Nguồn: National Dollar Stores Strike of 1938 begins in San Francisco’s Chinatown, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1938, cuộc đình công tại National Dollar Stores đã bắt đầu tại Phố Tàu (Chinatown) ở San Francisco. Cuộc đình công kéo dài ba tháng này đã mang lại chiến thắng cho người lao động và trở thành cuộc tranh chấp lao động có tổ chức lớn đầu tiên của khu phố này.
Vào năm 1938, ngành may mặc là ngành tuyển dụng lao động lớn nhất tại Phố Tàu ở San Francisco. Các xưởng may ở đây không có công đoàn, một phần do sự thù địch trong lịch sử của các nghiệp đoàn lao động Mỹ đối với công nhân người Hoa. Tuy nhiên, đến những năm 1930, các nghiệp đoàn như Nghiệp đoàn Công nhân May mặc Nữ Quốc tế (ILGWU) đã nhận ra giá trị tiềm năng của việc thành lập công đoàn cho công nhân người Mỹ gốc Hoa. Nhân viên của các xưởng may tại Phố Tàu khi ấy phải làm việc với mức lương thấp và giờ làm kéo dài.
Sue Ko Lee, người làm công việc thùa khuy tại nhà máy National Dollar Stores, chỉ kiếm được 25 xu/giờ. Bà quyết định giúp tổ chức các đồng nghiệp của mình thành một chi hội của ILGWU, lấy tên là Nghiệp đoàn Công nhân May mặc Nữ người Hoa, Phân hội 341. Thông qua các phiên thương lượng song ngữ bằng tiếng Anh và tiếng Hoa, Phân hội 341 đã đạt được thỏa thuận sơ bộ với National Dollar Stores về việc cải thiện tiền lương và giảm giờ làm.
Joe Shoong, chủ sở hữu của National Dollar Stores, là một doanh nhân triệu phú người Mỹ gốc Hoa. Tạp chí Time từng gọi ông là “doanh nhân người Hoa giàu nhất và nổi tiếng nhất tại Mỹ.” Tuy nhiên, vào ngày 08/02/1938, Shoong đã bán nhà máy của mình cho một nhóm quản lý của chính ông, những người đã đứng ra thành lập công ty độc lập riêng. Các công nhân, bao gồm cả Sue Ko Lee, tin rằng đây là một chiến thuật của Shoong và ban quản lý nhằm tránh thực hiện thỏa thuận của họ. Đến ngày 26/02, Phân hội 341 bắt đầu đình công.
“Vấn đề chính đang bị đe dọa trong cuộc đình công này,” các công nhân viết, “là liệu công nhân ở Phố Tàu có được cung cấp việc làm hay họ sẽ bị tước đoạt kế sinh nhai.” 159 nữ công nhân may mặc đã biểu tình tại ba địa điểm của National Dollar Stores ở San Francisco, yêu cầu cải thiện tiền lương và điều kiện làm việc. Cuối cùng, sau mười lăm tháng, Nghiệp đoàn Công nhân May mặc Nữ người Hoa đã đạt được thỏa thuận với chủ lao động. Họ giành được những nhượng bộ đáng kể, bao gồm tăng lương 5%, tuần làm việc 40 giờ, và thực thi các tiêu chuẩn về an toàn và sức khỏe.
Tiếc thay, chiến thắng của họ thật ngắn ngủi, bởi vì nhà máy đã bị đóng cửa vào năm sau đó. Dù vậy, cuộc đình công thành công của họ đã giúp hội nhập phong trào lao động tại San Francisco và trên toàn nước Mỹ.
