Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Một máy bay không người lái của Iran tấn công một tàu chở dầu khổng lồ của Kuwait ngoài khơi Dubai, dẫn đến những cảnh báo về sự cố tràn dầu và đẩy giá dầu thô Brent tăng lên trong thời gian ngắn. Giá dầu sau đó đã giảm xuống còn khoảng 107 đô la/thùng sau khi tờ Wall Street Journal đưa tin Donald Trump đã nói với các trợ lý rằng ông sẵn sàng kết thúc chiến tranh ngay cả khi Eo biển Hormuz phần lớn vẫn bị phong tỏa. Trước đó, Trump đã đe dọa sẽ “xóa sổ hoàn toàn” cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.
Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, ca ngợi các thỏa thuận an ninh “mang tính lịch sử” mà nước ông đạt được với Ả Rập Saudi, Qatar, và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Ông cho biết Ukraine đang thảo luận về các thỏa thuận tương tự với một số quốc gia Trung Đông khác. Trong một chuyến công du gần đây tới khu vực này, Zelensky đã đưa ra lời khuyên về cách chống lại các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran. Trước đó, Nga đã triển khai các máy bay không người lái do Iran thiết kế để chống lại Ukraine.
Thổ Nhĩ Kỳ cho biết một tên lửa đạn đạo bắn từ Iran đã đi vào không phận nước này và bị hệ thống phòng thủ của NATO bắn hạ. Đây là sự cố thứ tư như vậy kể từ khi cuộc chiến Iran bắt đầu. Iran phủ nhận việc phóng tên lửa vào nước láng giềng. Sự việc này càng làm nổi bật nguy cơ xung đột lan sang lãnh thổ thuộc NATO. Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang tìm cách hòa giải và đã tham gia các cuộc đàm phán để mở cửa trở lại Eo biển Hormuz.
Đặc phái viên Thương mại Mỹ, Jamieson Greer, tuyên bố Tổ chức Thương mại Thế giới sẽ chỉ đóng một “vai trò hạn chế” trong việc xác định chính sách toàn cầu, sau khi các cuộc đàm phán nhằm cải tổ cơ quan này đổ vỡ vào Chủ nhật. Các cuộc thảo luận bị đình trệ một phần do những bất đồng về thuế quan thương mại điện tử. Mỹ muốn gia hạn vô thời hạn việc hoãn thu thuế đối với các giao dịch điện tử, trong khi Brazil phản đối biện pháp này.
Quốc hội Israel thông qua một đạo luật xem án tử hình là hình phạt mặc định tại các tòa án quân sự chuyên xét xử người Palestine ở Bờ Tây bị chiếm đóng vì các cuộc tấn công gây chết người. Biện pháp này đáp ứng một yêu cầu quan trọng từ các đồng minh cực hữu của Netanyahu. Dù đạo luật này cũng cho phép áp dụng án tử hình tại các tòa án dân sự, nhưng nó chỉ áp dụng đối với những tội ác được cho là đe dọa đến sự tồn vong của Israel. Các nhà phê bình cho rằng trên thực tế, luật này sẽ nhắm vào người Palestine chứ không phải những kẻ cực đoan gốc Do Thái.
Một tàu chở dầu của Nga mang theo khoảng 100.000 tấn dầu thô đã đến Cuba, chuyến giao hàng đầu tiên sau ba tháng, giữa bối cảnh hòn đảo này đang phải vật lộn với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu và mất điện nghiêm trọng. Giới chức Mỹ đã cho phép con tàu đi qua, dù họ vẫn có các tàu ở gần đó đủ khả năng đánh chặn, đồng thời cũng ngó lơ những lời đe dọa trước đó của Trump về việc trừng phạt các quốc gia xuất khẩu dầu sang Cuba sau khi thắt chặt các lệnh trừng phạt đối với Venezuela.
Michael Rousseau tuyên bố từ chức Tổng Giám đốc Air Canada sau một vụ lùm xùm liên quan đến lời chia buồn thiếu tế nhị. Ông bị chỉ trích vì chỉ đưa ra thông điệp bằng tiếng Anh, một trong hai ngôn ngữ chính thức của Canada, sau vụ va chạm trên đường băng ở New York vào ngày 22/03 khiến hai phi công của Air Canada thiệt mạng. Hãng hàng không cho biết người thay thế Rousseau sẽ được lựa chọn dựa trên nhiều tiêu chí, và một trong số đó là “khả năng giao tiếp bằng tiếng Pháp.”
