Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Hải quân Mỹ bắn hạ một máy bay không người lái của Iran mà họ cho là đã tiếp cận USS Abraham Lincoln, một tàu sân bay ở Biển Ả Rập, “một cách hung hăng” với “ý đồ không rõ ràng.” Tuần trước, Donald Trump đã điều một hạm đội hùng hậu đến Trung Đông và nhiều lần đe dọa sẽ tấn công Iran nếu nước này không đồng ý với các giới hạn mới trong chương trình hạt nhân cũng như cắt đứt quan hệ với các nhóm ủy nhiệm trong khu vực.
Cổ phiếu công nghệ tại Châu Á sụt giảm sau một đợt bán tháo tương tự ở Mỹ. Sự việc bắt đầu sau khi Anthropic, một công ty trí tuệ nhân tạo, ra mắt công cụ AI có khả năng tự động hóa một số công việc pháp lý. Các công ty dịch vụ dữ liệu và pháp lý chịu ảnh hưởng đầu tiên: ví dụ, cổ phiếu của Thomson Reuters đã giảm gần 16%. Sau đó, cổ phiếu phần mềm nói chung cũng giảm theo. Chỉ số NASDAQ thiên về công nghệ đã đóng cửa với mức giảm 1,4%.
Trump ký một dự luật nhằm chấm dứt tình trạng đóng cửa một phần chính phủ, sau khi dự luật này được Hạ viện thông qua với tỷ lệ sít sao 217-214 phiếu. Biện pháp này sẽ cấp ngân sách cho một số cơ quan đến tháng 9 và Bộ An ninh Nội địa đến ngày 13/02, cho phép các nhà lập pháp tiếp tục đàm phán về các hạn chế đối với nhân viên thực thi luật nhập cư.
Seif al-Islam Qaddafi, con trai của cựu độc tài Libya Muammar, được cho là đã bị giết. Các tình tiết vẫn chưa rõ ràng, nhưng luật sư của ông cho biết ông bị ám sát tại nhà riêng bởi “những kẻ tấn công không rõ danh tính.” Qaddafi “con” từng được xem là người có ảnh hưởng nhất Libya sau cha mình, và là người kế vị sáng giá trước khi chế độ sụp đổ. Ông từng tranh cử tổng thống vào năm 2021 nhưng cuộc bầu cử đã bị hủy bỏ giữa chừng.
Disney bổ nhiệm Josh D’Amaro làm giám đốc điều hành mới, bắt đầu từ tháng 3. Ông hiện đang điều hành mảng công viên giải trí của công ty. Ông sẽ thay thế Bob Iger, người đang ở nhiệm kỳ thứ hai tại vị trí cao nhất này từ năm 2022. Các công viên giải trí hiện là bộ phận sinh lời nhiều nhất của hãng, nhưng bộ máy sáng tạo mà mảng này dựa vào dường như đang gặp trục trặc.
Giá trị thị trường của Walmart vượt mốc 1 nghìn tỷ đô la lần đầu tiên. Các nhà đầu tư tỏ ra ấn tượng trước những nỗ lực của gã khổng lồ bán lẻ trong việc phát triển công nghệ mới để cạnh tranh với các công ty thương mại điện tử như Amazon. Walmart gần đây đã ký các thỏa thuận với Alphabet và OpenAI, cho phép khách hàng sử dụng AI để mua hàng hóa.
Thủ tướng Tây Ban Nha, Pedro Sánchez, cho biết chính phủ của ông sẽ tìm cách cấm mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi. Ông gọi các mạng xã hội là “một nhà nước thất bại nơi luật pháp bị phớt lờ,” cam kết sẽ buộc các nền tảng phải đưa ra hệ thống xác minh độ tuổi hiệu quả. Các chính phủ trên khắp châu Âu và châu Á đang xem xét áp dụng các biện pháp như vậy. Australia đã thực hiện điều này vào tháng 12. Elon Musk, chủ sở hữu của X, đã gọi Sánchez là “kẻ toàn trị phát xít.”
