Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Các nhà lãnh đạo châu Âu có thể sẽ gặp nhau vào hôm nay, nhằm tìm kiếm một phản ứng thống nhất đối với nỗ lực mua lại Greenland ngày càng quyết liệt của Donald Trump. Cuối tuần qua, tám quốc gia châu Âu bị Trump đe dọa tăng thuế quan đã đưa ra một tuyên bố đanh thép, cảnh báo về mối đe dọa đối với quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Các lựa chọn của châu Âu bao gồm thuế quan trả đũa, đóng cửa các căn cứ quân sự của Mỹ, và bán tháo Trái phiếu Kho bạc Mỹ. Tất cả đều là những lựa chọn nan giải.
Một vụ va chạm giữa hai tàu cao tốc ở miền nam Tây Ban Nha khiến ít nhất 21 người thiệt mạng và 75 người khác bị thương. Vụ việc xảy ra khi một đoàn tàu đi từ Malaga đến Madrid bị trật bánh và đâm vào một đoàn tàu khác đang đi tới. Nguyên nhân vẫn chưa được xác định. Pedro Sánchez, Thủ tướng Tây Ban Nha, mô tả đây là một “đêm đau thương tột cùng.”
Theo số liệu chính thức, nền kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng 5% trong năm 2025, đạt mục tiêu chính phủ đề ra. Thặng dư thương mại kỷ lục đã góp phần vào kết quả này. Nhưng tình hình không hoàn toàn khả quan: tăng trưởng GDP đã chậm lại trong quý IV, xuống còn 4,5%, mức thấp nhất trong ba năm và giảm so với mức 4,8% trong quý III. Tăng trưởng danh nghĩa của Trung Quốc cũng chậm hơn so với con số đã điều chỉnh theo lạm phát do giá cả giảm.
Chính phủ Syria tuyên bố đình chiến với Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo. Lệnh ngừng bắn diễn ra sau hơn một tuần giao tranh. Thỏa thuận này sẽ cho phép chính quyền trung ương kiểm soát ba tỉnh ở phía bắc và phía đông vốn nằm dưới sự kiểm soát của SDF. Lực lượng dân quân người Kurd cũng sẽ được sáp nhập vào quân đội quốc gia.
António José Seguro, một người theo chủ nghĩa xã hội có tư tưởng độc lập, bất ngờ giành chiến thắng trong vòng đầu tiên của cuộc bầu cử tổng thống Bồ Đào Nha. Ông sẽ đối đầu với André Ventura, từ Đảng Chega theo đường lối dân túy cánh hữu, trong vòng bỏ phiếu thứ hai vào ngày 08/02. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1986, một cuộc bầu cử tổng thống Bồ Đào Nha phải bước sang vòng hai; nền chính trị nước này đã trở nên phân mảnh hơn với sự trỗi dậy của đảng Chega.
Tổng thống Iran, Masoud Pezeshkian, cảnh báo rằng một cuộc tấn công vào lãnh tụ tối cao của đất nước, Đại giáo chủ Ali Khamenei, sẽ tương đương với việc tuyên bố “một cuộc chiến toàn diện.” Ông cũng đổ lỗi rằng các lệnh trừng phạt của Mỹ và các đồng minh đã gây ra những khó khăn mà người dân Iran phải đối mặt. Hôm thứ Bảy, Trump nói rằng Khamenei là một “kẻ bệnh hoạn” và đã đến lúc “tìm kiếm ban lãnh đạo mới ở Iran.”
Một vụ hỏa hoạn tại một trung tâm mua sắm lớn ở thành phố Karachi, Pakistan đã khiến ít nhất sáu người thiệt mạng và khoảng 20 người khác bị thương. Một phần của trung tâm mua sắm (với khoảng 1.200 cửa hàng) đã bị sập, làm dấy lên lo ngại rằng có thể còn nhiều người bị mắc kẹt trong đống đổ nát. Người ta cho rằng sự cố chập điện tại một trong các cửa hàng có thể là nguyên nhân gây ra đám cháy.
Con số trong ngày: 47%, là mức cắt giảm đề xuất đối với ngân sách khoa học của NASA.
TIÊU ĐIỂM
Kinh tế Trung Quốc đạt mục tiêu tăng trưởng chính thức
Các số liệu công bố hôm nay cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đã đạt mục tiêu tăng trưởng GDP chính thức cho năm 2025 là 5%, ngay cả khi dân số nước này giảm năm thứ tư liên tiếp. Tăng trưởng kinh tế được thúc đẩy bởi thặng dư thương mại kỷ lục, đạt gần 1,2 nghìn tỷ USD, bất chấp cuộc chiến thuế quan với Mỹ. Chính phủ Trung Quốc dự kiến sẽ phê duyệt một mục tiêu tăng trưởng tương tự cho năm 2026 khi cơ quan lập pháp họp vào tháng 3.
Tuy nhiên, đằng sau những báo cáo lại một bức tranh đáng lo ngại hơn. Đầu tư tài sản cố định đã giảm vào năm ngoái, lần đầu tiên kể từ năm 1989. Và do giá cả giảm, nên tăng trưởng danh nghĩa của Trung Quốc chậm hơn so với con số thực tế (đã điều chỉnh theo lạm phát). Thật vậy, một số nhà kinh tế cho rằng dữ liệu danh nghĩa yếu hơn mới là thước đo đáng tin cậy về tình trạng thực sự của nền kinh tế Trung Quốc. Một số người cũng cho rằng những con số đầu tư tệ hại này đã bị bóp méo do các thủ thuật thao túng thống kê trong quá khứ. Các số liệu chính thức của Trung Quốc có lẽ vừa quá tốt lại vừa quá xấu để tin là thật.
