Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn ở Iran cho đến khi các cuộc đàm phán hòa bình kết thúc, theo yêu cầu của Pakistan. Vẫn chưa rõ liệu Iran và Israel có đồng ý kéo dài lệnh ngừng bắn dự kiến hết hạn hôm nay hay không. Trump cho biết lực lượng Mỹ sẽ duy trì việc phong tỏa Eo biển Hormuz và vẫn trong tư thế sẵn sàng nối lại các cuộc tấn công. Iran hiện vẫn chưa đồng ý tham gia vào các cuộc đàm phán tiếp theo.
Lực lượng vũ trang Israel cáo buộc Hezbollah, nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn, đã vi phạm lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian ở Lebanon khi bắn rocket vào quân đội của họ ở miền nam Lebanon. Đây là sự cố đầu tiên như vậy kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu vào tuần trước. Israel cũng cho biết họ đã đánh chặn một máy bay không người lái. Ngoài ra, Israel còn tống giam hai binh sĩ của mình vì dùng búa tạ đập vỡ một bức tượng Chúa Jesus ở Lebanon.
Ukraine khẳng định đã sửa chữa xong đường ống Druzhba, một tuyến đường từ thời Liên Xô, được dùng để vận chuyển dầu thô của Nga đến Trung Âu. Họ cho biết việc tiếp theo sẽ là khôi phục dòng chảy dầu tới Hungary và Slovakia. Điều này có thể chấm dứt cuộc tranh chấp kéo dài nhiều tháng qua, vốn từng làm trì hoãn khoản vay trị giá 90 tỷ euro (106 tỷ USD) của Liên minh Châu Âu dành cho Ukraine. Hungary và Slovakia đã chặn khoản vay này cho đến khi nguồn cung dầu được nối lại.
Kevin Warsh, lựa chọn của Trump cho vị trí lãnh đạo Cục Dự trữ Liên bang, đã nói với các thượng nghị sĩ rằng ông sẽ “hoàn toàn độc lập.” Trong phiên điều trần phê chuẩn đầy căng thẳng, Warsh khẳng định Tổng thống đã không ép buộc ông phải hứa hạ lãi suất và nói rằng ngân hàng trung ương Mỹ đã “lạc lối.” Trước đó, Thượng nghị sĩ Thom Tillis từ Đảng Cộng hòa đã đe dọa sẽ chặn việc phê chuẩn Warsh trừ phi cuộc điều tra hình sự đối với Jerome Powell, chủ tịch đương nhiệm, bị hủy bỏ.
Lufthansa hủy 20.000 chuyến bay chặng ngắn trên khắp châu Âu từ tháng 5 đến tháng 10. Hãng hàng không Đức muốn tiết kiệm 40.000 tấn nhiên liệu máy bay, loại nhiên liệu đã tăng giá gấp đôi kể từ khi cuộc chiến ở Iran nổ ra. Hôm qua, các bộ trưởng giao thông châu Âu đã họp để thảo luận về cách quản lý tình trạng thiếu hụt nhiên liệu máy bay. Trong khi đó, United Airlines, một hãng hàng không Mỹ, cũng cắt giảm mạnh dự báo lợi nhuận cho năm 2026 do giá nhiên liệu tăng cao.
Các cử tri ở Virginia chấp thuận một bản đồ các khu vực bầu cử Quốc hội do Đảng Dân chủ vẽ lại, theo đó có thể làm đổi chủ bốn ghế của Đảng Cộng hòa tại Hạ viện Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. Tính đến thời điểm này trong cuộc chiến vẽ lại ranh giới bầu cử chưa từng có tiền lệ, sau khi một số bang đã thay đổi bản đồ của họ, vẫn chưa có đảng nào giành được lợi thế rõ rệt. Dự báo về bầu cử giữa nhiệm kỳ của Economist cho thấy phe Dân chủ có 95% cơ hội giành quyền kiểm soát Hạ viện và 46% khả năng chiến thắng ở Thượng viện.
