Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump tuyên bố rút lực lượng Vệ binh Quốc gia khỏi ba thành phố của Mỹ – Chicago, Los Angeles và Portland, Oregon – nơi các quan chức tiểu bang và địa phương phản đối sự hiện diện của lực lượng này. Quyết định đảo ngược này được đưa ra vài ngày sau khi Tối cao Pháp viện từ chối cấp phép triển khai quân đội tại Chicago. Tổng thống ghi nhận công lao của lực lượng vệ binh trong việc giảm thiểu tội phạm và cam kết sẽ điều động lại binh sĩ nếu tỷ lệ tội phạm gia tăng.
Các chỉ số chứng khoán Mỹ khép lại năm 2025 ở mức cao hơn so với một năm trước, bất chấp những biến động gây ra bởi thuế quan của Trump và lo ngại về khả năng vỡ bong bóng AI. Chỉ số S&P 500 ghi nhận mức tăng trưởng hàng năm là 16%, trong khi chỉ số NASDAQ thiên về công nghệ tăng 20%. Giá bạc tương lai tăng khoảng 150% trong năm nay, do các nhà đầu tư đổ xô vào kim loại quý với kỳ vọng lãi suất sẽ giảm.
Chính quyền Phần Lan bắt giữ một con tàu đi từ Nga vì nghi ngờ làm hỏng cáp viễn thông dưới biển giữa Phần Lan và Estonia. Cảnh sát cũng được cho là đã bắt giữ 14 thành viên thủy thủ đoàn. Vụ nghi phá hoại này là một trong số vài sự cố tương tự gần đây tại Biển Baltic, nơi đang trở thành chiến trường giữa NATO và Nga.
Chính quyền Trump áp đặt lệnh trừng phạt lên bốn công ty mà họ cho là đang hoạt động trong ngành dầu mỏ của Venezuela, cũng như bốn tàu chở dầu có liên quan đến các công ty này. Chính quyền khẳng định các tàu này thuộc một hạm đội “ma” giúp cung cấp tiền cho “chế độ khủng bố ma túy bất hợp pháp” của Nicolás Maduro. Trump đã gia tăng áp lực lên nhà lãnh đạo Venezuela trong những tuần gần đây.
Iran bổ nhiệm thống đốc ngân hàng trung ương mới và công bố một ngày nghỉ lễ công cộng trong lúc sự phẫn nộ về mức sống đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình chống chính phủ lớn nhất trong nhiều năm qua. Các cuộc biểu tình, bắt đầu vào Chủ Nhật, bùng lên do nền kinh tế ốm yếu của đất nước. Đồng tiền của Iran, đồng rial, đã lao xuống mức thấp kỷ lục so với đồng đô la, trong khi tỷ lệ lạm phát hàng năm đã tăng lên trên 40%.
Trung Quốc tuyên bố hoàn thành “thành công” hai ngày tập trận quân sự quanh Đài Loan. Hòn đảo tự trị này đã giữ lực lượng trong tình trạng báo động cao và lên án các cuộc tập trận của Trung Quốc, bao gồm việc bắn tên lửa xuống vùng biển gần đó, cũng như triển khai tàu chiến và máy bay phản lực. Trong bài phát biểu đêm Giao thừa, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói rằng “thống nhất” là điều “không thể ngăn cản”.
Thái Lan thả 18 binh sĩ Campuchia mà đã họ giam giữ suốt 155 ngày. Việc hồi hương này là một phần trong thỏa thuận ngừng bắn mới mà hai quốc gia Đông Nam Á đạt được vào cuối tuần qua, dù nó đã bị trì hoãn một ngày sau khi Thái Lan cáo buộc Campuchia vi phạm lệnh ngừng bắn. Hai quốc gia láng giềng đã giao tranh liên miên sau khi một lệnh ngừng bắn được đàm phán vào tháng 7 bị phá vỡ.
Con số trong ngày: 24 triệu, là số lượng người Mỹ đăng ký các gói bảo hiểm y tế thông qua các thị trường được tạo ra bởi Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Hợp túi tiền (Affordable Care Act).
TIÊU ĐIỂM
Chúc mừng năm mới. Đây là bài cuối cùng trong loạt bài dự báo về những câu chuyện lớn trong năm nay của chúng tôi. Chủ đề hôm nay là điều gì sẽ định hình tài chính và kinh tế?
Thương mại toàn cầu sẽ trở nên phức tạp hơn
Triển vọng thương mại toàn cầu năm 2026 sẽ phụ thuộc vào cách các quốc gia phản ứng với thuế quan của Mỹ và tình trạng dư thừa công nghiệp của Trung Quốc. Đối với nhiều nước, chủ nghĩa bảo hộ là con đường ít bị kháng cự nhất. Mexico, vì muốn giữ quan hệ tốt với Donald Trump, đã công bố mức thuế 50% nhắm vào xe hơi Trung Quốc. Trên khắp Đông Nam Á, các chính phủ đang xem xét cách bảo vệ các công ty địa phương khỏi hàng xuất khẩu của Trung Quốc.
Đồng thời, việc tìm kiếm thị trường thay thế cho nhu cầu của Mỹ đang định hình lại ngoại giao thương mại. Thuế quan của Trump đã khiến các nước chạy đua để chốt các hiệp định thương mại tự do. Trật tự thương mại dựa trên luật lệ cần một người dẫn đầu. Một số người đề xuất ý tưởng liên kết EU với Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), một nhóm gồm 12 quốc gia bao gồm Australia, Canada, Chile, Nhật Bản, và Mexico, chiếm 14% GDP toàn cầu. Nhưng CPTPP được xây dựng theo các tiêu chuẩn của Mỹ, với các quy định lỏng lẻo hơn. Đừng mong đợi một liên minh lớn vào năm 2026.
