Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump nói rằng Vua Charles III “còn đồng ý với tôi hơn cả chính tôi” về việc Iran không nên sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Quốc vương Anh đã không đề cập đến cuộc chiến này trong bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ vào hôm qua. Thay vào đó, ông tìm cách cứu vãn “mối quan hệ đặc biệt” đang sứt mẻ giữa hai nước, cho rằng các thách thức toàn cầu khiến mối quan hệ này trở nên “quan trọng hơn” bao giờ hết. Ông cũng kêu gọi “quyết tâm không lay chuyển” trong việc hỗ trợ sự nghiệp của Ukraine và khuyên [người Mỹ] không nên theo đuổi chủ nghĩa biệt lập.
Bộ Tư pháp Mỹ khởi tố James Comey lần thứ hai. Cáo buộc nhắm vào cựu giám đốc FBI liên quan đến một bức ảnh ông đăng tải vào năm ngoái, chụp những chiếc vỏ đạn xếp thành các con số “86 47.” Chính quyền Trump cáo buộc ông đe dọa vị tổng thống thứ 47 – “86” là tiếng lóng chỉ việc “loại bỏ” một thứ gì đó – và đã tiến hành một cuộc điều tra. Comey phủ nhận việc xúi giục bạo lực. Bản cáo trạng trước đó của ông, với các tội danh khác, đã bị bác bỏ.
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ OEPC vào ngày 01/05, sau sáu thập kỷ là thành viên. Quyết định rời đi này sẽ làm suy yếu – dù không phải là đòn giáng chí mạng – một nhóm đang cung cấp khoảng 1/3 lượng dầu của thế giới. Năm 2025, UAE là nhà sản xuất lớn thứ ba của OPEC, nhưng từ lâu nước này đã tỏ ra khó chịu với các hạn chế về sản lượng của mình. Họ cũng cho rằng các nước láng giềng Vùng Vịnh đã không làm đủ để bảo vệ họ trước các cuộc tấn công từ Iran, một thành viên khác.
Elon Musk nói với bồi thẩm đoàn ở California rằng vụ kiện của ông chống lại Sam Altman, ông chủ của OpenAI, dựa trên nguyên tắc rằng “việc đánh cắp một tổ chức từ thiện là không thể chấp nhận được.” Musk tuyên bố mình đã quyên góp 38 triệu đô la dựa trên cơ sở nhà sản xuất ChatGPT sẽ vẫn là một tổ chức phi lợi nhuận. Altman đã biến nó thành một liên doanh thương mại hiện được định giá 850 tỷ đô la. OpenAI cho rằng Musk đã rút tài trợ sau khi “ông ấy không giành được quyền kiểm soát công ty.”
Có thông tin cho rằng Trump đã yêu cầu các quan chức của mình chuẩn bị cho một cuộc phong tỏa kéo dài ở Eo biển Hormuz, dù ông tuyên bố Iran đã báo với chính quyền của ông rằng họ đang trong “tình trạng sụp đổ.” Trump cũng gay gắt chỉ trích Friedrich Merz, Thủ tướng Đức, nói rằng ông ấy “không biết mình đang nói gì,” sau khi Merz nhận định rằng Mỹ đang bị Iran “làm bẽ mặt.”
Theo quân đội Lebanon, một cuộc không kích của Israel vào thị trấn biên giới Majdal Zoun của Lebanon đã làm bị thương hai binh sĩ và khiến ba nhân viên cứu hộ bị mắc kẹt dưới đống đổ nát. Cuộc tấn công đã đánh trúng các binh sĩ và nhân viên cứu hộ khẩn cấp đang tham gia một hoạt động tìm kiếm, bất chấp lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian. Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 2.534 người đã thiệt mạng và 7.863 người khác bị thương kể từ đầu tháng 3.
Các nghị sĩ Anh bỏ phiếu chống lại việc mở một cuộc điều tra về việc liệu Keir Starmer có lừa dối Quốc hội khi bổ nhiệm Peter Mandelson làm Đại sứ tại Mỹ hay không. Đề xuất này, do Đảng Bảo thủ đối lập đưa ra, đã bị đánh bại với cách biệt lớn khi các nghị sĩ Công Đảng bỏ phiếu phản đối. Nếu có kết luận rằng ông đã lừa dối Quốc hội, thì những lời kêu gọi Ngài Keir từ chức có thể sẽ gia tăng.
