Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump tạm hoãn lời đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran thêm 10 ngày nữa, cho đến ngày 06/04. Trước đó, ông đã đặt hôm nay là hạn chót cho các cuộc đàm phán. Ông tuyên bố điều này là theo yêu cầu của chính phủ Iran và nhấn mạnh rằng đàm phán vẫn đang diễn ra. Phía Iran cũng đưa ra phản hồi về kế hoạch hòa bình của Trump. Có thông tin cho rằng nước này yêu cầu bồi thường thiệt hại chiến tranh và công nhận chủ quyền của Iran đối với Eo biển Hormuz – cả hai đều là những yêu cầu bất khả thi.
Thị trường chứng khoán giảm điểm sau những thông điệp mâu thuẫn từ Trump và Iran về các cuộc đàm phán. Chỉ số S&P 500 của Mỹ giảm 1,7%, mức giảm lớn nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Chỉ số NASDAQ giảm 2,4%. Các sàn giao dịch chứng khoán châu Á cũng giảm điểm trong phiên giao dịch sớm. Giá dầu giảm nhẹ sau khi Trump lùi bước trong việc tấn công các mục tiêu năng lượng của Iran. Dầu thô Brent hiện được bán với giá 107 đô la/thùng.
Một thẩm phán liên bang ở Mỹ ngăn cản chính quyền Trump đưa Anthropic vào danh sách đen. Đầu tháng này, các quan chức đã dán nhãn công ty AI này là một rủi ro chuỗi cung ứng sau khi họ từ chối cấp cho Lầu Năm Góc quyền sử dụng công nghệ của mình không giới hạn trong các cuộc chiến. Thẩm phán cho biết sự chỉ định “tùy tiện và thất thường” này sẽ “làm tê liệt” công ty. Chính quyền Trump dự kiến sẽ kháng cáo quyết định này.
Vladimir Putin được cho là đã yêu cầu các nhà tài phiệt Nga quyên góp cho ngân sách đang ngày càng cạn kiệt của đất nước. Theo tờ Financial Times, tổng thống Nga quyết tâm tiếp tục chiến đấu ở Ukraine bất chấp áp lực tài chính. Chi tiêu quốc phòng đã tăng lên 15,6 nghìn tỷ rúp (186,2 tỷ đô la) vào năm 2025, tương đương khoảng 7% GDP. Các tỷ phú của Nga khó có thể từ chối “yêu cầu” của Putin.
Pernod Ricard, một nhà sản xuất rượu mạnh của Pháp, cho biết họ đang thảo luận về việc sáp nhập với Brown-Forman, công ty sở hữu Jack Daniels, nhà sản xuất rượu whisky lớn nhất nước Mỹ. Pernod khẳng định nếu thỏa thuận được tiến hành thì “sẽ giống như một cuộc sáp nhập giữa những người ngang hàng.” Cả hai công ty đều bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự sụt giảm cầu đối với các loại rượu của họ.
Ủy ban Olympic Quốc tế chính thức cấm phụ nữ chuyển giới tham gia các sự kiện dành cho nữ. Tổ chức này sẽ sử dụng một xét nghiệm đối với loại gen có tên là SRY – dùng trong xác định giới tính nam – để duy trì quy định này. Họ cho biết quyết định của mình nhằm “bảo vệ sự công bằng, an toàn, và chính trực.” Trước đây, Ủy ban đã cho phép từng môn thể thao tự quyết định xem các vận động viên chuyển giới có thể thi đấu tại Thế vận hội hay không.
Theo phân tích do các cơ quan nghiên cứu đại dương và vệ tinh quốc gia của Mỹ công bố, diện tích băng biển Bắc Cực mùa đông năm ngoái đã đạt mức nhỏ nhất từng được ghi nhận trong năm thứ hai liên tiếp. Băng biển quanh Bắc Cực đạt đỉnh ở mức khoảng 14 triệu km vuông, thấp hơn 2 triệu km vuông so với mức mở rộng tối đa được ghi nhận khi các số liệu bắt đầu được thu thập vào năm 1979, một sự sụt giảm có kích thước tương đương với diện tích của Greenland.
Con số trong ngày: 22 triệu, là số người ở Trung Đông sống trong bán kính 1 km tính từ một cuộc không kích được báo cáo.
TIÊU ĐIỂM
Sự ủng hộ đối với cuộc chiến của Mỹ bắt đầu lung lay
Khi các ngoại trưởng G7 gặp nhau bên ngoài Paris vào hôm nay, họ sẽ mong đợi một số thông tin chi tiết từ Ngoại trưởng Mỹ, Marco Rubio. Điều gì sẽ đến sau một tháng xung đột ở Trung Đông: một chiến thắng trống rỗng, những vòng đàm phán tuyệt vọng, hay một sự leo thang liều lĩnh?