Lãi suất sẽ giảm, nhưng lợi suất trái phiếu có thể không
Các ngân hàng trung ương đang cắt giảm lãi suất, tăng trưởng toàn cầu đã chậm lại, còn Trung Quốc thì đang chịu đựng tình trạng giảm phát. Trong khi đó, định giá thị trường chứng khoán Mỹ đã đạt đến mức cao nguy hiểm. Điều này lẽ ra sẽ phải khiến trái phiếu trở thành một khoản cược tốt. Nhưng có lẽ không phải trong năm 2026.
Thế giới đang ở trong một mớ hỗn độn tài khóa. Đến năm 2026, tỷ lệ nợ trên GDP của các nền kinh tế tiên tiến sẽ vượt quá 110%. Khi các ngân hàng trung ương cắt giảm lãi suất trong những năm gần đây, lợi suất dài hạn (thường di chuyển ngược chiều với giá) không phải lúc nào cũng hợp tác.
Hiểm nguy đang rình rập ở Mỹ. Thuế quan của Donald Trump sẽ đẩy lạm phát lên cao. Vào tháng 5 tới, Tổng thống Mỹ sẽ thay thế chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Cam kết của ngân hàng trung ương đối với mục tiêu lạm phát dưới thời tân chủ tịch càng đáng tin cậy bao nhiêu, thì khả năng lợi suất trái phiếu dài hạn của Mỹ giảm càng cao bấy nhiêu nếu Fed cắt giảm lãi suất ngắn hạn. Trong khi đó, nếu thị trường chứng khoán dự đoán đúng tác động kinh tế của AI, nó sẽ làm tăng đầu tư trên diện rộng. Cơn sốt chi tiêu vốn này sẽ đẩy lãi suất tăng ở khắp mọi nơi. Các nhà đầu tư trái phiếu hãy cẩn thận.
Sự thống trị của đồng đô la chịu áp lực
Dù đồng bạc xanh đã yếu hơn, nhưng chi phí vay bằng đô la vẫn tăng trong năm 2025. Bất ổn thương mại đã đẩy phí bảo hiểm rủi ro lên cao – khoản chi phí phụ mà các nước nghèo phải trả cho người cho vay. Nhiều người đi vay bên trong các quốc gia đó đang tìm kiếm các lựa chọn khác.
Nếu các ngân hàng và công ty vay nhiều hơn bằng đồng nhân dân tệ và đồng euro, các thống đốc ngân hàng trung ương có thể sẽ ráo riết bán tháo đô la vào năm 2026. Các chính phủ khác cũng đưa ra nhiều ưu đãi. Trung Quốc cung cấp các hạn mức hoán đổi tiền tệ cho các đối tác thương mại lớn nhất của mình. Hơn 40 quốc gia đã chấp nhận đề nghị dự trữ khẩn cấp bằng đồng nhân dân tệ. Cùng với Nga, Ấn Độ, và các nước BRIC khác, ngân hàng trung ương Trung Quốc đang xây dựng một hệ thống thanh toán kỹ thuật số để lách đồng đô la.
Hiện tại, chưa đến 60% dự trữ ngoại hối toàn cầu được giữ bằng đô la, mức thấp nhất trong hơn 20 năm qua. Nhưng việc tiến xa hơn là rất khó. Các giao dịch ngoại hối được đô la hóa vẫn chiếm 90% tổng số. Và dù Mỹ chỉ chịu trách nhiệm cho chưa đến một phần mười thương mại toàn cầu, một nửa số giao dịch vẫn được thanh toán bằng đồng bạc xanh.
Cuộc chiến xoay quanh stablecoin
Stablecoin (tiền ổn định), phần sôi động nhất của thế giới tiền điện tử, được tạo ra để duy trì giá trị ổn định so với một tài sản khác, thường là đồng đô la. Năm 2025, ngành này đã giành được sự chấp thuận chính thức từ chính phủ của Donald Trump. Nhưng vào năm 2026, những người hoài nghi và các thế lực đương nhiệm sẽ phản kháng lại cuộc cách mạng tiền điện tử, đặc biệt là ở châu Âu. Ngân hàng Trung ương Châu Âu, nơi lo lắng về việc để mất quyền kiểm soát độc quyền tiền tệ vào tay các tổ chức phát hành tư nhân, sẽ đưa ra kế hoạch cho phương án thay thế công khai của riêng mình, một đồng tiền ổn định định giá bằng đồng euro. Và các tổ chức cho vay truyền thống lo sợ tiền ổn định sẽ đặt ra thách thức đối với hình thức tài trợ chủ lực của họ – tiền gửi bán lẻ.
Tuy nhiên, sự rõ ràng về quy định từ Mỹ đã làm dịu đi một số lo ngại về tiền ổn định. Trước đây, loại tiền này được phát hành bên ngoài nước Mỹ và đầu tư vào nhiều loại tài sản khác nhau. Năm 2022, một đồng tiền có tên Terra đã sụp đổ. Nhưng giờ đây, các giới hạn về những gì các nhà phát hành có thể sở hữu – chí ít là những nhà phát hành muốn hoạt động tại Mỹ – đã rõ ràng hơn nhiều. Điều đó sẽ làm cho tỷ lệ sụp đổ thấp hơn. Các dự báo về sự tăng trưởng của ngành này rất khả quan.