Con số trong ngày: 500 tỷ đô la, là giá trị của các sản phẩm nông nghiệp và năng lượng bổ sung mà Donald Trump tuyên bố Ấn Độ sẽ mua từ Mỹ.
TIÊU ĐIỂM
Phe đối lập Đài Loan làm thân với Đảng Cộng sản Trung Quốc
Tuần này, các thành viên của Quốc Dân Đảng (KMT), đảng đối lập chính tại Đài Loan, sẽ có mặt tại Trung Quốc để tham dự một diễn đàn tư vấn chính sách với các nhân vật cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Điều này đánh dấu một sự nối lại quan hệ: các diễn đàn như vậy từng diễn ra thường xuyên, nhưng đã bị tạm dừng sau khi quan hệ hai bờ eo biển trở nên căng thẳng vào năm 2016. Phó chủ tịch KMT dẫn đầu phái đoàn tuần này. Chuyến đi của ông có thể mở đường cho cuộc gặp giữa Tập Cận Bình, nhà lãnh đạo Trung Quốc, và Trịnh Lệ Văn, chủ tịch mới của KMT, người cho rằng việc xích lại gần Trung Quốc sẽ giúp ngăn chặn một cuộc tấn công vào Đài Loan.
Diễn đàn lẽ ra tập trung vào sự hợp tác trong các vấn đề như du lịch. Nhưng cả hai bên đã tận dụng cơ hội này để ủng hộ việc “phục hưng dân tộc Trung Hoa.” Những phát biểu như vậy chắc chắn sẽ vấp phải sự chỉ trích từ Đảng Dân Tiến cầm quyền ở Đài Loan, đảng vốn ủng hộ độc lập. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy đa số người dân Đài Loan không mặn mà lắm với việc thống nhất. Nhưng KMT sẽ xem diễn đàn này là một bước tiến tới mục tiêu hòa giải với Trung Quốc.
Mỹ đề xuất một “liên minh” về khoáng sản quan trọng
Hôm nay, Bộ Ngoại giao Mỹ tổ chức một cuộc họp tại Washington, D.C., nhằm xây dựng các chuỗi cung ứng kim loại quan trọng không phụ thuộc vào Trung Quốc. Mục tiêu đã tuyên bố là thành lập một liên minh với các quốc gia cùng chí hướng, có thể bao gồm việc đảm bảo mức giá tối thiểu cho các mặt hàng này.
Một số người sẽ hoài nghi về sự sốt sắng hợp tác mới của Mỹ trong vấn đề này. Trong những tháng gần đây, chính quyền Trump chủ yếu hành động đơn phương, cam kết hàng tỷ đô la cho các dự án và kho dự trữ trong nước, đồng thời ký kết các thỏa thuận với các quốc gia như Australia và Ả Rập Saudi. Các nỗ lực của Mỹ được dẫn dắt bởi David Copley, một cựu chuyên gia khai thác vàng hiện đang làm việc trong Hội đồng An ninh Quốc gia. Chính quyền Mỹ gần như đã phớt lờ Liên minh châu Âu, khối vốn phản ứng khá chậm chạp.
Tuy nhiên, các bộ trưởng từ các nước G7 (và hàng chục nước khác) dự kiến sẽ tham dự trong hôm nay. Họ sẽ xem liệu Mỹ có thực sự quan tâm đến việc theo đuổi cách tiếp cận đa phương hơn hay không. “Ván cờ lớn” mới của ngành khai thác mỏ chỉ mới bắt đầu.
Kỷ nguyên kiểm soát vũ khí hạt nhân đã kết thúc
New START, hiệp ước cuối cùng nhằm giới hạn kho vũ khí hạt nhân của Mỹ và Nga, sắp hết hạn. Dù từng nói về “phi hạt nhân hóa,” nhưng Donald Trump đã phớt lờ những lời kêu gọi từ phía Nga về việc tự nguyện tuân thủ các giới hạn của hiệp ước đối với vũ khí “chiến lược” (tức tầm xa) thêm một năm nữa.
