Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Giá dầu tăng trước thềm các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ tại Geneva vào hôm nay. Donald Trump cho biết ông sẽ tham gia “gián tiếp” vào các cuộc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran. Trước đó, Mỹ đã điều động tàu sân bay thứ hai đến Trung Đông, làm gia tăng căng thẳng. Hôm qua, Ngoại trưởng Iran, Abbas Araghchi, đã có cuộc hội đàm với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc.
BHP, công ty khai khoáng lớn nhất thế giới tính theo vốn hóa thị trường, công bố kết quả kinh doanh bán niên khả quan hơn dự kiến, nhờ vào nhu cầu đồng tăng vọt. Tập đoàn Australia này cho biết doanh thu tăng 11% so với cùng kỳ năm trước, đạt 27,9 tỷ USD trong sáu tháng tính đến cuối tháng 12. Lợi nhuận ròng tăng gần 30%. Giá cổ phiếu của công ty đã mở cửa tăng 7,5%.
Các nhà lập pháp tại New Mexico thông qua luật để mở một cuộc điều tra về Zorro Ranch, trang viên thuộc sở hữu của Jeffrey Epstein. Tên tội phạm tình dục đã qua đời này bị cáo buộc buôn bán và lạm dụng các phụ nữ và trẻ em gái tại đây. Một ủy ban lưỡng đảng sẽ điều tra xem những vị khách nào của trang viên và quan chức tiểu bang nào có thể đã biết chuyện. Trong khi đó, Thomas Pritzker, một ông trùm ngành khách sạn, vừa từ chức chủ tịch điều hành của Hyatt sau khi các tài liệu tiết lộ mối liên hệ của ông với Epstein.
Ed Miliband, Bộ trưởng Năng lượng Anh, và Gavin Newsom, Thống đốc Đảng Dân chủ của bang California, đã ký quan hệ đối tác năng lượng sạch, cam kết chia sẻ công nghệ và thu hút đầu tư chung. Octopus Energy, một tập đoàn năng lượng xanh của Anh, cam kết đầu tư 1 tỷ USD vào các dự án năng lượng tái tạo, lưu trữ và loại bỏ carbon tại California. Trump, người đã nới lỏng các quy định về khí thải nhà kính của Mỹ, chỉ trích hiệp ước này là “không phù hợp” và thúc giục Anh không nên “dính líu” đến Newsom.
Cục Dự trữ Liên bang có kế hoạch nới lỏng các quy định về vốn đối với các ngân hàng Mỹ nhằm khuyến khích cho vay thế chấp nhiều hơn, theo lời Michelle Bowman, Phó Chủ tịch phụ trách giám sát. Những thay đổi này sẽ cho phép các ngân hàng điều chỉnh lượng vốn nắm giữ để phản ánh rủi ro của khoản vay, thay vì áp dụng một tiêu chuẩn duy nhất cho tất cả các khoản thế chấp. Các quan chức lập luận rằng những quy định nghiêm ngặt trước đây đã đẩy hoạt động này sang các tổ chức cho vay phi ngân hàng.
Hapag-Lloyd, tập đoàn vận tải container lớn thứ năm thế giới, đồng ý mua lại ZIM, một đối thủ cạnh tranh đến từ Israel, với giá 4,2 tỷ USD. Các hãng vận tải từng đặt mua số lượng tàu kỷ lục trong thời kỳ đại dịch, nhưng giá cước vận chuyển hiện đã giảm mạnh và ngành này đang trong quá trình hợp nhất. Nhân viên tại ZIM đã đình công để phản đối việc sáp nhập với công ty Đức, và các quan chức Israel cũng nêu lên quan ngại về an ninh quốc gia. Cơ quan giám sát cạnh tranh của Israel sẽ xem xét thương vụ này.
