Nguồn: “2001: A Space Odyssey” has its world premiere, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1968, bộ phim 2001: A Space Odyssey của đạo diễn Stanley Kubrick đã chính thức được công chiếu tại các rạp phim trên toàn cầu.
Kubrick – người đứng sau bộ phim châm biếm Chiến tranh Lạnh Dr. Strangelove (1964) từng được cả khán giả lẫn giới phê bình yêu thích – rất hứng thú với khoa học viễn tưởng, nhưng lại cảm thấy thể loại này hiếm khi tạo ra được những bộ phim thú vị. Ông quyết tâm thực hiện một bộ phim thực sự thú vị, sử dụng truyện ngắn khoa học viễn tưởng The Sentinel làm tài liệu gốc và mời chính tác giả của nó, Arthur C. Clarke, làm người đồng viết kịch bản.
Bộ phim ra đời với một cốt truyện mạch lạc, kể về hai nhà khoa học và một cỗ máy tính siêu thông minh được cử đi điều tra một sự kiện bí ẩn gần Sao Mộc, nhưng một số cảnh – bao gồm cả phần mở đầu nay đã trở thành huyền thoại của phim, mô tả việc người vượn học cách sử dụng công cụ sau sự xuất hiện của một khối đá nguyên khối bí ẩn – lại mang tính siêu thực và có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Quá trình quay phim cũng đòi hỏi phải chế tạo một cỗ máy ly tâm khổng lồ để làm bối cảnh bên trong tàu vũ trụ cùng vô số hiệu ứng hình ảnh đắt đỏ, bao gồm một phân cảnh ảo giác ở gần cuối phim – thứ phức tạp đến mức các nhân viên gọi nó là “Dự án Manhattan.” Người ta nói rằng Kubrick đã cắt bỏ hơn 15 phút khỏi bản dựng cuối cùng, nhưng bộ phim vẫn kéo dài hơn 2 tiếng đồng hồ.
Ngày nay, hiếm ai có thể phủ nhận sự vĩ đại của 2001, nhưng vào đêm phim ra mắt, Kubrick lại cảm thấy mình đã thất bại. Nam diễn viên chính Keir Dullea nói rằng ông đã thấy khoảng 250 người bỏ về giữa chừng trong buổi công chiếu, còn Clarke kể lại việc nghe thấy một giám đốc hãng phim nhận xét, “Chà, đây chính là dấu chấm hết cho Stanley Kubrick.” Một số nhà phê bình cũng đồng tình, gọi bộ phim là “lê thê,” “vô cùng tẻ nhạt,” và thậm chí là “một thảm họa.” Tuy nhiên, vẫn có nhiều bài đánh giá ngợi khen – Roger Ebert chấm phim bốn sao, trong khi Charles Champlin của tờ Los Angeles Times gọi đây là tuyên ngôn tối thượng của dòng phim khoa học viễn tưởng. Khán giả dường như đồng tình với Champlin, họ đổ xô đi xem phim ngay khi vừa ra mắt và tạo ra nhu cầu lớn đến mức nhiều rạp chiếu phim ở Mỹ đã thường xuyên chiếu bộ phim này suốt hơn một năm. Bộ phim sau đó giành được giải Oscar cho Hiệu ứng Hình ảnh Xuất sắc nhất cùng vô số giải thưởng khác. Ngày nay, nó không chỉ được xem là một tác phẩm khoa học viễn tưởng có tầm ảnh hưởng sâu rộng, mà còn là một trong những bộ phim mang tính định hình của thế kỷ 20.
