Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Trong một bài phát biểu trên truyền hình, Donald Trump khẳng định “chúng ta đang đi đúng hướng để sớm hoàn thành tất cả các mục tiêu quân sự của Mỹ” tại Iran. Vị tổng thống thề sẽ tấn công Iran “cực kỳ mạnh trong hai đến ba tuần tới.” Ông cũng lặp lại lời đe dọa đánh bom cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này nếu chính quyền của họ không đồng ý với một thỏa thuận trong những tuần tới.
Bài phát biểu của Trump không có mấy tác dụng trong việc xoa dịu giá dầu hay các thị trường chứng khoán. Dầu thô Brent, tiêu chuẩn dầu mỏ toàn cầu, đã tăng giá, trong khi các chỉ số ở châu Á giảm điểm. Trump đổ lỗi rằng giá xăng tăng “ngắn hạn” là do các cuộc tấn công của Iran vào các tàu thương mại và gợi ý rằng các quốc gia khác nên mua dầu từ Mỹ, vì “Chúng tôi có rất nhiều.”
Bốn phi hành gia bay vào vũ trụ từ Florida, bắt đầu chuyến đi đầu tiên quanh Mặt Trăng trong hơn 50 năm qua (họ sẽ bay vòng quanh nó theo hình số tám). Artemis II là sứ mệnh mở đầu trong một chương trình của NASA được thiết kế để đưa người Mỹ trở lại bề mặt Mặt Trăng vào năm 2028, trước khi Trung Quốc làm điều này. Mỹ hy vọng cuối cùng sẽ thiết lập một căn cứ tại đó.
Volodymyr Zelensky, Tổng thống Ukraine, cho biết ông đã thảo luận về khả năng ngừng bắn vào Lễ Phục sinh với các nhà đàm phán Mỹ, nhưng Nga lại đáp trả bằng cách phóng hơn 700 máy bay không người lái trong một cuộc tấn công vào miền trung và miền tây Ukraine. Bộ Ngoại giao Nga đã bác bỏ đề xuất của Zelensky và gọi đó là một “trò đánh bóng tên tuổi.” Trong một diễn biến khác, Nga tuyên bố đã kiểm soát hoàn toàn vùng Luhansk của Ukraine, điều mà Ukraine lên tiếng phủ nhận.
Cơ quan quản lý thuốc của Mỹ phê duyệt một loại thuốc giảm cân uống hằng ngày từ Eli Lilly, gã khổng lồ dược phẩm của Mỹ, làm gia tăng sự cạnh tranh của công ty này với Novo Nordisk, một đối thủ Đan Mạch, trong thị trường phương pháp điều trị GLP-1 đang bùng nổ. Thuốc của Lilly, có tên là Foundayo, tuy ít hiệu quả hơn so với dạng tiêm nhưng dễ uống hơn và rẻ hơn. Các nhà phân tích kỳ vọng nó sẽ làm tăng cầu hơn là thay thế các loại thuốc tiêm.
Quần đảo Cook, một chuỗi gồm 15 hòn đảo nhỏ thưa thớt dân cư, vừa ký một thỏa thuận quốc phòng và an ninh với New Zealand, cựu chính quốc thực dân của họ. Hai bên từng bất hòa về quyết định của Quần đảo Cook khi ký thỏa thuận “đối tác chiến lược toàn diện” với Trung Quốc, điều mà New Zealand cho là gây “quan ngại đáng kể.” Theo thỏa thuận “liên hiệp tự do” mới, hai nước sẽ hợp tác về an ninh và chính sách đối ngoại.
SpaceX, công ty tên lửa của Elon Musk, bí mật nộp hồ sơ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Sự kiện này có tiềm năng trở thành một trong những đợt niêm yết lớn nhất từ trước đến nay. Được định giá hơn 1.000 tỷ đô la, SpaceX được cho là đang tìm cách huy động hàng chục tỷ đô la. Công ty muốn tận dụng thị trường đại chúng để tài trợ cho các kế hoạch đầy tham vọng của mình, bao gồm các sứ mệnh lên Sao Hỏa và các trung tâm dữ liệu trong không gian.
Con số trong ngày: 600 – 800, là lượng calo trung bình của một chiếc bánh toffee pudding dùng kèm xốt trứng sữa.