Con số trong ngày: 35%, là tỷ lệ các nhà phê bình yêu thích bộ phim “Dhurandhar.”
TIÊU ĐIỂM
Liệu cuộc chiến Iran có biến thành một cuộc tấn công trên bộ?
“Có thể chúng ta sẽ chiếm Đảo Kharg, cũng có thể không,” Donald Trump phát biểu vào Chủ nhật. Mỹ đã đe dọa sẽ biến dải đất ở Vùng Vịnh – nơi Iran sử dụng để xuất khẩu 90% lượng dầu của mình – thành địa điểm cho một cuộc tấn công trên bộ tiềm năng. Nhưng liệu Mỹ có đưa bộ binh tham chiến? Một đơn vị gồm vài nghìn lính Thủy quân Lục chiến đã có mặt ở Trung Đông, và một đơn vị khác đã lên đường từ California vào ngày 18/03, nhưng khó có thể đến nơi trong khoảng hai tuần tới. Một lực lượng bổ sung gồm 2.000 quân từ Sư đoàn Dù 82 được cho là đã bắt đầu đến khu vực này vào cuối tuần qua.
Việc xâm lược Đảo Kharg có thể cản trở hoạt động xuất khẩu dầu mỏ béo bở của Iran, nhưng cái giá mà Mỹ có thể phải trả là rất đắt: giá xăng thậm chí còn tăng cao hơn và thương vong về quân sự. Nếu quân đội Mỹ tiến vào, các cuộc đột kích hạn chế trong đất liền nhắm vào các bệ phóng và kho chứa sẽ dễ xảy ra hơn là chiếm đóng lãnh thổ. Trump cũng phải cân nhắc rủi ro chính trị, trong khi các nhà lãnh đạo Iran thì không có cuộc bầu cử giữa kỳ nào để phải bận tâm.
Đế chế dầu mỏ của Iran
Khác với các nước láng giềng, số tiền mà Iran kiếm được mỗi ngày từ việc bán dầu nhiều gần gấp đôi so với trước chiến tranh. Một nguồn tin tiết lộ với Economist rằng nước này đang xuất khẩu khoảng 2,4 triệu – 2,8 triệu thùng dầu và các sản phẩm hóa dầu mỗi ngày, trong đó hơn một nửa là dầu thô – mức tương đương hoặc cao hơn mức trung bình của năm ngoái, nhưng với giá cao hơn nhiều. Gần như toàn bộ lượng dầu này đều đi qua Đảo Kharg.
Trung Quốc tiêu thụ hơn 90% lượng dầu của Iran, chủ yếu thông qua hơn 100 nhà máy lọc dầu “ấm trà” quy mô nhỏ, mà trên lý thuyết là độc lập với các gã khổng lồ thuộc sở hữu nhà nước (còn thực tế thì mờ ám hơn). Phần lớn số tiền thu được đi qua một hệ thống thanh toán ngầm gồm các công ty bình phong và các tài khoản liên kết với Iran, cuối cùng mang lại lợi ích cho chính quyền nước này. Các quan chức Iran dường như đang chuẩn bị để bảo vệ Kharg, và cũng tích trữ thêm tại các bến cảng nhỏ hơn của họ. Nhưng những bến cảng này sẽ chỉ xử lý được khoảng một phần tư lượng dầu xuất khẩu hiện tại của Iran, trong trường hợp Kharg bị phá hủy.
Emmanuel Macron lên đường đến Nhật Bản
Hôm nay, Tổng thống Pháp sẽ đến Nhật Bản trong chuyến thăm chính thức lần thứ tư của mình. Emmanuel Macron mang theo một phi cơ chở đầy các lãnh đạo doanh nghiệp Pháp, bao gồm cả những ông chủ từ các công ty khởi nghiệp về AI, lượng tử, và không gian. Dù vậy, cuộc khủng hoảng địa chính trị ở Vùng Vịnh có lẽ sẽ là chủ đề chi phối chuyến thăm.
Nhật Bản phụ thuộc rất nhiều vào lượng dầu nhập khẩu đi qua Eo biển Hormuz, nơi phần lớn đang bị phong tỏa. Quốc gia này – cùng với Canada, Pháp, và các nước khác – đã nhất trí về sự “sẵn sàng đóng góp” cho các nỗ lực nhằm đảm bảo việc lưu thông an toàn qua eo biển (dù không phải là để phá vỡ thế phong tỏa).
