Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Iran cho biết họ vẫn duy trì các kênh liên lạc với Mỹ sau khi Donald Trump tuyên bố rằng các quốc gia “làm ăn” với nước này sẽ ngay lập tức phải đối mặt với mức thuế quan mới là 25%. Bài đăng của ông trên Truth Social xuất hiện sau thông báo của Nhà Trắng rằng họ đang xem xét các cuộc tấn công vào Iran, nếu ngoại giao không mang lại kết quả. Chính quyền Iran được cho là đã giết hại hơn 600 người biểu tình chống chính phủ kể từ cuối tháng 12.
Ba cựu lãnh đạo của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) lên tiếng chỉ trích cuộc điều tra hình sự của chính quyền Trump nhắm vào Jerome Powell, Chủ tịch Fed đương nhiệm. Họ mô tả pháp quyền của Mỹ là “sức mạnh lớn nhất” và là “nền tảng cho sự thành công kinh tế của chúng ta.” Powell nói rằng cuộc điều tra, liên quan đến việc cải tạo trụ sở của Fed, chỉ là một cái cớ để hạn chế sự độc lập của ngân hàng trung ương. Một số thành viên của Đảng Cộng hòa cũng chỉ trích cuộc điều tra nói trên.
Công ty mẹ của Google, Alphabet, đạt mức định giá thị trường 4 nghìn tỷ USD, trở thành công ty công nghệ thứ tư làm được điều này sau Nvidia, Apple, và Microsoft. Niềm tin của các nhà đầu tư đã được củng cố nhờ hiệu suất của mô hình AI mới nhất, Gemini 3, vốn được chọn để vận hành phiên bản AI của Siri, trợ lý kỹ thuật số của Apple.
Paramount tuyên bố họ sẽ đề cử các giám đốc vào hội đồng quản trị của Warner Bros Discovery để thuyết phục các nhà đầu tư ngăn chặn thương vụ sáp nhập trị giá 83 tỷ USD của hãng phim Hollywood này với Netflix, nhằm ủng hộ đề nghị mua lại bằng tiền mặt của chính Paramount. Paramount cũng đã kiện Warner để đòi thêm thông tin về thỏa thuận với đối thủ phát trực tuyến này. Tuần trước, Warner đã từ chối lời đề nghị mua lại mới nhất của Paramount với giá 108,4 tỷ USD.
Minnesota kiện chính quyền Trump nhằm ngăn việc triển khai hàng loạt quan chức thực thi luật di trú đến bang này. Vụ kiện mô tả chiến dịch này như “một cuộc xâm lược của liên bang” vào các thành phố của Minnesota. Tuần trước, một đặc vụ của Cơ quan Di trú (ICE) đã bắn chết một phụ nữ ở Minneapolis. Trong một diễn biến khác, chính quyền Trump cũng bị Illinois và Chicago kiện vì các cuộc trấn áp nhập cư tại hai bang này.
Greenland tuyên bố “không thể chấp nhận sự kiểm soát của Mỹ trong bất kỳ hoàn cảnh nào,” trong lúc các chính trị gia của hòn đảo này chuẩn bị gặp Marco Rubio, Ngoại trưởng Mỹ, vào ngày mai. Andrius Kubilius, Ủy viên Quốc phòng Châu Âu, cảnh báo rằng một cuộc xâm lược của Mỹ vào hòn đảo tự trị thuộc Đan Mạch này sẽ đặt dấu chấm hết cho NATO. Trong khi đó, Tổng thư ký NATO, Mark Rutte, cho biết tổ chức của ông đang cân nhắc các phương án để tăng cường an ninh cho Greenland.
Thủ tướng Anh, Sir Keir Starmer, gọi những hình ảnh bị tình dục hóa của mọi người – bao gồm cả trẻ em – trên Grok là “ghê tởm và đáng xấu hổ.” Vào thứ Hai, cơ quan quản lý truyền thông của nước này đã mở một cuộc điều tra về việc tạo ra các hình ảnh như vậy trên công cụ AI do X vận hành. Trang mạng xã hội này, thuộc sở hữu của Elon Musk, hiện phải đối mặt với khoản tiền phạt khoảng 18 triệu bảng Anh (24 triệu USD). Musk cáo buộc Anh đang tìm kiếm “mọi cái cớ để kiểm duyệt.”
Con số trong ngày: 600 tỷ USD, là giá trị của nền kinh tế không gian toàn cầu, tăng từ mức 300 tỷ USD của một thập kỷ trước và dự kiến sẽ tăng gấp ba vào năm 2035.
TIÊU ĐIỂM
Marine Le Pen chiến đấu vì tương lai chính trị của mình
Hôm nay, Marine Le Pen quay trở lại tòa án ở Paris để bắt đầu phiên tòa phúc thẩm sẽ quyết định số phận chính trị của bà. Lãnh đạo của đảng Mặt trận Quốc gia (RN) theo khuynh hướng cánh hữu dân túy của Pháp, cùng với 11 nhân vật khác trong đảng, đang kháng cáo bản án được đưa ra năm ngoái về tội sử dụng sai quỹ của Liên minh Châu Âu. Tòa án đã cấm bà tranh cử vào các chức vụ công trong 5 năm, với hiệu lực ngay lập tức.
