Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump nói rằng mình nên hỗ trợ việc lựa chọn lãnh tụ tối cao mới của Iran. Tổng thống Mỹ tuyên bố ứng viên sáng giá hiện tại – Mojtaba Khamenei, con trai của cố lãnh tụ Ayatollah Ali Khamenei, là một lựa chọn “không thể chấp nhận được.” Trump cho biết ông muốn một người sẽ “mang lại sự hòa hợp và hòa bình.” Trước đó, Hạ viện Mỹ đã bác bỏ một nghị quyết yêu cầu Trump phải được Quốc hội cho phép mới được tiến hành các hoạt động quân sự tại Iran.
Israel bắt đầu “làn sóng không kích trên diện rộng” nhắm vào Tehran, thủ đô của Iran. Nước này cũng tiếp tục ném bom khu vực phía nam Beirut, thủ đô của Lebanon, nhắm vào Hezbollah, lực lượng ủy nhiệm của Iran. Trong khi đó, Kuwait, Qatar, và Ả Rập Saudi đều báo cáo rằng máy bay không người lái hoặc tên lửa đã xâm phạm không phận của họ vào hôm nay. Bộ Quốc phòng Azerbaijan cáo buộc Iran đứng sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào lãnh thổ nước này hôm qua. Và họ đang cân nhắc các hành động trả đũa.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết nước này sẽ ban hành lệnh miễn trừ trừng phạt trong 30 ngày đối với dầu mỏ của Nga trên các chuyến tàu đang hướng đến Ấn Độ. Tháng trước, Ấn Độ đã cam kết ngừng mua dầu thô của Nga như một phần trong thỏa thuận thương mại với Mỹ. Bessent cho biết “biện pháp tạm thời” này sẽ giúp dầu mỏ tiếp tục lưu thông trên thị trường toàn cầu trong bối cảnh xung đột tại Iran.
Trump sa thải Kristi Noem khỏi chức vụ người đứng đầu Bộ An ninh Nội địa. Tổng thống cho biết bà sẽ được thay thế bởi Markwayne Mullin, một thượng nghị sĩ đến từ bang Oklahoma. Tuần này, Noem đã bị một ủy ban của Quốc hội chất vấn gay gắt về kế hoạch trục xuất của chính quyền Trump, đặc biệt là vụ các đặc vụ liên bang sát hại hai công dân Mỹ ở Minnesota. Theo các nguồn tin, Trump tỏ ra không hài lòng với lời khai của bà.
Anthropic sẽ khởi kiện quyết định của Mỹ khi liệt kê công ty này vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng. Hai bên đã xảy ra bất đồng xoay quanh việc công ty AI này từ chối nới lỏng các rào cản hạn chế cách Lầu Năm Góc sử dụng Claude, mô hình AI của họ. Trong một cuộc phỏng vấn với Economist, Dario Amodei, CEO của Anthropic, cho biết việc dán nhãn này – vốn thường dành cho các đối thủ nước ngoài – sẽ chỉ ảnh hưởng đến các khách hàng của công ty trong các công việc liên quan đến quốc phòng.
Bộ Thương mại Mỹ đã đề xuất rằng các công ty nước ngoài phải xin phép chính phủ Mỹ trước khi mua chip AI do Nvidia và AMD sản xuất. Theo dự thảo quy định, đối với các đơn hàng lớn, quốc gia của công ty đó sẽ phải có một khoản đầu tư đáng kể vào Mỹ. Cổ phiếu của hai nhà sản xuất chip Mỹ đã giảm sau tin tức này, trước khi nhích lên trở lại.
Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, nước này và Venezuela đã đồng ý thiết lập lại quan hệ ngoại giao. Hồi năm 2019, nhà độc tài Venezuela Nicolás Maduro đã cắt đứt quan hệ với lý do chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu ủng hộ Juan Guaidó, chính trị gia đối lập được quốc hội nước này bổ nhiệm làm “tổng thống lâm thời” sau khi Maduro gian lận trong cuộc bầu cử tổng thống một năm trước đó. Kể từ khi Mỹ phế truất Maduro vào tháng 1, quan hệ giữa hai nước đã bắt đầu tan băng.
Con số trong ngày: 81%, là tỷ lệ sinh viên da màu trong số những sinh viên trượt bài kiểm tra bơi 45m tại trường Đại học Williams từ năm 2013 đến 2019.
TIÊU ĐIỂM
Vùng Vịnh cân nhắc trả đũa Iran
Các cuộc không kích của Iran đang làm rung chuyển Vùng Vịnh. Nước này đã bắn hơn 1.000 máy bay không người lái và 196 tên lửa đạn đạo vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, đồng thời nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạ tầng năng lượng ở Ả Rập Saudi và Qatar. Ngay cả Oman, quốc gia mà cách đây vài ngày còn đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán cuối cùng giữa Mỹ và Iran, cũng bị tấn công. Sân bay Dubai, một trong những sân bay bận rộn nhất thế giới, hiện đang đóng cửa, ngoại trừ một số ít các chuyến bay hồi hương. Hàng ngàn du khách đang bị mắc kẹt.
