Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đạt mức cao nhất kể từ năm 2007, có thời điểm chạm mức 5,04%, một phần vì các nhà đầu tư kỳ vọng sẽ có đợt tăng lãi suất vào hôm nay. Giá dầu thô Brent, tiêu chuẩn dầu toàn cầu, cũng vượt mốc 108 USD/thùng vì Ả Rập Saudi cắt giảm các chuyến hàng sau một vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào đường ống dẫn dầu Đông-Tây quan trọng. Dù vậy, giá dầu đã giảm nhẹ khi dữ liệu tích cực về lượng dầu tồn kho được công bố.
Cho đến nay, cuộc chiến ở Iran đã tiêu tốn của Mỹ 38 tỷ USD, theo ước tính từ Văn phòng Ngân sách Quốc hội. Cơ quan giám sát độc lập này ước tính cuộc xung đột sẽ ngốn của Mỹ khoảng 2-3 tỷ USD/tháng nếu tiếp diễn, đồng thời dự báo chi phí năng lượng cao sẽ làm lạm phát tăng thêm 0,5% trong quý I năm 2027. Văn phòng này cũng cho biết Lầu Năm Góc đã không phản hồi các yêu cầu cung cấp thông tin.
Thượng viện Mỹ bỏ phiếu chống lại việc thúc đẩy dự luật tạo ra khuôn khổ pháp lý cho thị trường tiền điện tử – một đòn giáng mạnh vào ngành công nghiệp này. Hạ viện đã thông qua Đạo luật Minh bạch vào năm ngoái, nhưng dự luật này lại bị trì hoãn ở Thượng viện, một phần vì Đảng Dân chủ yêu cầu phải kiểm soát các lợi ích tiền điện tử của riêng Tổng thống Trump.
Ả Rập Saudi tuyên bố một “lằn ranh đỏ” đã bị vượt qua, sau khi không quân nước này đánh chặn một máy bay không người lái của Houthi gần Mecca, thánh địa linh thiêng nhất của Hồi giáo. Lực lượng dân quân Yemen phủ nhận việc nhắm mục tiêu vào thành phố này. Còi báo động không kích đã vang lên khắp vương quốc vào hôm qua; các quan chức cũng tiết lộ các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái một ngày trước đó đã làm 13 người bị thương.
Trong một chia sẻ với Bloomberg, OpenAI nói rằng họ đang hợp tác với hai đối thủ là Anthropic và Google để giải quyết những lo ngại về độ an toàn của trí tuệ nhân tạo. Những lời kêu gọi siết chặt quản lý AI đã gia tăng kể từ khi Dario Amodei, giám đốc Anthropic, công bố một bài luận vào thứ Bảy, nhằm kêu gọi giảm tốc quá trình phát triển các mô hình tiên tiến. Nhưng Trump đã bác bỏ ý tưởng tạm dừng này.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông sẽ gặp người đồng cấp Trung Quốc Hà Lập Phong tại New York vào Chủ nhật, ngay trước thềm hội nghị thượng đỉnh giữa Donald Trump và Tập Cận Bình vào tuần tới. Bessent và Hà dự kiến sẽ thảo luận về cạnh tranh AI, đất hiếm, và thuế quan; thỏa thuận đình chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ hết hạn vào tháng 11 nhưng nhiều khả năng sẽ được gia hạn.
Tất cả các nghệ sĩ hát mở màn trong chuyến lưu diễn ở Mỹ của Ed Sheeran đã đồng loạt rời đi sau khi một người trong số họ, Macklemore, bị loại khỏi show vì bày tỏ quan điểm ủng hộ Palestine trên sân khấu. Ban nhạc đệm của Ed Sheeran cũng đã rút lui. Finneas, một trong những nghệ sĩ mở màn, tuyên bố rằng “các nghệ sĩ không nên bị bịt miệng khi họ lên tiếng vì những người bị áp bức.” Ed Sheeran cho biết quyết định loại bỏ Macklemore là do ban tổ chức chuyến lưu diễn đưa ra.
