Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính của Donald Trump, cho biết Mỹ sẽ tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt để cho phép các quốc gia mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga hiện đang lênh đênh trên biển, nhằm mục đích “thúc đẩy sự ổn định trên thị trường năng lượng toàn cầu.” Giấy phép này sẽ có hiệu lực đến ngày 11/04. Thị trường chứng khoán châu Á cũng đã giảm trong hôm nay sau khi dầu thô Brent, mức tiêu chuẩn toàn cầu, vọt lên hơn 100 USD/thùng.
Các nỗ lực cứu hộ đã được triển khai sau khi một máy bay tiếp nhiên liệu của Mỹ rơi tại Iraq. Lầu Năm Góc tuyên bố nguyên nhân không phải do “hỏa lực của địch hay quân mình bắn nhầm.” Trong khi đó, một binh sĩ Pháp đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào một căn cứ quân sự ở khu vực Erbil, Iraq. Ở một diễn biến khác, Israel đã tiến hành một làn sóng tấn công mới vào Tehran và các mục tiêu của Hezbollah tại Lebanon.
Trong một tuyên bố bằng văn bản, nhà lãnh đạo tối cao mới của Iran cam kết sẽ “báo thù” cho những người tử đạo của đất nước. Mojtaba Khamenei, con trai của Ayatollah Ali Khamenei, đã không xuất hiện trước công chúng kể từ khi chiến tranh nổ ra và được cho là đã bị thương trong một cuộc không kích của Mỹ, rất có thể là trong cùng cuộc tấn công đã cướp đi sinh mạng của cha ông. Mojtaba đe dọa sẽ mở các mặt trận mới chống lại Mỹ và cam kết tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz.
Mark Carney, Thủ tướng Canada, công bố kế hoạch đầu tư thêm 25,7 tỷ USD vào các dự án quốc phòng và cơ sở hạ tầng ở Bắc Cực. “Chúng tôi đang chịu trách nhiệm hoàn toàn trong việc bảo vệ chủ quyền của mình,” ông phát biểu trước thềm cuộc gặp với những người đồng cấp Đức và Na Uy tại Oslo vào hôm nay. Canada bắt đầu tập trung sự chú ý trở lại Bắc Cực sau những lời đe dọa từ Nga và những luận điệu mang tính bành trướng của Trump.
Michelle Bowman, Phó Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang, thông báo rằng ngân hàng trung ương Mỹ sẽ sớm cắt giảm các yêu cầu về vốn đối với các ngân hàng lớn. Động thái này là một phần trong nỗ lực nới lỏng các hạn chế vốn được áp dụng sau cuộc khủng hoảng tài chính 2007-2009. Trong nhiều năm qua, các ngân hàng Phố Wall đã khẳng định rằng cần phải có một cuộc đại tu để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Một tay súng lái xe tông thẳng vào một giáo đường Do Thái ở Michigan đã được phát hiện tử vong ngay trong xe của mình. Theo các nhà chức trách, nghi phạm là một người đàn ông gốc Lebanon đã nhập tịch, người cố tình lái chiếc xe “có mục đích” dọc theo một hành lang bên trong tòa nhà vốn cũng có một trường học ở đó. Cảnh sát được cho là đã tìm thấy chất nổ bên trong xe. Một nhân viên bảo vệ bị thương. Phía giáo đường xác nhận toàn bộ học sinh và nhân viên đều an toàn.
Kiến trúc sư Smiljan Radic được trao giải thưởng Pritzker, giải thưởng được cho là danh giá nhất trong lĩnh vực kiến trúc, nhờ “sự nguyên bản mang tính đột phá” của ông. Ban giám khảo ca ngợi vị kiến trúc sư người Chile vì đã đề cao “sự mong manh thay vì những khẳng định vô căn cứ về sự vững chắc,” tạo ra những công trình “tạm thời, không ổn định, hoặc cố tình để dang dở.” Trong số đó có công trình Serpentine Pavilion làm bằng sợi thủy tinh ở London.
Con số trong ngày: 54%, là mức tăng lợi nhuận trên mỗi luật sư tại 100 công ty luật lớn nhất kể từ năm 2019.
TIÊU ĐIỂM
Carney và Merz hẹn nhau ở Bắc Cực
Băng qua những vùng đầm lầy phủ đầy tuyết ở miền bắc Na Uy và Phần Lan, khoảng 32.500 binh sĩ từ 14 quốc gia NATO hiện đang huấn luyện cho chiến tranh ở Bắc Cực. Cuộc tập trận thường niên kéo dài mười ngày, có tên gọi là Phản ứng Lạnh (Cold Response), thường chỉ nhằm mục đích gửi thông điệp tới riêng nước Nga. Nhưng năm nay, nó còn nhắm đến nhiều đối tượng khác.
