Nguồn: Douglas Wilder of Virginia becomes the nation’s first elected Black governor, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1990, Douglas Wilder, người Mỹ gốc Phi đầu tiên đắc cử chức thống đốc tại một bang của Mỹ, chính thức nhậm chức Thống đốc bang Virginia. Wilder đã phá vỡ nhiều rào cản sắc tộc trong nền chính trị Virginia và đến nay vẫn là một nhân vật có tầm ảnh hưởng lâu dài cũng như gây nhiều tranh luận trên chính trường của bang này.
Sinh năm 1931 tại Church Hill, một khu phố nghèo và bị phân tách chủng tộc ở Richmond, Wilder là cháu của những người nô lệ và được đặt tên theo nhà hoạt động Frederick Douglass. Ông lớn lên trong thời kỳ Jim Crow, sau đó tốt nghiệp Đại học Virginia Union tại Richmond năm 1951. Wilder từng tham chiến trong Chiến tranh Triều Tiên và được trao tặng Huân chương Sao Đồng, trước khi theo học luật tại Đại học Howard và trở về Richmond để hành nghề luật sư.
Wilder bước chân vào chính trường thông qua một cuộc bầu cử đặc biệt vào Thượng viện Bang năm 1969, trở thành thượng nghị sĩ bang người Mỹ gốc Phi đầu tiên kể từ Thời kỳ Tái thiết. Là một đảng viên Dân chủ, ông nổi tiếng với việc dám đối đầu với các thành viên khác trong chính đảng của mình. Năm 1982, ông đe dọa sẽ tranh cử vào Thượng viện với tư cách là ứng viên độc lập sau khi ứng viên dự kiến của Đảng Dân chủ có bài phát biểu ca ngợi Tổ chức Byrd – một bộ máy chính trị quyền lực và từng ủng hộ phân tách chủng tộc đã thống trị Đảng Dân chủ Virginia suốt một thời gian dài. Năm 1986, Wilder trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên chiến thắng trong một cuộc bầu cử toàn bang tại Virginia khi đắc cử Phó Thống đốc (Lieutenant Governor). Bốn năm sau, trong một cuộc đua vô cùng sít sao dẫn đến việc phải kiểm phiếu lại tự động, ông đã đắc cử Thống đốc.
Một số nhà khoa học chính trị suy đoán rằng cuộc đua trở nên sít sao bất ngờ là do “Hiệu ứng Bradley” – hiện tượng xảy ra trong các cuộc thăm dò ý kiến khi những cử tri phân biệt chủng tộc nói dối về việc họ sẵn sàng bỏ phiếu cho các ứng viên không phải người da trắng. Dù Đảng Cộng hòa mô tả ông là người theo chủ nghĩa tự do vì quan điểm ủng hộ quyền phá thai, Wilder lại điều hành chính quyền với tư cách là một người trung dung “cứng rắn với tội phạm.” Các dự luật nhằm giảm tỷ lệ tội phạm và bạo lực súng đạn, cũng như tăng chi tiêu cho cơ sở hạ tầng ở các vùng ngoại ô đang phát triển nhanh chóng của Bắc Virginia, là những dấu ấn trong nhiệm kỳ của ông. Wilder cũng rút toàn bộ vốn đầu tư của các tổ chức nhà nước khỏi chính quyền apartheid ở Nam Phi, đưa Virginia trở thành bang miền Nam đầu tiên thực hiện điều này.
Luật pháp bang Virginia cấm thống đốc tái tranh cử, nhưng Wilder vẫn tích cực tham gia chính trường bang. Vào những năm 2000, ông là một trong những người lãnh đạo phong trào bầu trực tiếp Thị trưởng Richmond – vào thời điểm đó, Hội đồng Thành phố sẽ chọn một trong các thành viên của mình làm thị trưởng. Năm 2003, đại đa số người dân Richmond đã tán thành biện pháp bầu cử trực tiếp, và Wilder được bầu làm thị trưởng chỉ một năm sau đó với 79% số phiếu bầu. Wilder cũng ủng hộ Thượng nghị sĩ Barack Obama trong lần tranh cử tổng thống đầu tiên, mặc dù ông từ chối tuyên bố ủng hộ Obama vào năm 2012. Kể từ khi rời nhiệm sở vào năm 2008, Wilder đến giảng dạy tại Trường Công vụ thuộc Đại học Virginia Commonwealth, ngôi trường được đặt theo tên ông, và nỗ lực thành lập các bảo tàng cũng như đài tưởng niệm để tưởng nhớ chế độ nô lệ.