Con số trong ngày: Ít nhất 13 điểm, là khoảng cách dẫn trước của Marine Le Pen so với đối thủ bám sát nhất trong các cuộc thăm dò cho vòng đầu tiên của cuộc bầu cử tổng thống Pháp vào năm tới.
TIÊU ĐIỂM
Lý do để thắt chặt chính sách tại Mỹ
Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể sẽ tăng lãi suất vào hôm nay. Các thị trường đánh giá khả năng này là hơn 90% sau khi dữ liệu giá tiêu dùng tháng 8 được công bố vào tuần trước, cho thấy áp lực giá cả vẫn dai dẳng. Chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) – thước đo lạm phát ưa thích của Fed – còn đang tăng nóng hơn. Chỉ số PCE lõi, không bao gồm giá năng lượng và thực phẩm nhiều biến động, đã tăng 3,3% trong năm tính đến tháng 7. Trong khi đó, tăng trưởng việc làm đã vượt mức kỳ vọng vào tháng 8 và thị trường lao động vẫn khá mạnh, củng cố thêm lý do cho một chính sách thắt chặt.
Các nhà đầu tư cũng sẽ phân tích kỹ các dự báo của Fed để tìm tín hiệu của các đợt tăng lãi suất tiếp theo vào cuối năm nay. Các nhà hoạch định chính sách có thể sẽ ngần ngại phát thêm tín hiệu nếu họ cho rằng nguyên nhân lạm phát gần đây phần lớn là do giá dầu và thuế quan cao. Chủ tịch Fed Kevin Warsh khó có thể đưa ra một định hướng mạnh mẽ, bởi dù chỉ một lần tăng lãi suất cũng sẽ khiến ông đối đầu với Donald Trump, người đã liên tục yêu cầu giảm lãi suất. Nhưng trong lúc các nhà đầu tư mong chờ hành động, việc giữ nguyên lãi suất sẽ có nguy cơ làm tổn hại đến uy tín của Fed – và gây thêm nhiều hỗn loạn trên thị trường trái phiếu.
Rắc rối pháp lý mới nhất của Carlos Ghosn
Hôm nay, một phiên tòa xét xử tham nhũng gây chấn động sẽ bắt đầu tại Paris. Rachida Dati – cựu Bộ trưởng Văn hóa, thẩm phán, và thị trưởng quận 7 danh giá của Paris – đang phải đối mặt với cáo buộc “nhận hối lộ và trục lợi từ ảnh hưởng.” Carlos Ghosn, cựu lãnh đạo của Renault-Nissan, hiện đang sống lưu vong ở Lebanon sau khi trốn tránh các cáo buộc sai phạm tài chính ở Nhật Bản, bị cáo buộc “đưa hối lộ và trục lợi từ ảnh hưởng” cũng như “lạm quyền.” Cả hai đều phủ nhận mọi hành vi sai trái.
Vụ việc bắt nguồn từ một hợp đồng trị giá 300.000 euro (346.248 USD) mỗi năm mà Ghosn trao cho Dati vào năm 2009 để bà tư vấn pháp lý. Các công tố viên cáo buộc rằng công việc của bà thực chất là vỏ bọc cho một “thỏa thuận tham nhũng,” trong đó bà đóng vai trò như một người vận động hành lang tại Nghị viện Châu Âu, nơi bà đang là nghị sĩ vào thời điểm đó. Nếu bị kết tội, thì Dati, người gần đây đã ra tranh cử Thị trưởng Paris, sẽ phải đối mặt với mức án lên tới 10 năm tù và cấm tham gia bầu cử 5 năm. Ghosn dự kiến sẽ không có mặt tại phiên tòa.
Chính trị gia nổi tiếng nhất Kosovo đối mặt với công lý
Phiên tòa xét xử Hashim Thaci, cựu Tổng thống và Thủ tướng đầu tiên của Kosovo, sẽ kết thúc vào hôm nay. Một tòa án đặc biệt ở La Hay sẽ tuyên án đối với loạt tội ác được cho là do Thaci và ba nhà lãnh đạo khác của lực lượng du kích Quân Giải phóng Kosovo thực hiện. Lực lượng này đã chiến đấu giành độc lập từ tay Serbia trong giai đoạn 1998-1999. Các cáo buộc bao gồm 102 vụ giết người: chủ yếu là người Serbia nhưng cũng có cả người Albania, nhóm dân cư chiếm đa số ở Kosovo.