Con số trong ngày: 30%, là mức tăng chi phí thuê chip AI H100 của Nvidia kể từ tháng 11.
TIÊU ĐIỂM
Việc UAE rời đi có ý nghĩa gì đối với OPEC?
Khi OPEC họp vào hôm nay, tổ chức này sẽ phải cân nhắc về sự ra đi của một trong những thành viên lâu năm nhất. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất sẽ rời đi vào ngày 01/05, sau nhiều năm căng thẳng về hạn ngạch sản xuất, điều đã trở nên tồi tệ hơn do sự cạnh tranh với Ả Rập Saudi, nhà xuất khẩu lớn nhất và là người thực thi quyền lực trên thực tế của OPEC.
Động thái này có lẽ sẽ không có nhiều tác động ngay lập tức. Cuộc phong tỏa Eo biển Hormuz của Iran đang bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu qua Vùng Vịnh, hạn chế khả năng tăng sản lượng của UAE ngay cả khi họ đứng ngoài liên minh. Nhưng một khi dòng chảy được nối lại, quốc gia này sẽ có thể tự do bơm dầu mà không bị hạn chế; họ có kế hoạch tăng công suất sản xuất lên khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2027, tăng từ mức 3,6 triệu thùng trước chiến tranh.
Điều đó có thể làm phức tạp thêm những nỗ lực quản lý nguồn cung của OPEC. Ả Rập Saudi nhiều khả năng phải cắt giảm sản lượng hơn nữa để hỗ trợ giá, đặc biệt là nếu những nước khác cũng cảm thấy bất mãn với hạn ngạch. Liên minh này đã từng vượt qua các đợt rời đi trước đây. Tuy nhiên, với những căng thẳng nội bộ ngày càng sâu sắc và tỷ trọng sản xuất toàn cầu sụt giảm, ảnh hưởng của OPEC đối với thị trường dầu mỏ dường như chắc chắn sẽ suy yếu.
Kết thúc kỷ nguyên Powell tại Fed
Đã có lúc tưởng chừng như Jerome Powell sẽ tiếp tục giữ chức chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Fed sau khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào tháng 5. Thom Tillis, một thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa, từng đe dọa sẽ cản trở việc bổ nhiệm người thay thế ông là Kevin Warsh, trừ phi Bộ Tư pháp Mỹ hủy bỏ một cuộc thăm dò vô căn cứ nhắm vào Powell. Vào ngày 24/04 vừa qua, Bộ Tư pháp đã nhượng bộ. Quyết định về lãi suất và cuộc họp báo hôm nay gần như chắc chắn là lần cuối cùng Powell xuất hiện trên cương vị này. Với việc lạm phát đang tăng trở lại, nhiều khả năng ngân hàng sẽ giữ nguyên lãi suất.
Chưa có chủ tịch Fed nào kể từ thời Paul Volcker hồi thập niên 1980 phải đối phó với một cú sốc lạm phát khắc nghiệt như vậy. Và chí ít là từ thời Arthur Burns vào thập niên 1970, chưa có ai phải đối mặt với nhiều sự can thiệp chính trị đến thế. Dù vậy, giai đoạn hưu trí thanh thản có lẽ vẫn còn khá xa. Các cựu chủ tịch thường rời khỏi ngân hàng, nhưng Powell đã thề sẽ ở lại với tư cách là một trong bảy thống đốc cho đến khi cuộc điều tra của Bộ Tư pháp được hoàn tất (vẫn còn một số vấn đề chưa rõ ràng), và thậm chí có thể lâu hơn. Theo các quy định của ngân hàng trung ương, ông có thể ở lại cho đến năm 2028.