Robert Duvall, nam diễn viên người Mỹ từng đóng các vai trong “The Godfather” (Bố già), “To Kill a Mockingbird” (Giết con chim nhại) và “Apocalypse Now” (Ngày tận thế), đã qua đời ở tuổi 95. Vợ ông cho biết ông ra đi “một cách thanh thản” tại nhà riêng ở Virginia. Nổi tiếng với sự chuẩn bị tỉ mỉ và sự đa dạng trong các vai diễn, ông đã giành giải Oscar cho phim “Tender Mercies” (Lòng thương dịu dàng) và nhận được bảy đề cử Oscar trong sự nghiệp kéo dài hơn sáu thập kỷ.
Con số trong ngày: 1,7 triệu, là số người tử vong mỗi năm tại Ấn Độ do các nguyên nhân liên quan đến không khí ô nhiễm.
TIÊU ĐIỂM
Trump gia tăng áp lực lên Ukraine trước thềm đàm phán
Một vòng đàm phán hòa bình khác giữa Mỹ, Ukraine, và Nga sẽ bắt đầu tại Geneva trong hôm nay. Nhưng triển vọng khá ảm đạm. Donald Trump đã yêu cầu Ukraine phải tổ chức cả bầu cử tổng thống và trưng cầu dân ý về một thỏa thuận hòa bình trước giữa tháng 5, nếu không sẽ mất đi các cam kết an ninh đề xuất từ phía Mỹ. Nhưng việc tổ chức bầu cử tại Ukraine trong khi đất nước đang có chiến tranh là điều bất khả thi vì cả lý do thực tế lẫn an ninh. Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, nói rằng các cuộc bầu cử chỉ có thể diễn ra hai tháng sau khi có thỏa thuận ngừng bắn và khi “tất cả các đảm bảo an ninh liên quan” đã sẵn sàng.
Tương tự, Zelensky gần đây đã cảnh báo rằng Vladimir Putin “không còn quan tâm đến bất cứ điều gì” ngoại trừ chiến tranh. Ông nói, Nga chỉ “lắng nghe sức mạnh.” Châu Âu dường như đang tăng cường hỗ trợ để mang lại cho Ukraine sức mạnh đó. Tại một cuộc họp tuần trước, họ đã cam kết viện trợ quân sự thêm 38 tỷ USD. Năm ngoái, sau khi Trump nhậm chức, viện trợ quân sự của Mỹ dành cho Ukraine đã giảm 99%.
Emmanuel Macron bay tới Ấn Độ
Hôm nay, tại Mumbai, Emmanuel Macron bắt đầu chuyến thăm ba ngày tới Ấn Độ – lần thứ tư ông đến đây trên cương vị Tổng thống Pháp. Ông đi cùng một phái đoàn doanh nghiệp lớn và hy vọng sẽ chốt được các hợp đồng, trong đó có đơn đặt hàng 114 máy bay chiến đấu Rafale do hãng Dassault của Pháp chế tạo. Lực lượng vũ trang Ấn Độ hiện đang sử dụng Rafale và đã đặt hàng thêm vào năm ngoái. Sang thứ Năm, Tổng thống Pháp sẽ tham dự một hội nghị thượng đỉnh về AI tại New Delhi.
Chuyến thăm này cũng là một phần trong nỗ lực củng cố chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Macron, vốn đã thay đổi vào năm 2021 sau khi thỏa thuận tàu ngầm AUKUS giữa Mỹ, Australia, và Anh làm đổ vỡ một thỏa thuận an ninh của Pháp với Australia. Quan hệ mới của Pháp với Ấn Độ, bao gồm các cuộc tập trận quân sự chung, mang một tầm quan trọng mới: Các nước châu Âu, do nghi ngờ về độ tin cậy của nước Mỹ dưới thời Donald Trump, đang tìm cách đa dạng hóa các liên minh.
Cơ hội để Ngân hàng Trung ương Anh cắt giảm lãi suất
Hàng loạt số liệu thống kê được công bố trong tuần này có thể củng cố thêm lý do để Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) cắt giảm lãi suất vào tháng tới. Số liệu về thị trường lao động công bố hôm nay dự kiến sẽ cho thấy tỷ lệ thất nghiệp đã tăng lên 5,2% trong quý cuối cùng của năm 2025 – mức cao nhất trong 5 năm. Kết hợp với dữ liệu GDP yếu của tuần trước, điều này cung cấp cho “phe bồ câu” (ủng hộ nới lỏng tiền tệ) tại ngân hàng nhiều lý lẽ để ủng hộ việc cắt giảm lãi suất chính sách từ 3,75% xuống 3,5%.