TIÊU ĐIỂM
Trump đòi hỏi nhiều hơn từ các đồng minh của Mỹ
Đã không có quốc gia nào tham gia cùng Mỹ trong trận chiến ở Iran ngoại trừ Israel, nước phát động cuộc tấn công. Trump đã gay gắt chỉ trích các nhà lãnh đạo châu Âu. Trong một bài phát biểu vào hôm qua, ông kêu gọi họ “tìm thêm chút can đảm đã bị trì hoãn” để đảm bảo việc vận chuyển an toàn qua Eo biển Hormuz. Hậu quả kinh tế từ việc đóng cửa eo biển này hiện đang buộc các đồng minh của Mỹ phải hành động – dù không giống như cách Trump mong muốn.
Trong hôm nay, Anh sẽ triệu tập một nhóm gồm 35 ngoại trưởng để cố gắng tìm cách mở cửa lại Eo biển Hormuz sau khi giao tranh dừng lại. Trước đó, Trump đã gợi ý rằng ông có thể kết thúc chiến tranh mà không cần thỏa thuận bảo vệ eo biển, khiến các chính phủ phụ thuộc vào dầu mỏ và khí đốt từ Vùng Vịnh làm hoảng sợ. Sáng kiến của Anh được ví như “liên minh những người sẵn sàng” (coalition of the willing) – vốn nhằm hỗ trợ Ukraine sau lệnh ngừng bắn. Nó bao gồm các quốc gia G7 (với ngoại lệ không có gì đáng ngạc nhiên là Mỹ), nhiều quốc gia châu Âu, và một số quốc gia Vùng Vịnh, chẳng hạn như Bahrain. “Liên minh những người mệt mỏi” có lẽ là tên gọi chính xác hơn.
Về tình trạng thiếu hụt khí tự nhiên hóa lỏng (LNG)
Dòng tàu chở dầu thường xuyên cập bến châu Âu từ Qatar mang theo khí tự nhiên hóa lỏng giờ đây đã không còn. QatarEnergy – gã khổng lồ dầu khí nhà nước – trước đây cung cấp khoảng một phần năm lượng LNG toàn cầu. Nhưng sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran vào khu tổ hợp chính của họ, công ty này đã hủy bỏ các hợp đồng dài hạn, bao gồm cả với bốn khách hàng lớn nhất của mình: Bỉ, Trung Quốc, Ý, và Hàn Quốc. Đối với Ý, một trong những nước tiêu thụ khí đốt lớn nhất châu Âu, Qatar cung cấp khoảng 30% lượng LNG nhập khẩu.
Nước này đang phải đối mặt với một cú sốc nguồn cung chưa từng có. Bộ trưởng Quốc phòng Guido Crosetto nói rằng những hậu quả kinh tế “khiến tôi không thể ngủ được.” Nhiều thiệt hại bị xếp vào nhóm không thể khắc phục. Ngay cả khi chiến tranh kết thúc vào ngày mai, vẫn phải mất nhiều tuần trước khi có thêm khí đốt rời khỏi Vùng Vịnh. QatarEnergy cho biết các cơ sở của họ có lẽ sẽ không thể sửa chữa xong trong vòng 5 năm tới. Và toàn bộ châu Âu sẽ cảm nhận được áp lực này: các kho dự trữ đã cạn kiệt xuống mức thấp nhất trong 5 năm từ trước chiến tranh, trong lúc châu Á tiếp tục trả giá cao hơn để tranh giành lượng khí đốt còn lại. Thêm nhiều đêm mất ngủ đang chờ đợi phía trước.
Đài truyền hình đang chật vật của Anh
Tim Davie, Tổng Giám đốc sắp mãn nhiệm của BBC, chắc hẳn đã hy vọng về một kết thúc êm đềm cho nhiệm kỳ của mình. Thay vào đó, khi ông rời đi vào hôm nay, một vụ bê bối mới lại giáng xuống đài truyền hình này. BBC lại đột ngột sa thải Scott Mills, một ngôi sao đài phát thanh, được cho là vì những cáo buộc rằng ông có quan hệ với một cậu bé vị thành niên cách đây hơn 25 năm. Mối đe dọa lớn hơn nữa là vấn đề đã buộc Davie phải ra đi: một bộ phim tài liệu bị chỉnh sửa đã châm ngòi cho vụ kiện trị giá 10 tỷ đô la của Donald Trump.
