Nguồn: Theodore Roosevelt dies, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1919, Theodore Roosevelt, tổng thống thứ 26 của Mỹ, đã qua đời tại Sagamore Hill, điền trang của ông nhìn ra Eo biển Long Island thuộc New York.
Là một chính trị gia năng động và tràn đầy nhiệt huyết, Theodore Roosevelt được ghi nhận là người đã kiến tạo nên hình ảnh tổng thống hiện đại. Khi còn là một đảng viên Cộng hòa trẻ tuổi, ông nắm giữ nhiều chức vụ chính trị tại New York trong thập niên 1880 và 1890, đồng thời là lãnh đạo của phe cải cách của Đảng Cộng hòa tại tiểu bang này.
Năm 1898, với tư cách là Trợ lý Bộ trưởng Hải quân Mỹ, Roosevelt đã kịch liệt ủng hộ chiến tranh với Tây Ban Nha. Khi Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ nổ ra, ông thành lập nhóm “Những Kỵ binh Đại tài” (Rough Riders), một đơn vị kỵ binh tình nguyện đã trở nên nổi tiếng nhờ những đóng góp vào chiến thắng của Mỹ tại Trận đồi San Juan ở Cuba. Là người rất biết cách tận dụng truyền thông, Roosevelt đã dùng danh tiếng quân sự của mình để đắc cử ghế Thống đốc New York năm 1898 và chức Phó Tổng thống năm 1900.
Năm 1901, Tổng thống William McKinley không may bị ám sát, và Roosevelt, khi đó mới 43 tuổi, trở thành tổng thống trẻ nhất trong lịch sử đảm nhận chức vụ này. Ông đã thổi vào cương vị tổng thống một sức sống làm nức lòng hầu hết người dân Mỹ và dễ dàng đắc cử nhiệm kỳ thứ hai vào năm 1904. Là một người theo chủ nghĩa bành trướng Mỹ, Roosevelt đã khẳng định quyền hành pháp của mình để bảo vệ lợi ích của Mỹ trên khắp châu Mỹ, đồng thời tìm cách cân bằng lợi ích của các tầng lớp nông dân, công nhân, và doanh nhân ở trong nước. Ông kiên quyết xây dựng một lực lượng hải quân hùng mạnh, khuyến khích sự độc lập của Panama cũng như việc xây dựng Kênh đào Panama, thúc đẩy việc kiểm soát các tập đoàn độc quyền, và phân bổ đất đai để thiết lập nhiều công viên quốc gia và khu tưởng niệm của nước Mỹ. Năm 1906, ông được trao giải Nobel Hòa bình vì vai trò trung gian hòa giải trong các cuộc đàm phán chấm dứt Chiến tranh Nga-Nhật.
Năm 1912, ba năm sau khi kết thúc nhiệm kỳ thứ hai, Roosevelt lại ra tranh cử tổng thống với tư cách là ứng viên của Đảng Tiến bộ mới thành lập. Đối đầu với cựu Bộ trưởng Chiến tranh của mình là Tổng thống William Howard Taft, Roosevelt vận động tranh cử dựa trên cương lĩnh cải cách xã hội mang tên “Square Deal” (Thỏa thuận Bình đẳng). Dù vậy, vào tháng 11 năm đó, Đảng Cộng hòa bị chia rẽ nội bộ đã thất bại trước ứng viên Đảng Dân chủ Woodrow Wilson.
Trong những năm cuối đời, Roosevelt trở thành người mạnh mẽ ủng hộ việc Mỹ tham gia Thế chiến I và thậm chí còn tìm cách xin được chỉ huy một sư đoàn Lục quân Mỹ tại châu Âu. Tuy nhiên, Tổng thống Wilson từ chối đề nghị này, và sau chiến tranh, Roosevelt lại trở thành người phản đối Hội Quốc Liên của Wilson. Năm 1919, Roosevelt qua đời ở tuổi 60 tại nhà riêng ở New York. Những căn bệnh nhiệt đới mà ông mắc phải trong các chuyến du hành trước đó dường như đã làm sức khỏe ông suy kiệt.