Các ông lớn công nghệ dốc toàn lực vào AI
Các nhà đầu tư đang nín thở chờ đợi. Bốn công ty công nghệ lớn với cam kết chi trả hơn 600 tỷ đô la trong năm nay cho cơ sở hạ tầng AI sẽ báo cáo doanh thu vào hôm nay. Với tổng giá trị gần 12 nghìn tỷ đô la, Alphabet, Amazon, Meta, và Microsoft sẽ cung cấp một bức tranh toàn cảnh chưa từng có về trạng thái của điện toán AI. Các mảng kinh doanh đám mây của Alphabet và Amazon có khả năng hưởng lợi từ quan hệ chặt chẽ của họ với Anthropic, một phòng thí nghiệm AI có doanh thu tăng vọt trong ba tháng qua. Microsoft – vốn có mối liên kết chặt chẽ hơn với OpenAI, nhà sản xuất ChatGPT – cũng sẽ bị theo dõi sát sao để xem liệu hoạt động kinh doanh phần mềm của họ, đặc biệt là chatbot AI Copilot, có đang tăng tốc hay không.
Câu hỏi đặt ra đối với Meta là liệu doanh thu quảng cáo lớn và quyết định cắt giảm việc làm được công bố trong tháng này có giúp bù đắp chi phí vốn hay không. Mối quan tâm chung là liệu cả bốn công ty có thể hoàn thành các kế hoạch chi tiêu của mình hay không. Việc xây dựng trung tâm dữ liệu đang vấp phải sự phản đối của công chúng ở Mỹ, trong khi nguồn cung chip và năng lượng đều đang thiếu hụt. Có thể nói các siêu tập đoàn này không hoàn toàn làm chủ được vận mệnh của chính mình.
Bữa tiệc của AstraZeneca
Báo cáo doanh thu quý đầu tiên của AstraZeneca cho năm 2026, dự kiến công bố vào hôm nay, sẽ cho thấy liệu ngoại giao có mang lại thành quả hay không. Cuối năm ngoái, nhà sản xuất dược phẩm Anh-Thụy Điển đã cam kết đầu tư 50 tỷ đô la vào Mỹ. Pascal Soriot, ông chủ của công ty, cho biết quyết định này được thúc đẩy bởi “niềm tin vào sự đổi mới của Mỹ” – không liên quan gì đến các mức thuế quan đang chực chờ. Chính quyền Trump đã cấp cho họ khoản miễn trừ ba năm ngay sau đó.
Soriot cũng đã nhắm đến Trung Quốc, nơi AstraZeneca đang đầu tư hàng tỷ đô la. Khi EU cáo buộc AstraZeneca tham lam trong việc phân phối vaccine COVID-19 vào năm 2021, Soriot khẳng định công ty này “mang đậm bản sắc châu Âu cũng nhiều như bản sắc Anh.” Cho đến nay, việc ứng xử khéo léo với mọi phía đã mang lại kết quả: định giá của AstraZeneca đã tăng gần sáu lần dưới nhiệm kỳ của Soriot.
Tòa án xem xét chính sách nhập cư của Donald Trump
Hôm nay, Tối cao Pháp viện Mỹ sẽ xem xét chương trình Quy chế Bảo vệ Tạm thời (TPS), một trong những mục tiêu trong cuộc siết chặt nhập cư của Donald Trump. Tính đến tháng 03/2025, khoảng 1,3 triệu người từ 17 quốc gia bị tàn phá bởi chiến tranh hoặc khủng hoảng nhân đạo đã được bảo vệ khỏi bị trục xuất và được phép làm việc tại Mỹ theo diện TPS.
Những nỗ lực của Trump nhằm chấm dứt nhiều quy chế trong số này đã vấp phải sự kháng cự từ các tòa án cấp dưới. Trong hai vụ án liên quan, Tối cao Pháp viện sẽ quyết định xem việc bãi bỏ TPS đối với 350.000 người Haiti và 6.000 người Syria có hợp pháp hay không.
Chính phủ lập luận rằng quyết định hủy bỏ các quy chế này không phải chịu sự xem xét của nhánh tư pháp. Và, ngay cả khi có, họ vẫn khẳng định hành động của mình là hợp lệ và dựa trên “những cân nhắc quan trọng về chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia.” Những người phản đối phản bác rằng chính phủ đang tìm kiếm “một sự bành trướng quyền lực khổng lồ” và chưa xem xét thỏa đáng tình hình ở Syria và Haiti. Phán quyết dự kiến sẽ được đưa ra trước tháng 7.