Người thay thế Davie, Matt Brittin, một cựu giám đốc điều hành tại Google, sẽ phải đối phó với những thách thức đã tồn tại lâu hơn. Trong một thế giới phân cực, ông phải tìm cách giữ chân khán giả cho một đài truyền hình có chính sách trung lập. Những gã khổng lồ phát trực tuyến như Netflix càng khiến cho sứ mệnh thu hút thị hiếu của toàn bộ quốc gia của BBC trở nên lỗi thời. Brittin cũng được giao nhiệm vụ bảo vệ tiếng nói của BBC ở nước ngoài, những nơi mà đài này vẫn là một trong số ít những nguồn tin tức đáng tin cậy. Quả là một núi công việc đang chờ đợi.
Lợi ích thứ hai từ Wegovy
Các loại thuốc GLP-1 ban đầu được bán dưới dạng thuốc trị tiểu đường và sau đó đã vươn lên trở thành thuốc giảm cân. Giờ đây, dịch vụ y tế của Anh sẽ chính thức cho phép kê đơn semaglutide – được bán dưới tên Wegovy – để phòng ngừa bệnh tim mạch. Tuần này, NHS England, cơ quan trực thuộc dịch vụ y tế Anh, đã công bố một thỏa thuận với Novo Nordisk, nhà sản xuất thuốc đến từ Đan Mạch, để cung cấp semaglutide cho 1,2 triệu người từng bị đau tim hoặc đột quỵ.
Cơ sở cho quyết định này là rất vững chắc. Một nghiên cứu năm 2023 về hiệu quả của semaglutide cho thấy tỷ lệ các biến cố tim mạch nghiêm trọng giảm tương đối 20%, trong khi mức giảm rủi ro tuyệt đối là 1,5%. Những lợi ích này xuất hiện trước khi quá trình giảm cân đáng kể diễn ra, khiến các nhà nghiên cứu tin rằng tác dụng này đến từ việc thuốc tác động trực tiếp lên tim và mạch máu, chứ không phải thông qua việc giảm cân.
Wegovy cũng có thể hữu ích cho hàng triệu người Anh khác đang mắc bệnh tim mạch. Tuy nhiên, như các bệnh nhân béo phì đã nhận ra, một loại thuốc có thể hiệu quả nhưng lại có mức giá mà NHS không thể chi trả. Vậy nên cứ chuẩn bị cho một quá trình triển khai chậm chạp.
Những thương nhân “thiển cận” của Mỹ
Các nhà sản xuất Mỹ lẽ ra đã phải phát triển mạnh nhờ vào cuộc thương chiến toàn cầu mà Donald Trump phát động vào “Ngày Giải phóng” một năm trước. Nhưng ngay cả những người lạc quan nhất cũng tỏ ra hờ hững với thuế quan của Trump, thứ đã đẩy các khoản thuế lên mức cao nhất trong gần một thế kỷ qua.
Các nhà sản xuất than phiền về sự bất ổn của các mức thuế suất lên xuống thất thường, cũng như núi giấy tờ đi kèm để đảm bảo tuân thủ. Lĩnh vực này đã mất đi 100.000 việc làm kể từ khi Trump nhậm chức, trong khi phần còn lại của nền kinh tế đã tạo thêm được 300.000 việc làm. Một vấn đề khác là thuế đối với các đầu vào, chẳng hạn như nguyên liệu thô hoặc máy móc. Nhiều thứ trong số này được nhập khẩu, buộc các nhà sản xuất phải tự mình gánh chịu khoản thuế hoặc chuyển chi phí sang cho khách hàng. Một số mức thuế sẽ hết hạn vào tháng 7 tới. Và cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo cũng không còn xa; nếu một người của Đảng Dân chủ (hoặc một đảng viên Cộng hòa ít có xu hướng áp thuế hơn) lên kế nhiệm Trump, họ có thể quyết định giảm thuế. Thật tội cho bất kỳ nhà quản lý nào đang lên kế hoạch tuyển dụng hoặc đầu tư.