Thaci lập luận rằng Quân Giải phóng Kosovo là một tổ chức được quản lý lỏng lẻo và không có bằng chứng nào cho thấy ông có hành vi sai trái. Đối với cộng đồng người Albania ở Kosovo, phiên tòa này đã châm ngòi cho một làn sóng phẫn nộ lan rộng.
Đảng chính trị của Thaci, hiện thuộc phe đối lập, hy vọng sẽ có một bước tiến đáng kể trong các cuộc thăm dò nếu nhà lãnh đạo của họ thắng kiện. Quốc hội nước này gần đây đã không thể bầu ra tổng thống mới. Những người ủng hộ Thaci vẫn chờ đợi khả năng ông quay trở lại. Nếu các nhà lập pháp không thể đạt được thỏa thuận, một cuộc bầu cử sớm sẽ diễn ra. Trong khi đó, Thaci vẫn phải đối mặt với một phiên tòa khác vì tội mua chuộc nhân chứng (điều mà ông phủ nhận), nhưng dự kiến phiên tòa đó sẽ sớm kết thúc.
Lộ trình quản lý Châu Âu
Hôm nay, Ursula von der Leyen sẽ đọc bài phát biểu thường niên “Thông điệp Liên minh” tại Strasbourg, vạch ra định hướng chính trị của Liên minh Châu Âu (EU) trong năm tới. Trong bài phát biểu thứ sáu của mình trong vai trò Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, bà có thể sẽ đề cập đến đề xuất cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội, cũng như nỗ lực nhằm nới lỏng mạng lưới quy định khổng lồ đang kìm hãm đà tăng trưởng của EU, các biện pháp khắc phục tình trạng mất cân bằng thương mại với Trung Quốc, việc thắt chặt kiểm soát di cư, và nhiều vấn đề khác.
Thủ tướng Canada Mark Carney sẽ tham dự sự kiện với tư cách khách mời danh dự. Khi chi tiêu quốc phòng của Canada tăng lên, sự phụ thuộc của nước này vào ngành công nghiệp vũ khí của Châu Âu cũng lớn dần. Carney giờ đây đang tìm cách thiết lập một liên minh vững mạnh hơn trong bối cảnh cả hai bên đều đang thích nghi với một thế giới mà Mỹ không còn là một đồng minh đáng tin cậy.
Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên hướng tới tương lai
Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên (NHM) ở London luôn rất xuất sắc trong việc tái hiện quá khứ. Du khách có thể đi dưới bộ xương cá voi xanh dài 25 mét, ngắm nhìn những thiên thạch còn nhiều tuổi hơn cả Trái Đất, hoặc chiêm ngưỡng một mô hình T-Rex cỡ lớn với các chuyển động như khủng long thật. Giờ đây, bảo tàng đang mang lại sức sống mới cho chính tòa nhà của mình. Hôm nay, bảo tàng sẽ mở cửa lại một khu trưng bày (vốn đã đóng cửa từ năm 1943) để ra mắt triển lãm mới mang tên “Thiên nhiên và Chúng ta.” NHM dự định mỗi năm sẽ mở một không gian mới hoặc không gian được cải tạo lại, kéo dài cho đến lễ kỷ niệm 150 năm thành lập vào năm 2031.
Hướng tiếp cận này đã giúp bảo tàng tránh khỏi nguy cơ “tuyệt chủng.” Họ đã đón hơn 7,1 triệu lượt khách trong năm 2025, một mức kỷ lục đối với bất kỳ bảo tàng nào của Anh và tăng 13% so với năm trước. Phần lớn thành công này được cho là nhờ các khu vườn mới được thiết kế lại, mở cửa vào năm 2024. NHM khẳng định màn lột xác của họ đánh dấu quá trình tiến hóa “từ một danh mục lịch sử tự nhiên trở thành một chất xúc tác cho sự thay đổi.”