Tương tự, ngân hàng kỳ vọng các số liệu công bố vào ngày mai sẽ cho thấy mức tăng giá hàng năm giảm từ 3,4% trong tháng 12 xuống còn 2,9% trong tháng 1. Ngân hàng nhận định rằng đến tháng 4, lạm phát cuối cùng sẽ trở về mục tiêu 2%, nhờ vào các biện pháp của chính phủ nhằm giảm chi phí năng lượng. Ủy ban Chính sách Tiền tệ đã bỏ phiếu với tỷ lệ rất sát sao để không cắt giảm lãi suất trong tháng này. Nhưng dữ liệu của tuần này có thể mang lại đủ lý do để họ thực hiện điều đó trong cuộc họp tiếp theo vào tháng 3.
Người tiêu dùng và điệp viên trong dịp Tết Nguyên đán
Hôm nay, những người gốc Hoa, cả ở trong và ngoài Trung Quốc, sẽ đón chào Tết Nguyên đán với pháo hoa, những cuộc đoàn tụ gia đình, và các bữa tiệc linh đình. Pháo hoa bị cấm ở một số nơi tại Trung Quốc, nhưng chính quyền muốn người dân “vung tiền” cho những thú vui khác – bởi chi tiêu tiêu dùng yếu đang kìm hãm tăng trưởng kinh tế. Kỳ nghỉ lễ năm Bính Ngọ kéo dài 9 ngày, thay vì 8 ngày như thường lệ. Chính phủ hy vọng điều này sẽ khuyến khích du khách chi tiêu nhiều hơn.
Đây cũng là “Năm của Điệp viên.” Bộ An ninh Quốc gia, cơ quan tình báo dân sự chính của Trung Quốc, đã hỗ trợ sản xuất bộ phim “Scare Out,” được phát hành đúng dịp lễ hội. Bộ phim giật gân này được quảng bá là phim đầu tiên của Trung Quốc dựa trên hoạt động gián điệp đương đại có thật. Phim kết thúc bằng lời kêu gọi khán giả báo cáo các hành vi đáng ngờ thông qua đường dây nóng chính thức. Truyền thông nhà nước cho biết doanh thu bán vé có vẻ rất khả quan.
Gisèle Pelicot kể lại câu chuyện của chính mình
Gisèle Pelicot đã trở thành một biểu tượng nữ quyền toàn cầu vào năm 2024 khi bà từ bỏ quyền được giấu tên, cho phép phiên tòa xét xử những người đàn ông cưỡng hiếp bà được diễn ra công khai. Dominique Pelicot, chồng bà, bị kết tội đã nhiều lần đánh thuốc mê và cưỡng hiếp bà. 50 người đàn ông khác do ông ta mời đến để lạm dụng vợ mình cũng bị kết tội cưỡng hiếp hoặc tấn công tình dục.
Hôm nay, cuốn hồi ký của bà Pelicot, “A Hymn to Life” (tạm dịch: Bài ca cuộc sống), sẽ được xuất bản bằng 22 ngôn ngữ. Trong cuốn sách, bà kể lại cơn ác mộng khi phát hiện ra người chồng chung sống 50 năm với mình không phải là người như vẻ bề ngoài. Bà viết rằng “nỗi nhục nhã phải đổi bên,” chuyển từ các nạn nhân của bạo lực tình dục sang những kẻ gây án. Bất chấp những tình tiết kinh hoàng trong câu chuyện, độc giả sẽ cảm nhận được những chủ đề mang tính phổ quát về sự mất mát, ký ức, và khao khát tình yêu. Lòng dũng cảm và phẩm giá của bà Pelicot đã góp phần mở rộng định nghĩa pháp lý về hiếp dâm tại Pháp. Giờ đây, định nghĩa này bao gồm bất kỳ hành vi tình dục nào được thực hiện mà không có sự đồng thuận.