Các quốc gia Vùng Vịnh đang tính toán cách thức phản hồi. Anwar Gargash, một quan chức cấp cao của UAE, cho biết việc trả đũa quân sự “chắc chắn” là một phương án đang được xem xét; các quan chức Ả Rập Saudi cũng có quan điểm tương tự. Các hành động này có thể trải dài từ việc bay tuần tra chung trên Vịnh Ba Tư cho đến việc tiến hành các cuộc không kích mang tính biểu tượng vào Iran. Nhưng quyết định tham chiến sẽ mang lại rủi ro kích động thêm các cuộc tấn công khác. Các quốc gia Vùng Vịnh phải cân nhắc xem nguồn cung cấp tên lửa đánh chặn của họ có thể trụ được bao lâu (các nhà lãnh đạo khẳng định rằng nguồn cung này vẫn rất dồi dào) và họ có thể chịu đựng được bao nhiêu thiệt hại về kinh tế.
Phong trào MAGA chia rẽ về cuộc chiến của Donald Trump
Cuộc chiến của Donald Trump với Iran đang gây xáo trộn truyền thông của phong trào MAGA. Một số người ủng hộ nhiệt thành nhất của tổng thống đã chỉ trích các cuộc không kích nhắm vào Iran, xem đây là sự phản bội lại cam kết của ông về việc chấm dứt “những cuộc chiến vĩnh viễn” của nước Mỹ để tập trung vào các chính sách trong nước. Tucker Carlson và Megyn Kelley, những người dẫn chương trình talkshow mang quan điểm bảo thủ, ám chỉ rằng Israel đã ép Trump tham chiến, điều mà ông đã lên tiếng phủ nhận.
Tổng thống cũng bác bỏ quan điểm cho rằng những người có sức ảnh hưởng trong phong trào MAGA này đang đại diện cho tiếng nói trong phong trào chính trị của ông. “MAGA chính là Trump,” như cách ông nói gần đây. Rất có thể ông đã đúng. Khoảng 85% người Mỹ tự nhận là “Đảng viên Cộng hòa MAGA” tán thành các cuộc không kích vào Iran, theo một cuộc thăm dò của YouGov/Economist. Khoảng 63% các đảng viên Cộng hòa không thuộc nhóm MAGA cũng có chung quan điểm. Chí ít thì cho đến thời điểm hiện tại, các cử tri này vẫn đang nghe theo nhà lãnh đạo của họ.
Nền kinh tế Mỹ dần khởi sắc
Dù chưa chắc chắn, nhưng nền kinh tế Mỹ có thể đang trên đà đi lên. Các nhà kinh tế học đã dành nửa đầu năm 2025 lo lắng về những thiệt hại do chiến dịch thuế quan của Donald Trump gây ra, và nửa cuối năm thì nơm nớp theo dõi tỷ lệ thất nghiệp khi nó đang nhích dần lên. Nhưng thị trường việc làm dường như đang ổn định trở lại và đà tăng trưởng – được thúc đẩy bởi gói kích thích tài khóa từ các chính sách giảm thuế của Trump – đang tăng tốc. Chỉ số nhà quản lý mua hàng trong lĩnh vực dịch vụ vốn được theo dõi sát sao đã đạt mức cao nhất kể từ năm 2022 trong các số liệu của tháng 2.
Dữ liệu việc làm mới, được công bố trong hôm nay, sẽ giúp xác định chính xác xem chúng ta nên ăn mừng đến mức độ nào. Các số liệu trước đó mạnh hơn dự kiến một cách rõ rệt: tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống mức 4.3% và 130.000 việc làm mới được tạo ra, tốt hơn bất kỳ tháng nào trong năm 2025 (phần lớn các cơ hội việc làm này là ở lĩnh vực y tế). Tuy nhiên, vào lúc này, Cục Dự trữ Liên bang dường như không mấy mặn mà với việc tiếp tục cắt giảm lãi suất. Nỗi lo rằng cuộc chiến với Iran của Trump có thể đẩy lạm phát tăng cao có lẽ sẽ chỉ khiến ngân hàng này thêm phần thận trọng.
Trở ngại trong kế hoạch thương mại toàn cầu của Canada
Mark Carney dự kiến sẽ có cuộc gặp gỡ với Thủ tướng Nhật Bản, Takaichi Sanae, tại Tokyo vào hôm nay. Đây là chuyến thăm song phương đầu tiên của một thủ tướng Canada trong vòng một thập kỷ qua, và diễn ra sau các điểm dừng chân tại Ấn Độ và Australia. Mục tiêu chuyến công du toàn cầu này của Carney là nhằm đa dạng hóa thương mại của Canada khỏi Mỹ, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc việc rút khỏi hiệp định thương mại tự do giữa hai nước và Mexico.
Nhưng đây là một nhiệm vụ không hề dễ dàng. Trong các cuộc họp với Carney, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Nhật Bản có thể sẽ nhấn mạnh tầm quan trọng của liên kết giữa Canada và thị trường Mỹ. Đại sứ Nhật Bản tại Canada gần đây cho biết các nhà sản xuất xe hơi Nhật Bản sẽ cần phải tiếp tục được duy trì khả năng tiếp cận với Mỹ để thực hiện các khoản đầu tư mới vào Canada. Năm ngoái, những công ty này đã sản xuất 77% trong số 1.2 triệu xe xe hơi được lắp ráp tại Canada. Trump cũng đang gây áp lực lên ngành công nghiệp này. Ông muốn các nhà sản xuất xe hơi Mỹ rời khỏi Canada và thiết lập các dây chuyền sản xuất ngay trong nước.
