Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật chấm dứt tình trạng đóng cửa chính phủ liên bang kéo dài nhất từ trước đến nay. Dự luật này, được thông qua với tỷ lệ 60-40 phiếu ủng hộ từ hầu hết các nghị sĩ Cộng hòa và tám nghị sĩ Dân chủ, hiện đang được chuyển đến Hạ viện, nơi cuộc bỏ phiếu có thể diễn ra sớm nhất là vào ngày mai. Dự luật sẽ khôi phục nguồn tài trợ cho các cơ quan liên bang và trả lương cho những nhân viên bị cho nghỉ việc tạm thời, chí ít là cho đến cuối tháng 1 năm sau. Thị trường toàn cầu đã tăng điểm mạnh mẽ vào thứ Hai trước dự đoán này.
Donald Trump đe dọa kiện BBC đòi bồi thường 1 tỷ đô la nếu đài truyền hình này không rút lại bộ phim tài liệu “phỉ báng” được cho là đã chỉnh sửa có chọn lọc một trong những bài phát biểu của ông, cũng như xin lỗi và bồi thường. Trước đó, Chủ tịch BBC đã xin lỗi về “sai lầm trong phán đoán” liên quan đến bộ phim tài liệu về cuộc bạo loạn ở Điện Capitol, còn Tổng giám đốc BBC đã từ chức vào Chủ nhật.
Tổng thống Syria, Ahmed al-Sharaa, đã ký thỏa thuận tham gia liên minh chống Nhà nước Hồi giáo (ISIS) do Mỹ dẫn đầu, sau cuộc gặp với Trump tại Nhà Trắng. Liên minh gồm hơn 80 thành viên đã tiêu diệt nhiều mục tiêu của ISIS ở Syria, nhưng cựu lãnh đạo chuyên chế, Bashar al-Assad, lại quan tâm hơn đến việc gây chiến chống lại chính người dân của mình. Tháng 12 năm ngoái, al-Sharaa đã lên nắm quyền, nhưng một số người trong hàng ngũ của ông vẫn giữ thái độ ủng hộ chủ nghĩa thánh chiến.
Cục chống tham nhũng Ukraine vừa mở cuộc điều tra về một kế hoạch hối lộ 100 triệu đô la trong lĩnh vực năng lượng. Các quan chức cấp cao của chính phủ và một doanh nhân có liên hệ với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hiện nằm trong số những người bị điều tra. Cuộc điều tra diễn ra trong bối cảnh Nga tiếp tục tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine, làm phức tạp thêm những nỗ lực đảm bảo nguồn cung điện khi mùa đông đến gần.
Ít nhất 8 người đã thiệt mạng và 20 người khác bị thương sau khi một chiếc xe phát nổ gần Pháo đài Đỏ, một địa danh lịch sử và điểm du lịch nổi tiếng ở Delhi, thủ đô của Ấn Độ. Các quan chức vẫn chưa xác định được nguyên nhân vụ nổ; các tòa nhà chính phủ, ga tàu, và sân bay gần đó đã được đặt trong tình trạng báo động cao. Bộ trưởng Nội vụ Amit Shah cho biết “còn quá sớm để đưa ra bất kỳ kết luận nào.”
Một tòa án ở Paris đã trả tự do cho Nicolas Sarkozy sau khi cựu tổng thống Pháp thụ án chỉ 20 ngày trong bản án 5 năm tù của mình. Sarkozy bị kết tội vào tháng 9 về tội âm mưu hình sự liên quan đến nhận tài trợ bất hợp pháp cho chiến dịch tranh cử năm 2007 của ông từ Muammar Qaddafi, nhà độc tài Libya. Ông sẽ chờ đợi phán quyết kháng cáo tại nhà dưới sự giám sát của cơ quan tư pháp.
“Flesh” của David Szalay, một nhà văn người Hungary gốc Anh, đã đoạt giải Booker. Cuốn tiểu thuyết kể về cuộc đời của István, một người đàn ông Hungary cô đơn lớn lên trong cảnh nghèo khó và trở nên giàu có khi trưởng thành. Ban tổ chức giải thưởng mô tả cuốn sách là “sự suy ngẫm về giai cấp, quyền lực, sự thân mật, di cư, và nam tính.”
Con số trong ngày: 45%, là tỷ lệ dầu mà Gruzia nhập khẩu từ Nga, cao hơn gấp năm lần so với lượng nhập khẩu năm 2012.
TIÊU ĐIỂM
Đảng Dân chủ nhượng bộ trong vấn đề ngân sách
Vụ đóng cửa chính phủ Mỹ kéo dài nhất trong lịch sử dường như sắp kết thúc sau khi tám thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đã phá vỡ sự thống nhất của đảng mình vào cuối ngày Chủ nhật để ủng hộ một thỏa thuận tài trợ ngắn hạn. Dự luật mới sẽ giúp chính phủ hoạt động đến ngày 30/01, khôi phục lại công việc cho các nhân viên liên bang bị sa thải trong thời gian đóng cửa, và đảm bảo trả lương cho những nhân viên bị cho nghỉ việc tạm thời. Vẫn cần thêm thời gian để chính phủ mở cửa trở lại. Thượng viện đã thông qua thỏa thuận vào thứ Hai, và hiện nó đang được chuyển đến Hạ viện để bỏ phiếu lần nữa.