Wes Streeting, Bộ trưởng Y tế Anh, hứa rằng “trẻ em ở Vương quốc Anh sẽ là một phần của thế hệ không khói thuốc đầu tiên,” sau khi Quốc hội nước này thông qua dự luật cấm bất kỳ ai sinh sau ngày 01/01/2009 mua thuốc lá. Các biện pháp khác bao gồm hạn chế đối với thuốc lá điện tử và các hoạt động tiếp thị. New Zealand – quốc gia từng thông qua một đạo luật tương tự vào năm 2022 – đã bãi bỏ nó chỉ hai năm sau đó. Một phần nguyên nhân là để lấy ngân sách tài trợ cho việc cắt giảm thuế.
Con số trong ngày: 36%, là mức tăng giá trị thực của giá trứng ở Anh.
TIÊU ĐIỂM
Nền kinh tế Anh đang chật vật
Hôm nay, Anh vừa công bố dữ liệu chỉ số giá tiêu dùng cho tháng 3. Cú sốc năng lượng do chiến tranh Iran gây ra đã đẩy lạm phát hàng năm lên mức 3,3%, từ mức 3% trong tháng 2. Nhưng phần lớn những khó khăn vẫn còn ở phía trước. Mức trần giá năng lượng của chính phủ dự kiến sẽ tăng vào tháng 7. Các hộ gia đình cũng phải đối mặt với mức giá đắt đỏ hơn cho các hàng hóa và dịch vụ khác khi doanh nghiệp đẩy chi phí hoạt động đang tăng cao sang cho người tiêu dùng.
Thị trường lao động cũng chẳng mang lại chút an ủi nào. Tỷ lệ thất nghiệp ở Anh bất ngờ giảm xuống 4,9% trong ba tháng tính đến tháng 2, giảm so với mức 5,2% trong ba tháng trước đó. Nhưng nguyên nhân một phần là do phương pháp thống kê: có ít người chủ động tìm việc hơn, và do đó họ không được tính vào các con số này. Trong khi đó, số lượng nhân viên nhận lương đã giảm, tăng trưởng tiền lương yếu hơn, và hoạt động tuyển dụng đã chậm lại. Thời điểm này vô cùng bất lợi cho Công Đảng, những người đang phải đối mặt với một cuộc chiến đầy cam go trong các cuộc bầu cử địa phương vào ngày 07/05.
Tại sao xuất khẩu của Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng?
Xuất khẩu của Trung Quốc đang bùng nổ bất chấp cuộc thương chiến với Mỹ và xung đột ở Trung Đông. Trong ba tháng đầu năm 2026, lượng hàng xuất khẩu đã tăng gần 15% so với cùng kỳ năm ngoái, kéo dài đà tăng trưởng từng đẩy thặng dư thương mại lên mức kỷ lục vào năm 2025. Bài phân tích mới về dữ liệu thương mại của tờ Economist sẽ giải thích lý do tại sao.
Xuất khẩu sang Mỹ đã giảm mạnh, nhưng doanh số bán sang các quốc gia khác lại tăng vọt, thừa sức bù đắp cho phần sụt giảm đó. Phần lớn sự gia tăng này phản ánh cầu mới một cách thực chất, đặc biệt là ở châu Á và châu Âu, chứ không chỉ đơn thuần là chuyển hướng hàng hóa qua các nước thứ ba. Trung Quốc cũng đang xuất khẩu các mặt hàng khác nhau – ít sản phẩm tiêu dùng hơn, và nhiều linh kiện, máy móc, cùng các bộ phận công nghệ cao hơn – nhờ được thúc đẩy bởi sự bùng nổ của AI. Mức giá rẻ, cộng với sự hỗ trợ từ cầu yếu trong nước, giúp hàng xuất khẩu giữ vững lợi thế cạnh tranh.