Greenland phủ bóng đen lên Davos
Nhiều nhân vật quyền lực cỉa thế giới sẽ đổ về khu nghỉ dưỡng trên núi Davos của Thụy Sĩ trong hôm nay để tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới thường niên. Tuy nhiên, một người đàn ông sẽ chiếm lĩnh mọi cuộc trò chuyện: Donald Trump. Chủ đề của hội nghị năm nay là “Tinh thần Đối thoại,” nhưng có vẻ như Tổng thống Mỹ không nắm được tinh thần này. Được tháp tùng bởi một đội ngũ hùng hậu, ông sẽ đến phát biểu vào thứ Tư, ngay sau khi đe dọa các đồng minh thân cận nhất ở châu Âu và NATO bằng nhiều loại thuế quan hơn nếu họ không để ông mua (hoặc tệ hơn là cưỡng chiếm) Greenland.
Hôm Chủ Nhật, các nhà lãnh đạo đó đã phản hồi bằng một tuyên bố chung chưa từng có tiền lệ, lên án những lời đe dọa của Mỹ và cảnh báo về một “vòng xoáy xuống dốc nguy hiểm” trong quan hệ. Phần còn lại trong số khoảng 65 nhà lãnh đạo quốc gia tại Davos cũng sẽ toan tính các phản ứng của riêng mình. Trong khi đó, 850 giám đốc điều hành và chủ tịch các tập đoàn toàn cầu đến tham dự hội nghị đang chao đảo trước nhiều hành động gần đây khác của chính quyền Trump bên cạnh thuế quan, bao gồm các cuộc tấn công vào Cục Dự trữ Liên bang (Fed) và giới hạn lãi suất thẻ tín dụng. Hãy chờ đợi một số cuộc “đối thoại” thú vị.
Viễn cảnh Mỹ tấn công Iran
Ngay cả Ali Khamenei cũng không thể phớt lờ cảnh tượng kinh hoàng. Hôm thứ Bảy, lãnh tụ tối cao của Iran thừa nhận rằng hàng ngàn người đã thiệt mạng trong cuộc đàn áp tàn bạo của chế độ nhắm vào các cuộc biểu tình đầu tháng này. Các nhóm nhân quyền xác nhận có hơn 3.000 người chết, trong khi một quan chức Iran giấu tên nói với Reuters hôm Chủ Nhật rằng con số thương vong là hơn 5.000. Cuộc thảm sát khiến một số người Iran sợ không dám ra đường; nó đã dập tắt các cuộc biểu tình, chí ít là vào lúc này.
Tuy nhiên, điều đó không ngăn được cuộc đối đầu đang rình rập giữa Mỹ và Iran. Tuần trước, Donald Trump đã rút lại lời đe dọa tấn công quân sự, tuyên bố (mà không có bằng chứng) rằng Iran đã đồng ý hoãn kế hoạch hành quyết hàng trăm người biểu tình. Nhưng tàu sân bay USS Abraham Lincoln lại đang tiến về phía Trung Đông. Hôm thứ Bảy, Tổng thống Mỹ đã gọi Đại giáo chủ là “kẻ bệnh hoạn” và nói rằng đã đến lúc “tìm kiếm ban lãnh đạo mới ở Iran.” Một cuộc tấn công có thể trở nên khả thi một khi tàu sân bay và các khí tài khác của Mỹ đến khu vực này.
Lạm phát châu Âu đang ổn định
Các chính phủ ở châu Âu hiện phải đầu tư rất nhiều vào quốc phòng, cơ sở hạ tầng, và năng lượng xanh. Và họ đang chấp nhận thâm hụt lớn để làm điều đó: mức thâm hụt của Pháp là khoảng 5% GDP, của Ba Lan là khoảng 6,5%, và ngay cả nước Đức “keo kiệt” cũng được dự báo sẽ đạt thâm hụt 4% trong năm nay. Vậy nên, tin tốt là lạm phát đang ổn định, cho phép các ngân hàng trung ương giữ lãi suất ở mức thấp. Dữ liệu công bố trong hôm nay sẽ cung cấp chi tiết về lạm phát ở khu vực đồng euro trong tháng 12.
Con số tổng thể 2% – nhiều khả năng sẽ được xác nhận trong báo cáo mới này – chính xác là mục tiêu của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB). Quan ngại duy nhất là, một khi giá năng lượng ngừng giảm, mức lạm phát dịch vụ vẫn cao hơn mục tiêu (khoảng 3,5%) sẽ đẩy chỉ số chung lên cao hơn. Rất khó để ECB cắt giảm lãi suất thêm nữa. Trong khi đó, tại Ba Lan (quốc gia không thuộc khu vực đồng euro), lạm phát đã giảm nhẹ xuống dưới mức mục tiêu 2,5% của ngân hàng trung ương, cho phép nước này tiếp tục cắt giảm lãi suất trong những tháng tới.