Sự nhượng bộ của một số thượng nghị sĩ Dân chủ đã gây bất bình trong nội bộ đảng. Hakeem Jeffries, lãnh đạo Đảng Dân chủ tại Hạ viện, cho biết ông sẽ từ chối ủng hộ dự luật tạm thời này. Thỏa thuận này không giải quyết được yêu cầu chính của Đảng Dân chủ: gia hạn tín dụng thuế chăm sóc sức khỏe, vốn sẽ hết hạn vào cuối năm nay. Đảng Cộng hòa đã cam kết sẽ tổ chức bỏ phiếu về việc gia hạn tín dụng. Sau 40 ngày đấu tranh và bất chấp sự ủng hộ của công chúng, Đảng Dân chủ có thể sắp phải bỏ cuộc.
Phải chăng những người độc thân Trung Quốc quá ngại ngùng để mua sắm?
Trong hôm nay, người mua sắm dự kiến tìm kiếm các chương trình giảm giá nhân dịp “Ngày Độc thân” – phiên bản ngày săn hàng giảm giá của Trung Quốc tương tự như Lễ Tình nhân Valentine. Nhưng các nhà bán lẻ đang cảm thấy không được yêu mến. Người tiêu dùng thận trọng vì họ ít tin tưởng vào nền kinh tế. Tốc độ tăng trưởng doanh số bán lẻ chậm lại chỉ còn 3% trong tháng 9 so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi nền kinh tế tăng trưởng khoảng 5%. Điều đó khiến tháng 9 trở thành tháng thứ tư liên tiếp tăng trưởng giảm và là mức thấp nhất trong năm cho đến nay. Để đối phó, các nhà bán lẻ đã bắt đầu giảm giá năm tuần trước kỳ nghỉ lễ.
Đối với các nhà hoạch định chính sách, lễ hội mua sắm sẽ là cơ hội để đánh giá tâm trạng của người tiêu dùng. Chính phủ đã cam kết thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng trong năm nay. Họ đang trông chờ vào chi tiêu cao hơn để chống lại giảm phát và giảm bớt sự phụ thuộc của Trung Quốc vào xuất khẩu. Các công ty lớn, bao gồm Tencent, một công ty công nghệ, và JD.com, một cửa hàng trực tuyến, sẽ công bố báo cáo thu nhập trong tuần này. Họ đang hy vọng vào một sự thay đổi tích cực.
Canh bạc trí tuệ nhân tạo của SoftBank
Masayoshi Son, giám đốc điều hành của SoftBank Group, từng nói rằng ông “sinh ra để hiện thực hóa” trí tuệ nhân tạo. Vào ngày 05/11, nhà đầu tư công nghệ Nhật Bản này đã công bố một dự án kinh doanh mới với OpenAI, công ty Mỹ đã tạo ra ChatGPT. “SB OAI Japan” – thuộc sở hữu chung của OpenAI và một công ty con của SoftBank – sẽ xây dựng “trí tuệ tinh thể” (crystal intelligence), hay các tác nhân AI có thể giúp các doanh nghiệp Nhật Bản tự động hóa các nhiệm vụ như làm giấy tờ và nghiên cứu.
Dịch vụ này, dự kiến ra mắt vào năm 2026, là một phần của nỗ lực rộng lớn hơn. Son đã cam kết đầu tư hơn 30 tỷ đô la vào OpenAI trong năm nay. SoftBank cũng là thành viên của Stargate, một dự án cơ sở hạ tầng AI trị giá 500 tỷ đô la có sự tham gia của OpenAI và Oracle, một công ty khác của Mỹ. Nhưng sự hào hứng của thị trường đối với AI có thể đang suy yếu. Tuần trước, cổ phiếu của SoftBank đã giảm một phần năm trong bối cảnh bán tháo cổ phiếu AI toàn cầu, khiến công ty mất 48 tỷ đô la giá trị thị trường. Hôm nay, tập đoàn dự kiến công bố kết quả kinh doanh nửa đầu năm tài chính. Các nhà đầu tư sẽ muốn bằng chứng cho thấy tầm nhìn “tinh thể” của Son không chỉ là lời hứa suông.
Bình yên mong manh của Iraq bị thử thách
Hôm nay, người dân Iraq sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử quốc hội lần thứ sáu kể từ khi Mỹ xâm lược nước này vào năm 2003. Thủ tướng theo chủ nghĩa dân tộc Muhammad Shia al-Sudani dự kiến sẽ giành chiến thắng. Nhiệm kỳ đầu tiên của ông đã mang lại sự ổn định và tăng trưởng kinh tế chưa từng có.
Tuy nhiên, tính minh bạch của cuộc bầu cử đã bị đặt dấu hỏi. Khi cuộc bỏ phiếu sớm bắt đầu vào cuối tuần trước, hàng chục người đã bị bắt giữ ở Thủ đô Baghdad và ở Basra vì cáo buộc mua phiếu bầu. Muqtada al-Sadr, đối thủ chính trị theo dòng Hồi giáo Shia, đang khuyến khích hàng triệu người ủng hộ trung thành của mình tẩy chay cuộc bỏ phiếu. Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu dự kiến sẽ giảm xuống dưới 40%, bất chấp tỷ lệ tham gia cao trong cuộc bỏ phiếu sớm.
Việc Sudani trở lại nắm quyền không được đảm bảo. Các cuộc đàm phán liên minh thường kéo dài và phân mảnh. Ông sẽ cần phải đảm bảo sự ủng hộ của một số nhóm dân quân hùng mạnh được Iran hậu thuẫn, bao gồm cả nhóm được lãnh đạo bởi Qais al-Khazali, người bị Mỹ cho là khủng bố, nhưng lại đóng vai trò như “kẻ tạo vua” trong Quốc hội Iraq. Việc thương lượng về các vị trí trong nội các có thể kéo dài hàng tháng.