Trung Quốc cũng ở vị thế tốt hơn so với nhiều đối thủ châu Á để vượt qua cuộc chiến ở Iran. Việc dựa vào nguồn than đá trong nước giúp bảo vệ các công ty của họ khỏi cú sốc giá dầu. Và giá xăng dầu cao hơn đang thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang xe điện, làm tăng cầu ở Nhật Bản, Hàn Quốc, và Ấn Độ.
Tesla đang thiếu động lực
Đã từng có lúc các nhà đầu tư không thể kiềm chế được sự phấn khích trước báo cáo thu nhập của Tesla, họ háo hức muốn nghe về những kỷ lục doanh số bị xô đổ, hay kế hoạch mới nhất dành cho xe điện từ Elon Musk, ông chủ hãng xe này. Nhưng những ngày đó nay đã qua.
Kết quả kinh doanh quý đầu tiên của công ty, được công bố hôm nay, khó có thể khơi dậy lại sự cuồng nhiệt như xưa. Công ty dự kiến sẽ báo cáo doanh thu giảm 9% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 22 tỷ USD. Tuy nhiên, họ lại có những kế hoạch đầu tư rất lớn. Tesla dự báo mức chi tiêu vốn hơn 20 tỷ USD trong năm nay, tăng từ mức 8,5 tỷ USD vào năm 2025.
Phần lớn số tiền đó sẽ được đổ vào các dự án mà công ty đã đặt cược cho sự tăng trưởng dài hạn của mình, bao gồm Cybercab, xe taxi tự lái của hãng, cũng như việc phát triển robot hình người và năng lực sản xuất chip. Điều này có thể mang lại cho cộng đồng người hâm mộ là các nhà đầu tư nhỏ lẻ một chút cảm giác hoài niệm. Nhưng sự chú ý của Musk đã chuyển hướng. Giờ đây, ông tỏ ra quan tâm nhiều hơn đến các doanh nghiệp khác của mình như SpaceX, công ty tên lửa, xem nó như một con đường dẫn đến sự thống trị về công nghệ.
Cuộc chiến của những cuốn sổ đặt hàng ngày càng phình to
Các công ty quốc phòng “chủ chốt” lớn của Mỹ đang hưởng lợi từ một thế giới nhiều bạo lực hơn. Hôm qua, GE Aerospace, Northrop Grumman, và RTX đã báo cáo sự gia tăng đột biến về lượng đơn đặt hàng trong kết quả kinh doanh quý đầu tiên; còn Lockheed Martin sẽ báo cáo vào ngày mai. Lực lượng vũ trang ở cả hai bờ Đại Tây Dương cần lấp đầy các kho đạn đã cạn kiệt do chiến tranh ở Ukraine, và châu Âu đang ráo riết chuẩn bị vũ khí để giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ. Israel và Mỹ đã tiêu tốn một lượng lớn đạn dược ở Iran, trong khi các quốc gia Vùng Vịnh bị bao vây cũng đã sử dụng hết các tên lửa đánh chặn.
Nhưng việc đáp ứng lượng cầu mới này đòi hỏi các khoản đầu tư thường rất chậm để thu hồi vốn. Ví dụ, Lockheed cần tới bốn năm để tăng sản lượng tên lửa đánh chặn PAC-3 hàng năm lên 2.000 quả, trong khi Mỹ đã bắn khoảng 400 quả chỉ trong 16 ngày đầu tiên của cuộc chiến Iran. Điều tương tự cũng đúng với tên lửa Tomahawk của RTX. Và các nhà đầu tư đang lo lắng về một nhóm các nhà thầu chính kiểu mới đầy linh hoạt, bao gồm Anduril, Palantir, và SpaceX, những công ty đang cạnh tranh quyết liệt để giành lấy phần bánh ngày càng lớn trong ngân sách quốc phòng. Các nhà sản xuất vũ khí truyền thống đang phải đối mặt với một cuộc chiến đầy cam go.
