chế độc tài; quên lãng nền dân chủ của chung và dùng sức mạnh, ảnh hưởng của mình bắt buộc người khác làm đúng rập theo.

  • Michael H.

    Quoted Me Le’s article “The Trump-Xi Strategic Face-Off” on Project Syndicate https://www.project-syndicate.org/commentary/trump-xi-florida-summit-by-le-hong-hiep-2017-04#comments : “The FACT that Chinese President Xi Jinping has traveled thousands of miles to meet US President Donald Trump at Mar-a-Lago, rather than receiving Trump in the Forbidden City, suggests that China recognizes its own status as a lesser power vis-à-vis the United States.”

    What Mr Le has claimed as “FACT” is, in fact, alternative fact: Xi was on a state visit to Finland before a stopover to the U.S.