Nguồn: Mud March begins, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1863, Binh đoàn Potomac của Tướng Liên minh miền Bắc Ambrose Burnside bắt đầu mở cuộc tấn công nhắm vào Binh đoàn Bắc Virginia của Tướng Robert E. Lee. Tuy nhiên, chiến dịch nhanh chóng sa lầy khi những cơn mưa lớn kéo dài nhiều ngày biến các con đường tại Virginia thành những bãi lầy nhão nhoét. Chiến dịch đã bị hủy bỏ chỉ vài ngày sau đó.
Phe Liên minh khi ấy vẫn còn đang choáng váng sau Trận Fredericksburg thảm khốc tại Virginia vào ngày 13/12/1862. Lực lượng của Burnside đã chịu hơn 13.000 thương vong khi tấn công quân của Lee dọc theo các ngọn đồi phía trên Fredericksburg. Trong khi đó, Lee chỉ chịu khoảng 5.000 thương vong, khiến Fredericksburg trở thành một trong những trận giao tranh có thương vong chênh lệch nhất ở mặt trận phía Đông. Tinh thần của lính miền Bắc đã xuống rất thấp vào mùa đông năm đó.
Giờ đây, Burnside tìm cách vực dậy nhuệ khí và giành lại thế chủ động từ tay Lee. Kế hoạch của ông là đánh vòng qua sườn bên trái của Lee, dụ quân miền Nam ra khỏi các vị trí phòng thủ và đến những nơi trống trải hơn. Tốc độ là yếu tố then chốt của chiến dịch. Tính đến thời điểm đó, tháng 1 vẫn rất khô ráo, nhưng ngay khi quân Liên minh bắt đầu di chuyển, mưa phùn nhanh chóng chuyển thành mưa như trút nước kéo dài suốt bốn ngày. Các vấn đề hậu cần đã làm chậm trễ việc bắc cầu phao qua Sông Rappahannock, và một vụ tắc nghẽn giao thông khổng lồ đã kìm hãm đà tiến của quân đội. Trong một ngày, Trung đoàn New York số 5 chỉ di chuyển chưa đầy 2.5km. Đường xá không còn có thể đi lại được, và những mệnh lệnh trái ngược nhau khiến hai quân đoàn hành quân cắt ngang đường của nhau. Ngựa, xe, và đại bác đều mắc kẹt trong bùn, và họ đã để mất yếu tố bất ngờ. Quân miền Nam chế giễu lính miền Bắc bằng những tiếng la ó và các tấm biển ghi dòng chữ “Đội quân của Burnside mắc kẹt trong bùn.”
Burnside cố gắng xốc lại tinh thần bằng cách cấp rượu cho binh lính vào ngày 22/01, nhưng điều này chỉ làm vấn đề thêm trầm trọng. Những người lính say xỉn bắt đầu ẩu đả, và các trung đoàn quay sang đánh lẫn nhau. Chiến dịch là một thất bại thảm hại, và vào ngày 23/01, Burnside đã từ bỏ nỗ lực mà ông từng hy vọng sẽ “giáng một đòn dữ dội và chí mạng vào quân nổi loạn.” Chiến dịch này được coi là tai hại đến mức Burnside đã bị cách chức tư lệnh quân đội vào ngày 25/01.