Nhật Bản cũng là thành viên của “liên minh tự nguyện,” một nỗ lực Pháp-Anh nhằm lên kế hoạch cho an ninh thời hậu chiến của Ukraine. Để chuẩn bị cho hội nghị G7 tại Pháp vào tháng 6, Macron dự kiến sẽ tìm kiếm sự ủng hộ của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae trong việc điều chỉnh những “sự mất cân bằng kinh tế toàn cầu” vốn đang mang lại lợi ích đặc biệt cho Trung Quốc. Chuyến thăm của Macron có thể mang nét Nhật Bản – ông sẽ ghé thăm Hoàng Cung bên cạnh việc tham dự hội nghị thượng đỉnh ở Tokyo – nhưng chương trình nghị sự chắc chắn sẽ mang tầm vóc toàn cầu.
Bê bối kiểm soát lũ lụt của Philippines
Những trận mưa như trút nước là điều thường thấy ở Philippines. Nhưng quốc gia thường xuyên hứng chịu thiên tai này hiện đang phải đương đầu với một kiểu giông bão khác: vụ bê bối tham nhũng liên quan đến hàng trăm triệu đô la tiền công quỹ bị đánh cắp, vốn là tiền dành cho các dự án kiểm soát lũ lụt. Hôm nay, một ủy ban đang tiến hành cuộc điều tra về vụ biển thủ này sẽ giải tán. Những phát hiện của họ cho thấy có sự dính líu của các nghị sĩ, công chức, và các nhà thầu bị cáo buộc bỏ túi những khoản tiền được phân bổ cho các dự án đã thất bại hoặc chưa bao giờ được hoàn thành (thậm chí còn chưa được khởi công).
Tổng thống Ferdinand “Bongbong” Marcos, người ra lệnh điều tra, đã tự nhận công lao trong việc phanh phui vụ bê bối. Là con trai của cố tổng thống Ferdinand Marcos Sr., ông mong muốn khôi phục lại danh tiếng của gia tộc mình, vốn đã bị hoen ố bởi nạn tham nhũng nảy sinh dưới thời người cha độc đoán của ông. Nhưng chừng nào những nhân vật nổi cộm còn chưa bị kết án và trừng phạt, thì những người hoài nghi sẽ chẳng thể tin rằng bất kỳ chính trị gia nào thuộc gia tộc Marcos – dù trong quá khứ, hiện tại, hay tương lai – có thể phá vỡ được vòng xoáy tham nhũng này.
Lực lượng theo chủ nghĩa Mao ở Ấn Độ đã tàn lụi?
Hôm nay, Ấn Độ sẽ thoát khỏi cuộc nổi dậy theo chủ nghĩa Mao kéo dài nhất thế giới – chí ít là theo lời hứa của Amit Shah, Bộ trưởng Nội vụ nước này. Trên thực tế, vẫn còn những phần tử theo Mao đang lẩn trốn trong các khu rừng ở Ấn Độ. Nhưng nước này thực sự đã ở ngưỡng cửa của việc triệt phá cái gọi là Phong trào Naxalite, vốn đã gây nhức nhối cho đất nước kể từ năm 1967.
Từng được xem là mối đe dọa an ninh nội bộ lớn nhất của Ấn Độ, nhóm du kích này bao gồm khoảng 20.000 tay súng sống rải rác khắp hơn 200 quận vào cuối những năm 2000. Ngày nay, lực lượng này chỉ còn hoạt động ở bảy quận. Với việc gần như toàn bộ ủy ban trung ương bị xóa sổ, tinh thần chiến đấu cũng sụp đổ, và binh lính cấp thấp đã đầu hàng hàng loạt. Việc đưa các nhóm bộ lạc – những người từ lâu đã chiếm đa số trong lực lượng theo chủ nghĩa Mao – vào hàng ngũ lực lượng an ninh Ấn Độ đã cung cấp những thông tin tình báo vô giá về phong trào này.
Tuy nhiên, những rắc rối từng thổi bùng lên phong trào này vẫn còn đó. Người dân địa phương lo rằng cuộc đàn áp lực lượng nổi dậy chỉ là bước đệm để các gã khổng lồ khai khoáng chiếm đoạt những vùng đất bộ lạc giàu khoáng sản, tiếp diễn vòng lặp của các cuộc di dời hàng loạt.