Kỷ nguyên hạt nhân mới sẽ phức tạp hơn so với thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Thế đối đầu hạt nhân giữa hai cường quốc đang trở thành cuộc cạnh tranh ba bên vì Trung Quốc cũng đang xây dựng kho vũ khí của mình. Theo ước tính của Lầu Năm Góc, kho vũ khí này đã tăng từ 240 đầu đạn vào năm 2012, khi Tập Cận Bình lên nắm quyền, lên hơn 600 đầu đạn hiện nay, và đang trên đà vượt qua con số 1.000 vào năm 2030.
Con số đó vẫn thấp hơn nhiều so với Nga và Mỹ, mỗi nước sở hữu khoảng 5.000 đầu đạn, nhưng đủ lớn để Mỹ lo ngại rằng họ thiếu vũ khí để răn đe cả Nga và Trung Quốc cùng lúc. Nếu không có một thỏa thuận phút chót nào, Mỹ đang trong tư thế sẵn sàng triển khai hàng trăm đầu đạn từ kho dự trữ trong những tháng tới. Một cuộc chạy đua vũ trang mới đang cận kề.
Novo và Lilly cạnh tranh giành lợi nhuận khổng lồ
Novo Nordisk, hãng dược phẩm Đan Mạch, và Eli Lilly, đối thủ từ Mỹ, sẽ báo cáo kết quả kinh doanh quý trong hôm nay. Novo là công ty đầu tiên đưa ra thị trường GLP-1, một loại thuốc làm giảm cảm giác thèm ăn và theo đó giúp người dùng giảm cân. Nhưng Lilly đã vươn lên dẫn đầu. Vào năm 2025, doanh số của Zepbound, loại thuốc tiêm của hãng này, đã vượt qua Wegovy, sản phẩm tương đương của Novo. Tổ chức nghiên cứu Bloomberg Intelligence dự báo doanh số hàng năm của GLP-1 có thể đạt 100 tỷ đô la vào năm 2030, với Novo và Lilly cùng nhau chiếm hơn 4/5 tổng số đó.
Novo hiện đang nỗ lực lội ngược dòng. Vào tháng 1, họ đã giới thiệu phiên bản thuốc uống của Wegovy, cho thấy kết quả giảm cân vượt trội so với thuốc viên của Lilly trong các thử nghiệm lâm sàng. Với mức giá khởi điểm 149 đô la một tháng tại Mỹ, nó cũng rẻ hơn nhiều so với thuốc tiêm. Lilly dự kiến sẽ phát hành loại thuốc viên của riêng mình vào cuối năm nay. Cả hai công ty cũng đang phát triển các loại thuốc hứa hẹn ít tác dụng phụ hơn. Tuy nhiên, phải mất một thời gian nữa trước khi các khoản đầu tư của Novo mang lại kết quả: hôm qua, công ty cảnh báo rằng doanh số bán hàng năm 2026 có thể giảm tới 13%.
Khu vực đồng Euro kiểm soát được lạm phát
Lạm phát ở khu vực đồng Euro đã quay trở lại mức mục tiêu. Mức tăng giá trong tháng 12 là 1,9% so với một năm trước đó, và chỉ 0,1% so với tháng 11. Dữ liệu của tháng 1, được công bố trong hôm nay, sẽ xác nhận xu hướng này. Các số liệu quốc gia trong tháng cho thấy lạm phát khu vực đồng Euro sẽ ở mức dưới mục tiêu hàng năm 2% của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB).
Tây Ban Nha (từ 2,9% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 12 xuống 2,4% vào tháng 1) và Pháp (0,7% xuống 0,4%) đã báo cáo mức giảm lạm phát mạnh, dù lạm phát tại Đức lại tăng. Góp phần vào áp lực giảm lạm phát có thể là do đồng Euro mạnh lên. So với đồng đô la Mỹ, đồng Euro đã tăng gần 15% kể từ đầu tháng 02/2025, điều này sẽ tác động vào giá cả theo thời gian. ECB, cơ quan sẽ họp vào ngày mai, đã hạ lãi suất trong khoảng thời gian từ tháng 06/2024 đến tháng 06/2025, nhưng đã giữ nguyên mức lãi suất kể từ đó. Lạm phát thấp sẽ tạo ra không gian để xem xét việc cắt giảm thêm.