Câu trả lời sẽ ảnh hưởng đến việc các đồng minh của Mỹ sẵn sàng đi xa đến đâu để giúp mở cửa lại Eo biển Hormuz. Donald Trump đã liên tục thay đổi thái độ, từ việc yêu cầu họ gửi tàu chiến, đến tố cáo họ là những “kẻ hèn nhát” vì không phản hồi, và nói rằng dù sao thì họ cũng không cần thiết. Ông thậm chí còn đề nghị để vấn đề eo biển cho những người khác giải quyết. “Đến một lúc nào đó, nó sẽ tự mở thôi,” Trump tuyên bố gần đây.
Sau hàng rào thuế quan của Trump, những lời đe dọa chiếm giữ Greenland và việc lấy lòng Nga, các đối tác đang dần mất kiên nhẫn. Họ không được tham khảo ý kiến về cuộc chiến. Nhưng các quốc gia châu Âu và Nhật Bản lại phụ thuộc vào xuất khẩu dầu khí của Vùng Vịnh. Và họ cũng không có giải pháp nào tốt hơn Trump.
Hành động cân bằng của Nhật Bản đối với Iran
Nhật Bản sẽ mất rất nhiều nếu Eo biển Hormuz bị phong tỏa. Thông thường, hơn 90% lượng dầu thô nhập khẩu của họ đi qua tuyến đường thủy này. Trong tuần này, họ đành phải bắt đầu mở kho dự trữ chiến lược của mình. Sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ hồi thập niên 1970, người Nhật đã xây dựng một trong những kho dự trữ lớn nhất thế giới, tương đương 254 ngày tiêu thụ. Lần này, 80 triệu thùng dầu (đủ dùng trong khoảng 45 ngày) sẽ được tung ra.
Chiến tranh đã bao trùm cuộc gặp thượng đỉnh tuần trước giữa Thủ tướng Nhật Bản, Sanae Takaichi, và Donald Trump. Trump kêu gọi các đồng minh gửi tàu chiến để giúp mở cửa eo biển. Và Takaichi đã chiều lòng Trump bằng cách hứa mua dầu của Alaska, nhưng khéo léo né tránh vấn đề hỗ trợ hải quân. Về mặt lịch sử, Nhật Bản có quan hệ tương đối nồng ấm với Iran, theo đó có khả năng tạo ra một kênh ngoại giao hữu ích. Tuần này, Iran ra tín hiệu sẽ cho phép các tàu của Nhật Bản đi qua eo biển một cách an toàn. Nhưng lời đề nghị này có thể sẽ không được lòng Trump.
Tình trạng suy thoái tâm lý ngày càng sâu sắc ở Mỹ
Ngay từ trước khi Donald Trump phát động chiến tranh, thái độ của người dân Mỹ đã rất ảm đạm. Thước đo tâm lý người tiêu dùng của Đại học Michigan, được công bố hôm nay, không còn xa mức thấp nhất trong lịch sử 70 năm của nó. Thước đo đối thủ từ Conference Board, một tổ chức kinh doanh, có phần tươi sáng hơn một chút, nhưng vẫn chìm sâu giữa những mức thấp từng được ghi nhận trong các đợt phong tỏa do Covid.
Tâm trạng ủ rũ đó vẫn tồn tại bất chấp các dữ liệu kinh tế mạnh mẽ. Tăng trưởng GDP mạnh, thất nghiệp khá thấp. Lạm phát chưa hoàn toàn được kiểm soát, nhưng đã lắng xuống dưới mức khắc nghiệt của thời kỳ hậu đại dịch. Những lo ngại về một cuộc suy thoái trong giai đoạn 2023–2024, do lãi suất tăng, và vào năm 2025, do thuế quan của Trump, đã được chứng minh là không có cơ sở.
Có rất nhiều giả thuyết về khoảng cách giữa cảm nhận và các con số thực tế: tác động kéo dài của giá cả cao; tình trạng lo lắng trên mạng xã hội; thái độ chán ghét đối với lãi suất cao; tác động lan tỏa từ sự tiêu cực của chính trị. Bất kể nguyên nhân là gì, cuộc chiến Iran chắc chắn sẽ làm gia tăng khoảng cách đó. Giá xăng đang tăng mạnh và người Mỹ có lẽ chẳng ghét gì hơn việc phải trả thêm tiền tại trạm đổ xăng.
