Làm cách nào cứu TPP thoát ‘án tử’ của ông Trump?

Print Friendly

Nguồn: Kelly O’Neill & Eugene Beaulieu, “How we can save the TPP from being killed by Trump”, Financial Post, 07/12/2016.

Biên dịch: Lê Hoa | Hiệu đính: Đỗ Thiện

Tổng thống đắc cử của Mỹ Donald Trump đã tuyên án tử cho Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình (TPP) khi đưa ra thông báo Mỹ sẽ rút khỏi TPP.

Thiếu Mỹ, TPP không đạt yêu cầu 85% GDP tổng khối

Không có Mỹ và thị trường béo bở của nước này, các nhà lãnh đạo của 11 quốc gia ký TPP khác, bao gồm Canada, đã nhanh chóng tuyên bố số phận tăm tối của Hiệp định này. Thủ tướng Nhật Shinzo Abe cho rằng “TPP là vô nghĩa nếu không có Mỹ”. Bộ trưởng thương mại Canada, Chrystia Freeland, cũng phát biểu tương tự rằng thỏa thuận TPP sẽ không thể thông qua mà không có cường quốc kinh tế số một thế giới tham gia.

Việc TPP sẽ bị thất bại nếu không có Mỹ bắt nguồn từ chính nội dung hiệp định này. Điều 30.5 yêu cầu tất cả 12 bên ký ban đầu phải phê chuẩn hiệp định trong hai năm kể từ ngày ký vào tháng 10 năm 2015. Nếu bất cứ nước nào không thực hiện được đúng hạn, các nước còn lại vẫn có thể tiếp tục hiệp định TPP với điều kiện có từ sáu nước trở lên phê chuẩn thỏa thuận và các nước này phải chiếm ít nhất 85% tổng GDP của 12 nước ban đầu. Mỹ chiếm 60% tống GDP. Vì vậy, không có Mỹ đồng nghĩa với việc không có TPP.

Tuy nhiên, không nhất thiết TPP sẽ chết ngay cả khi dựa trên nguyên tắc GDP. Có hai kịch bản có thể cứu lấy hiệp định này.

Một là ông Trump sẽ thay đổi quyết định của mình và làm việc với Quốc hội Mỹ để phê chuẩn hiệp định. Hai là 11 quốc gia khác có thể bàn bạc lại Điều 30.5 và tìm ra cách để phê chuẩn hiệp định TPP.

Ông Trump sẽ điều chỉnh TPP trước khi thông qua

Kịch bản đầu tiên không phải là không thể diễn ra, chủ yếu vì TPP là một hiệp định rất có lợi cho Mỹ, cả về kinh tế và chính trị. Ông Trump phải xoa dịu các tổ chức doanh nghiệp và Đảng Cộng hòa vì hầu hết họ đều ủng hộ tự do thương mại.

Ông Trump  vẫn có cơ hội để thay đổi quyết định cũng như đòi hỏi thêm các điều kiện trong nội dung hiệp định trước khi phê chuẩn TPP. Chỉ mới một năm trôi qua và thời hạn phê chuẩn vẫn còn đủ cho những thay đổi nội dung vào phút chót. Nói nôm na, Mỹ có thể khéo léo thêm các yêu cầu của mình vào hiệp định mà vẫn không gây ảnh hưởng đến các điều khoản ban đầu.

Các bên ký (signatory) sau đó sẽ chỉ phải ký tắt vào các tài liệu bổ sung để cứu lấy TPP. Điều này từng xảy ra trong lịch sử khi Bill Clinton vào năm 1994 muốn bổ sung hai yếu tố lao động và môi trường, vốn không được bao gồm trong Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ. Những quy định này đã được Canada và Mexico ủng hộ vào phút chót và Hiệp định đã được phê chuẩn ngay sau đó.

11 quốc gia hành động mà không có Mỹ

Có nhiều cách để các nước còn lại có thể tiếp tục mà không cần đến Mỹ. Việc thiếu chữ ký của Mỹ không thể xóa bỏ TPP nếu  11 quốc gia khác tiếp tục duy trì Hiệp định và bỏ qua  quy tắc 85% GDP. Thỏa thuận TPP ban đầu được xúc tiến bởi 4 quốc gia và con số này đã tăng lên 12 sau 8 năm đàm phán.

Tất cả các quốc gia đã ký và đang ở các giai đoạn khác nhau của quá trình phê chuẩn Hiệp định dựa trên lợi ích kinh tế. Mặc dù Mỹ đóng vai trò then chốt, vẫn có nhiều cách để các nước còn lại có thể tiếp tục. Một trong số đó là sửa đổi mục thực thi hiệp định để loại bỏ nguyên tắc GDP. Đồng thời, duy trì những nội dung còn lại trong hiệp định.

