Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Giá dầu tăng bất chấp việc Cơ quan Năng lượng Quốc tế tuyên bố sẽ giải phóng lượng dầu kỷ lục 400 triệu thùng từ kho dự trữ. Dầu thô Brent, mức tiêu chuẩn toàn cầu, đã tăng vọt trở lại trên 100 USD/thùng trong phiên giao dịch sớm tại châu Á. Việc phong tỏa Eo biển Hormuz đã làm giảm nguồn cung dầu toàn cầu khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, lực lượng an ninh của chế độ Iran, cảnh báo các nước hãy “chuẩn bị sẵn sàng cho mức giá dầu 200 USD một thùng.” Iran đã tấn công hai tàu chở dầu ở Vịnh Ba Tư, khiến chúng bốc cháy và làm ít nhất một thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng. Tổng thống Iran cho biết Mỹ và Israel chỉ có thể chấm dứt chiến tranh nếu họ cam kết không gây hấn trong tương lai. Trong khi đó, Israel đã phát động một “làn sóng không kích diện rộng” nhắm vào Beirut, thủ đô của Lebanon.
Lầu Năm Góc được cho là đã báo cáo với Quốc Hội rằng sáu ngày đầu tiên của cuộc chiến tại Iran tiêu tốn của Mỹ hơn 11 tỷ USD. Cơ quan này cũng cho biết đang điều tra một cuộc không kích vào một trường nữ sinh ở Iran, khiến 175 người thiệt mạng. Theo tờ New York Times, một cuộc điều tra sơ bộ cho thấy tòa nhà này bị nhắm mục tiêu là do dữ liệu tình báo lỗi thời của Mỹ. Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã đổ lỗi cho Iran về vụ việc này.
Mỹ tiến hành điều tra một số đối tác thương mại của mình, bao gồm EU, Trung Quốc, Nhật Bản, và Ấn Độ. Các cuộc điều tra sẽ xem xét cáo buộc về “năng lực và sản lượng dư thừa trong các lĩnh vực sản xuất” của họ, nhưng được xem là bước đệm để chính quyền Trump tăng thuế nhập khẩu mới. Tối cao Pháp viện đã bác bỏ các mức thuế của Trump vào tháng trước, nhưng ông thề sẽ áp đặt lại chúng.
Chính phủ Anh công bố hàng trăm tài liệu liên quan đến Peter Mandelson, cựu đại sứ tại Mỹ, người đã bị triệu hồi do có liên hệ với Jeffrey Epstein, tên tội phạm tình dục đã qua đời. Các tài liệu này bao gồm những cảnh báo về “rủi ro uy tín” của đợt bổ nhiệm này. Một cố vấn cấp cao được trích dẫn đã gọi quá trình này là “vội vàng một cách kỳ lạ.” Những tiết lộ này đặt ra thêm nhiều câu hỏi về khả năng đánh giá của Keir Starmer, đe dọa đến vị thế thủ tướng của ông.
Atlassian thông báo sa thải 1.600 nhân viên, chiếm khoảng 10% lực lượng lao động toàn cầu của họ. Mike Cannon-Brookes, ông chủ của công ty phần mềm Úc, cho biết trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi các loại kỹ năng cần thiết. Giống như nhiều nhà sản xuất phần mềm khác, giá cổ phiếu của Atlassian đã giảm mạnh khi phải đối mặt với các mô hình AI có khả năng lập trình xuất sắc, đe dọa trực tiếp đến mô hình kinh doanh của công ty.
Trong bối cảnh các nhà sản xuất thuốc toàn cầu tranh giành thị phần tại thị trường thuốc giảm cân đang phát triển nhanh của Ấn Độ, cơ quan quản lý dược phẩm nước này đã cảnh báo các công ty không được quảng cáo “gây hiểu lầm.” Tại Ấn Độ, thuốc giảm cân phải do dược sĩ kê đơn và nước này cũng không cho phép quảng cáo các sản phẩm kê đơn. Cơ quan quản lý cảnh báo rằng ngay cả một chương trình khuyến mãi “dưới vỏ bọc nâng cao nhận thức về bệnh tật” cũng sẽ bị coi là một “quảng cáo trá hình.”
Con số trong ngày: 22%, là tỷ lệ ủng hộ Trump trong cộng đồng người gốc Mỹ Latinh, theo một cuộc thăm dò của CNN.
TIÊU ĐIỂM
Làm thế nào để xoa dịu cú sốc năng lượng?
Thị trường dự kiến sẽ có nhiều biến động hơn vào hôm nay, khi thế giới phản ứng với chiến dịch “khốc liệt nhất” của Iran trong cuộc chiến cho đến nay. Hôm qua, chính quyền Iran thề sẽ “không để một lít dầu nào” lọt qua Eo biển Hormuz, và tuyên bố xem bất kỳ tàu nào liên quan đến Mỹ, Israel, hoặc các đối tác của họ là mục tiêu hợp pháp. Đạn pháo đã bắn trúng ba con tàu đang ở trong hoặc gần tuyến đường biển này; hai tàu chở dầu khác ở Vịnh Ba Tư đã bốc cháy. Shell – nhà giao dịch LNG (khí tự nhiên hóa lỏng) lớn nhất thế giới – đã tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với một số hợp đồng, theo đó miễn trừ công ty khỏi việc phải thực hiện các nghĩa vụ của mình.