Nếu tòa phúc thẩm giữ nguyên phán quyết, Le Pen sẽ bị cấm tranh cử trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2027. Tuy nhiên, bà vẫn có thể đưa vụ việc lên Tòa Phá án (Court of Cassation), tòa phúc thẩm cao nhất tại Pháp, nhưng thời gian sẽ vô cùng gấp rút. Le Pen và Jordan Bardella – nhà lãnh đạo 30 tuổi của RN – đã thống nhất rằng ông sẽ là ứng viên của đảng nếu bà không thể ra tranh cử. Một cuộc thăm dò vào tháng 11 cho thấy Bardella có thể đánh bại bốn đối thủ tiềm năng nhất trong vòng bỏ phiếu thứ hai. Phiên điều trần sẽ kéo dài đến ngày 12/02.
Tối cao Pháp viện Mỹ xem xét lệnh cấm người chuyển giới trong thể thao
Hôm nay, Tối cao Pháp viện Mỹ sẽ lắng nghe các khiếu nại đối với các luật ở Idaho và West Virginia nhằm cấm các cô gái và phụ nữ chuyển giới tham gia các đội thể thao nữ. Hai mươi lăm bang khác cũng ban hành các lệnh cấm tương tự. Phiên điều trần diễn ra bảy tháng sau khi Tối cao Pháp viện quyết định rằng các bang có thể cấm trẻ vị thành niên chuyển giới sử dụng thuốc ngăn dậy thì và hormone chuyển đổi giới tính.
Idaho lập luận rằng các vận động viên nữ “xứng đáng có các đội dành riêng cho giới tính của họ” để “thi đấu một cách an toàn và vượt trội.” West Virginia thì khẳng định rằng luật của họ bảo vệ “cơ hội thể thao bình đẳng khó khăn mới giành được cho cả hai giới.”
Các nguyên đơn phản bác rằng lệnh cấm vi phạm điều khoản bảo vệ bình đẳng của Tu chính án thứ 14 và Tiêu đề IX của Đạo luật Quyền Công dân, trong đó cấm phân biệt đối xử về giới tính trong các chương trình giáo dục nhận tài trợ từ liên bang. Các luật sư đại diện cho Becky Pepper-Jackson, người đã thách thức luật của West Virginia khi là một học sinh trung học cơ sở chuyển giới, nói rằng cô bé chỉ muốn “vui chơi và kết bạn như một phần của đội.” Phán quyết của tòa án cũng sẽ định hình các tranh chấp về quyền sử dụng nhà vệ sinh và nghĩa vụ quân sự.
Cục Dự trữ Liên bang đối mặt với cuộc khủng hoảng mới
Lạm phát có thể đang hạ nhiệt, nhưng cuộc chiến của Donald Trump với Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đang nóng lên. Hôm Chủ nhật, Jerome Powell, Chủ tịch Fed, cho biết Bộ Tư pháp đã gửi trát yêu cầu ngân hàng trung ương cung cấp thông tin liên quan đến cuộc tranh cãi về chi phí cải tạo trụ sở của họ. Powell, người từng tìm cách xoa dịu các xung đột giữa Fed và tổng thống bằng cách giữ im lặng, đã gay gắt cáo buộc Trump can thiệp chính trị. “Bị đe dọa bằng cáo buộc hình sự là hậu quả của việc Cục Dự trữ Liên bang thiết lập lãi suất dựa trên đánh giá tốt nhất của chúng tôi về những gì sẽ phục vụ công chúng, thay vì tuân theo sở thích của tổng thống,” ông nói.
Cuộc cãi vã kỳ quặc này đang làm lu mờ dữ liệu lạm phát mới nhất, dự kiến được công bố trong hôm nay. Các nhà kinh tế kỳ vọng sẽ được thông báo rằng chỉ số giá tiêu dùng lõi là 2,7% trong tháng 12 – tăng từ 2,6% trong tháng 11. Quyết định lãi suất tiếp theo của Fed sẽ diễn ra vào cuối tháng 1. Powell khẳng định rằng dữ liệu, chứ không phải áp lực chính trị, sẽ quyết định bước đi tiếp theo của cơ quan này.
Ngân hàng lớn nhất nước Mỹ công bố bản kiểm tra sức khỏe nền kinh tế
JPMorgan Chase sẽ khởi động quá trình công bố kết quả kinh doanh quý IV cho ngành tài chính vào hôm nay. Thu nhập của công ty được xem như thước đo cho các ngân hàng Mỹ và rộng hơn là toàn nền kinh tế. Hiện tại, Phố Wall đang thu lợi từ sự gia tăng số lượng các vụ sáp nhập và mua lại, cũng như mức tăng 40% trong giá trị các thương vụ trên toàn cầu vào năm ngoái, lên tới gần 5 nghìn tỷ USD. Với vốn hóa thị trường khoảng 900 tỷ USD, JPMorgan đang đứng trước ngưỡng trở thành ngân hàng đầu tiên đạt mức định giá 1 nghìn tỷ USD.
Tuy nhiên, các nhà đầu tư vẫn đang đề phòng những điểm yếu. Việc cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang đang làm giảm biên độ lãi suất vốn đã thúc đẩy thu nhập của các ngân hàng lớn trước khi cơn sốt giao dịch diễn ra. Cổ phiếu của JPMorgan vừa giảm vào tháng 12 khi giám đốc mảng ngân hàng bán lẻ, Marianne Lake, cảnh báo rằng người tiêu dùng Mỹ có vẻ “mong manh hơn đôi chút.” Việc các hộ gia đình có mức chi tiêu cao tại Mỹ bắt đầu thắt chặt chi tiêu nhiều khả năng sẽ gây tổn hại không chỉ cho ngân hàng mà còn cho cả thị trường nói chung.