Hiệp định TPP đã thiết lập một quy trình cho các thành viên mới tham gia. Trong bốn năm, hoặc tám năm, Mỹ có thể đảo ngược quyết định của họ về TPP và trở thành thành viên thứ 12 một lần nữa. Ý tưởng này đã được lan truyền bởi một số nhà kinh tế học người Mỹ, và các nhà lãnh đạo Australia và New Zealand, những người đã thúc đẩy sự ra đời của hiệp định TPP, đều đồng tình.

Dù thái độ của tổng thống đắc cử Trump (đối với TPP – ND) là gì đi nữa, thì giải pháp hành động tối ưu nhất  đối với 11 thành viên còn lại của TPP đó là tiếp tục thúc đẩy quá trình tự do hóa thương mại. TPP vẫn có thể sẽ chết đi, nhưng nguyện vọng chính đáng của cộng đồng doanh nghiệp Mỹ và Đảng Cộng hòa  trong việc tìm cách phê chuẩn Hiệp định có thể khiến ông Trump phải phê chuẩn TPP. Trong khi đó, Úc và New Zealand muốn tiến xa hơn với Hiệp định này và những nước khác như Nhật Bản cũng dần dần đồng quan điểm.

TPP là một thỏa thuận quan trọng đối với Canada, ngay khi không có Mỹ, và đó cũng là một cơ hội để Canada thể hiện vai trò lãnh đạo của mình trong nghị trình thương mại.

Kelly O’Neill là trợ lý nghiên cứu và Eugene Beaulieu là giám đốc chương trình kinh tế quốc tế tại Trường Chính sách công, Đại học Calgary.

This entry was posted in Bình luận, Kinh tế chính trị quốc tế and tagged , , . Bookmark the permalink.
  • Thanh Pham

    Chúng tôi AMERICAN VIETNAMESE FOR FREEDOM IN THE WORLD Chúng tôi Thành thật cám ơn qúy vị đưa ra tiêu đề “Làm cách nào cứu TPP thoát án tử của tân TT TRUMP của AMERICA’S” Nên chúng tôi góp ý chung cùng với quy vị nhăm để chia sẻ với quan ngại trên cho Chủ quyên nươc VIETNAM trong đó cân sát thưc trên hai lãnh vực Thứ nhất quyền sinh tôn của Dân tộc Tức yếu có “Nhân quyền” Pháp Chế mơi tạo cho Công doan Lao đông va Doanh thương Bảo vệ Sang lương công minh vân..và..vân.? Thứ hai nay sự Lãnh đạo cuả DCSVN chỉ tư duy “Công quyên” Phi Pháp chế, đặc nặng Kinh tế Xã hội Chủ nghĩa chủ trương Thu nhập vât tư do Trung Công Chế tai kinh doanh cung Tạo Chinh tri Phi Quân sư thao túng cung cầu cho Trung-Công tạo Chiến lươc Chiên tranh trêng Biên đông băng Quân sự chống lại Công-ươc cung Luật Biên 1982 Toa an QT quy án vao tháng 07/12/2015 do Liên minh Công-sản Quôc tế do Red China phát động uy hiêp dến vung chiến lươc Đông nam A trong đố co Vietnam ảnh hương nhưng thơ ơ nhưng lai bạc đải Dân-tôc khi liên minh Tư-do do HK tiếp ưng hơn 21 năm sau 41 năm Thông nhất môt Vietnam nhưng DCSVN vẩn không trương thanh con phân biêt giai cấp và chia rẻ North and South của Vietnam ? Chúng tôi thiết nghi nay đã tơi thơi kỳ Chiến lươc củ phôi thai nay cần chân hưng chiên lươc tro chơi mơi khi Red China muống cach ly quan hệ của khôi liên minh Tư do cung Quy ươc cua Luật Phap Liên-Hiệp-Quôc nhằm Tự tṛi nâng cao cao trao Chủ Nghĩa Communists Bá chủ Toà Câu Thông-chế ? vi vậy chung tôi theo dỏi sự Thay đôi của Chinh Dân tôc Viêtnam quan hệ vơi Chúng tôi phai Thay dổi quyên “Humân Right for Freedom” nhăn tạo Kinh tê Tư-lưc cung Bảo đam thưc thi cac căn bản công ước va Luật pháp Quốc tế do Chinh nươc Vietnam đã cam kết như thanh viên trong LHQ hiến hanh Bảo vệ Hoa-binh ổn đinh An ninh Toan-câu.Chúng tôi thanh thật cam ơn qúy vị xem lơi góp ỵ́ nây cung như trước đây chúng tôi phát táng hổ trợ cho Vietnam thóat khỏi sự không chế của Tập đoan CS National Red China đang đe dọa Chiên tranh Quân sư Thư Ba trong thế kỷ XXI đông khởi 2017 lập Chiến lươc trên Biên Đông sư thiệt của Vietnam la cac đảo HS+TS cung các đảo khác kéo dai hơn 3,000 Km2 cua VN./- Thank’s