Các chính phủ đang gấp rút kiểm soát giá cả. Hôm qua, 32 thành viên của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, chủ yếu là các nước phương Tây, đã thông báo rằng họ sẽ cùng nhau giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ, tương đương với mức tiêu thụ toàn cầu trong khoảng bốn ngày.
Trong khi đó, lời hứa của Donald Trump rằng các tàu chiến Mỹ sẽ hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển “nếu cần thiết” nghe có vẻ khá xa vời. Theo Reuters, Hải quân Mỹ đã liên tục từ chối yêu cầu của các chủ tàu trong những ngày gần đây.
Hy vọng của Mỹ về một cuộc nổi dậy của người Kurd tan vỡ
Peshmerga, lực lượng quân sự của Khu vực người Kurd với tên gọi có nghĩa là “những người đối mặt với tử thần,” đã sẵn sàng vượt biên giới vào Iran và chiếm giữ một vị trí sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Nhưng giờ đây họ lại do dự. Liệu đây có phải là một âm mưu? Sự sụp đổ nhanh chóng của chính quyền trung ương Iran – điều mà Mỹ và Israel kỳ vọng sau khi tiêu diệt Ali Khamenei và phá hủy phần lớn quân đội Iran – đã không xảy ra. Iran đã cảnh báo các nhà lãnh đạo người Kurd ở Iraq không được hậu thuẫn một cuộc nổi dậy. Thổ Nhĩ Kỳ và Iraq cũng có những động thái răn đe, e ngại rằng thành quả của người Kurd có thể tiếp thêm sức mạnh cho những kẻ mơ mộng về một nhà nước của người Kurd.
Donald Trump đã chấp nhận thực tế mới. “Tôi không muốn người Kurd tiến vào,” ông nói – tất nhiên là vì sự an toàn của họ. Israel, nước đã cố gắng châm ngòi cho một cuộc nổi dậy bằng các cuộc không kích dữ dội vào các vị trí của chính quyền Iran ở các khu vực của người Kurd, đang bắt đầu thăm dò các mặt trận khác. Lòng trung thành của các dân tộc thiểu số ở Iran bị chia rẽ. Nhiều người theo dòng Shia và lo sợ bị thống trị bởi những nước láng giềng dòng Sunni đông đảo hơn. Trong quá khứ, Iran đã từng rơi vào tình trạng hỗn loạn khi các chế độ sụp đổ.
Mỹ chạy đua với Trung Quốc để trở lại Mặt Trăng
Hôm nay, Jared Isaacman, người đứng đầu cơ quan vũ trụ Mỹ, sẽ vạch ra những bước tiếp theo cho sứ mệnh Artemis II – dự kiến sẽ đưa các phi hành gia bay quanh Mặt Trăng lần đầu tiên sau 54 năm. Dù được lên kế hoạch vào đầu tháng 2, nhưng việc phóng tàu đã bị trì hoãn nhiều lần do các vấn đề về hệ thống đường ống của tên lửa.
Trong lúc Artemis II khắc phục các sự cố rò rỉ khác nhau, NASA đã bận rộn thiết kế lại toàn bộ chương trình Artemis. Điều này phản ánh nhận thức ngày càng tăng rằng chương trình ít tham vọng hơn của Trung Quốc có thể sẽ đưa những phi hành gia đầu tiên của họ lên Mặt Trăng trước khi Mỹ quay trở lại đó. Mục tiêu cao cả trước đây của Mỹ là hạ cánh Artemis III xuống Mặt Trăng vào năm tới đã được thay thế bằng một cách tiếp cận chậm rãi nhưng chắc chắn hơn. Trước tiên, NASA sẽ thử nghiệm các trạm đổ bộ mặt trăng do SpaceX của Elon Musk và Blue Origin của Jeff Bezos phát triển, đồng thời hoãn kế hoạch hạ cánh xuống Mặt Trăng cho đến năm 2028. Hồi tháng 12, Isaacman đã cảnh báo Quốc hội rằng nếu Trung Quốc vượt lên dẫn trước, Mỹ “có thể sẽ không bao giờ bắt kịp.”
Cuộc chiến tài trợ Medicaid ở Minnesota
Hồi tháng 2, chính quyền Trump đã phát động “Cuộc chiến Chống Gian lận” và một trận chiến trong số đó đang diễn ra tại phòng xử án ở Minnesota. Hôm nay, các bên sẽ tập trung cho một phiên điều trần về việc chính phủ liên bang giữ lại 250 triệu USD tiền tài trợ cho Medicaid – chương trình chăm sóc sức khỏe của chính phủ dành cho người nghèo – đối với bang do Đảng Dân chủ điều hành này.
Chính quyền đang liên kết việc đóng băng tài trợ này với một vụ bê bối phúc lợi lan rộng, được cho là đã tiêu tốn của những người nộp thuế ở Minnesota hàng trăm triệu USD. Các công tố viên đưa ra các cáo buộc liên quan đến gian lận từ trước nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump, và đã tiến hành truy tố gần 100 người. Giờ đây, chính quyền Trump đang sử dụng các đòn bẩy mới – và có thể sẽ còn nhiều biện pháp mạnh tay hơn nữa. Nếu “Minnesota không làm sạch các hệ thống,” Mehmet Oz, giám đốc liên bang của Medicaid cảnh báo, bang này sẽ bị giữ lại “1 tỷ USD” tiền thanh toán trong năm nay. Bang này lập luận rằng họ đang cố gắng giải quyết tình trạng gian lận và chính phủ đang “vũ khí hóa” nguồn tài trợ chăm sóc sức khỏe như một hình phạt mang tính chính trị.