Trước đó, Donald Trump đã có những nỗ lực táo bạo nhằm sáp nhập Greenland, lập luận rằng các đồng minh NATO đang không làm đủ trách nhiệm để bảo vệ Bắc Cực. Hôm nay, Thủ tướng Canada Mark Carney và Thủ tướng Đức Friedrich Merz, sẽ cùng người đồng cấp Na Uy xuất hiện ngay tuyến đầu để gửi một thông điệp rõ ràng tới nước Mỹ: Các đồng minh NATO đang hành động mạnh mẽ hơn.
Cấu trúc quyền lực của liên minh xuyên Đại Tây Dương cũng đang thay đổi. NATO đang củng cố sự hiện diện ở phía bắc thông qua Lính gác Bắc Cực (Arctic Sentry), một sáng kiến nhằm giám sát không phận và vùng biển của khu vực này. Trong khi đó, quyền chỉ huy các trụ sở của liên minh tại Đại Tây Dương và Bắc Cực dự kiến sẽ được chuyển giao từ người Mỹ sang người Anh. Nhưng hiện tại, trong lúc Trump đang bận tâm với cuộc chiến ở Trung Đông, màn phô trương sức mạnh của NATO có thể sẽ không thu hút được sự chú ý của ông.
Một ngày Quds khác thường ở Iran
Tại Iran, ngày thứ Sáu cuối cùng của tháng Ramadan thường là dịp mà những đám đông lớn tụ tập để tham gia các cuộc biểu tình chống Israel được nhà nước hậu thuẫn. Nhưng năm nay, Ngày Quds – được đặt theo tên tiếng Ả Rập của Jerusalem – lại diễn ra trong bối cảnh các cuộc oanh tạc của Israel. Dù vậy, nhà lãnh đạo tối cao mới của chế độ vẫn kêu gọi người dân Iran đổ ra đường biểu tình: “Đánh bại kẻ thù phải là trọng tâm của tất cả mọi người,” ông nói.
Đây là một trong những lời đầu tiên của Mojtaba Khamenei kể từ khi ông lên nắm quyền vào thứ Hai. Ông thề sẽ tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz và ám chỉ “các mặt trận khác.” Ông cũng trình bày chi tiết về sự hy sinh của cha mình (đồng thời là người tiền nhiệm), người đã thiệt mạng trong một cuộc không kích của Israel khi chiến tranh mới bắt đầu. Tin đồn vẫn đang bủa vây xung quanh tình trạng sức khỏe của chính Mojtaba: bản tuyên bố của ông chỉ được đọc to trên đài truyền hình nhà nước. Không rõ liệu ông có xuất hiện trong hôm nay để thể hiện sự ủng hộ theo truyền thống dành cho người Palestine hay không. Bên cạnh đó, cuộc chiến cũng đã làm tê liệt các hoạt động viện trợ ở Dải Gaza.
Mức độ ủng hộ của Trump có thể đang trên đà trượt dốc
“Khi giá dầu tăng, chúng ta sẽ kiếm được rất nhiều tiền,” Donald Trump khoe khoang trong tuần này, gạt bỏ mọi quan ngại về hậu quả tài chính từ cuộc chiến của ông bằng cách lưu ý rằng Mỹ là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Từ “chúng ta” mà ông nói chắc hẳn có ý chỉ các công ty dầu mỏ của Mỹ, vốn cũng nằm trong nhóm những nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới. Đối với công chúng, giá trung bình của mỗi gallon xăng (khoảng 3,785 lít) hiện đã vượt mốc 3,50 USD lần đầu tiên kể từ năm 2024, thời điểm mà Trump từng vận động tranh cử bằng cách chỉ trích sự thất bại của Đảng Dân chủ trong việc kiềm chế giá cả.
Điều đó nên làm ông lo lắng. Vị tổng thống đã không trải nghiệm việc gia tăng mức độ ủng hộ nhờ tinh thần yêu nước thường thấy khi các chiến dịch quân sự mới bắt đầu. Tuy nhiên, lực lượng cử tri nòng cốt vẫn ủng hộ ông: trong một cuộc thăm dò gần đây, 83% đảng viên Cộng hòa tán thành cách ông xử lý vấn đề Iran, và những người tự nhận là đảng viên Cộng hòa theo phong trào “MAGA” thậm chí còn ủng hộ mạnh mẽ hơn. Nhưng vấn đề là cử tri rất ghét giá nhiên liệu cao, và các đảng viên Cộng hòa lại có xu hướng phụ thuộc vào những chiếc xe “ngốn” xăng nhiều hơn so với các đảng viên Dân chủ chủ yếu sống ở thành thị. “Chuyện này càng kéo dài, Tổng thống càng gặp nhiều rủi ro,” Don Bacon, một nghị sĩ Cộng hòa, nhận định.
