Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Thị trường tiếp tục đà biến động chóng mặt, khi các cổ phiếu ở châu Á tăng rồi lại giảm điểm trong phiên giao dịch sớm. Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc đã vọt lên 4% trước khi giảm; hôm qua, chỉ số này cũng giảm 10%. Ở Mỹ, chỉ số S&P 500 đóng cửa giảm gần 1,5%, trong khi chỉ số NASDAQ tập trung vào công nghệ giảm 2,2%. Các nhà đầu tư dường như chưa quyết định được liệu các cổ phiếu trí tuệ nhân tạo có đang được định giá quá cao hay không. Họ cũng lo ngại rằng lãi suất ở Mỹ có thể tăng lên.
Thượng viện Mỹ bỏ phiếu với tỷ lệ 50-48 để thông qua một nghị quyết về quyền hạn chiến tranh nhằm ngăn Donald Trump thực hiện hành động quân sự chống lại Iran mà không có sự chấp thuận của Quốc hội. Bốn đảng viên Cộng hòa đã đứng về phía các thượng nghị sĩ Dân chủ. Hạ viện đã thông qua nghị quyết này hồi đầu tháng. Dù là một lời khiển trách mạnh mẽ đối với cuộc chiến của Trump ở Iran, nhưng nó không mang sức mạnh của luật pháp.
EU, Đức, và Hà Lan tham gia Pax Silica – liên minh do Mỹ dẫn đầu nhằm bảo đảm chuỗi cung ứng trí tuệ nhân tạo trước sự cạnh tranh từ Trung Quốc. Một số quốc gia khác, bao gồm Argentina và Kazakhstan, dự kiến sẽ tham gia trong tuần này, nâng tổng số thành viên của nhóm lên 24. Họ hy vọng sẽ bảo vệ được chuỗi cung ứng của mọi mặt hàng, từ các khoáng sản quan trọng đến chất bán dẫn.
Marco Rubio cảnh báo rằng “không quốc gia nào được phép thu phí thông hành” khi đi qua Eo biển Hormuz. Nhưng Iran tuyên bố họ có thể thu tiền từ các tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy này. Trước đó, Rubio cho biết Mỹ đang làm trung gian cho vòng đàm phán hòa bình thứ năm giữa Israel và Lebanon tại Washington, vòng đàm phán này “tách biệt” với các cuộc đàm phán về một thỏa thuận hòa bình với Iran.
Anh và xứ Wales phát đi cảnh báo đỏ về nắng nóng khắc nghiệt giữa lúc châu Âu phải chịu mức nhiệt cao kỷ lục. Với việc nhiệt độ có khả năng chạm ngưỡng xấp xỉ 40 độ C, hàng trăm trường học dự kiến sẽ đóng cửa, trong khi các công ty tàu hỏa cảnh báo người dân hạn chế đi lại. Tại Pháp, ít nhất 40 người đã chết đuối trong tuần qua khi trốn nóng ở các sông và kênh rạch. Tây Ban Nha cũng đang ghi nhận nhiệt độ phá vỡ kỷ lục.
Alibaba kiện chính quyền Trump vì gắn mác họ là một “công ty quân sự Trung Quốc.” Gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc gần đây đã bị đưa vào danh sách đen của Lầu Năm Góc – cùng với Baidu, một gã khổng lồ công nghệ khác – vì bị cáo buộc hỗ trợ ngành công nghiệp quốc phòng Trung Quốc. Alibaba khẳng định họ được điều hành bởi một ban giám đốc độc lập và quyết định của phía Mỹ – vốn “không có cơ sở thực tế hay pháp lý” – đã vi phạm quyền được xét xử theo đúng trình tự pháp luật và quyền tự do ngôn luận của họ.
Một siêu máy tính của Trung Quốc được vinh danh là hệ thống điện toán mạnh nhất thế giới lần đầu tiên kể từ năm 2017. LineShine đã soán ngôi hệ thống El Capitan của Mỹ trong bảng xếp hạng được công bố hai năm một lần, gây ấn tượng với các nhà nghiên cứu bằng tốc độ của nó. Hệ thống này được cung cấp sức mạnh hoàn toàn bởi các bộ vi xử lý trung tâm (CPU), trong khi các siêu máy tính thường chạy bằng các bộ vi xử lý đồ họa (GPU), vốn có thể chạy hàng ngàn tác vụ cùng lúc. Các hệ thống này được sử dụng cho nghiên cứu y học và các mô hình hóa tiên tiến.
Con số trong ngày: 5.3 đô la một pound (0.45 kg) – là giá hạt dẻ cười ở Mỹ vào tháng 5, con số cao nhất trong một thập kỷ.
TIÊU ĐIỂM
Pedro Sánchez đóng vai nạn nhân
Khi Thủ tướng Tây Ban Nha, Pedro Sánchez, phát biểu trước Quốc hội vào hôm nay về các vụ bê bối đang bủa vây Đảng Công nhân Xã hội của mình, ông sẽ thể hiện bản thân như một nạn nhân. Một thẩm phán độc lập vừa đưa vợ ông ra xét xử với cáo buộc bà đã sử dụng ảnh hưởng của mình để có được, và kiếm lời từ, một công việc tại trường đại học mà bà không đủ trình độ. Vị thẩm phán đã ra lệnh cho bà giao nộp hộ chiếu, viện cớ (một cách khó tin) rằng đoàn cảnh sát hộ tống có thể giúp bà bỏ trốn. Bà phủ nhận mọi hành vi sai trái. Các bộ trưởng phàn nàn rằng thẩm phán này có động cơ chính trị.
Điều đó đã làm phân tán sự chú ý khỏi các vụ án nghiêm trọng hơn nhắm vào các quan chức Đảng Xã hội. Hôm thứ Hai, José Luis Ábalos, người từng là cánh tay phải của Sánchez, đã bị kết án 24 năm tù vì nhận hối lộ từ các hợp đồng mua khẩu trang trong thời kỳ đại dịch. Nhiều người khác cũng đang bị điều tra về tội tham nhũng. Các đồng minh trước đây của Thủ tướng cũng như phe đối lập bảo thủ đang yêu cầu ông kêu gọi tổ chức bầu cử. Nhưng ông kiên quyết sẽ tại vị cho đến kỳ bầu cử theo đúng lịch trình vào năm sau.
Chính trị của sự hân hoan
Sinh nhật lần thứ 250 của nước Mỹ đang đến gần và Donald Trump đã sẵn sàng ăn mừng. Vị tổng thống đang bán các mặt hàng mang thương hiệu “Trump 250” như chăn (200 đô la), trò chơi xếp hình (50 đô la), và bóng golf (18 đô la). Những đồng xu in hình gương mặt ông cũng sắp ra mắt. Trong một khoảng thời gian giới hạn, bức chân dung của ông sẽ được in vào các hộ chiếu Mỹ mới được cấp tại Washington (và món này là vô giá). Hôm nay, Trump cũng sẽ tổ chức lễ khai mạc Hội chợ Nước Mỹ Vĩ đại (Great American State Fair), một ngày hội yêu nước diễn ra tại thủ đô cho đến ngày 10/07.
Sự kiện này được tổ chức bởi Freedom 250, một nhóm được chính quyền Trump thành lập tách biệt với America250, ủy ban trực thuộc Quốc hội chuyên trách các hoạt động kỷ niệm trên toàn quốc được thành lập vào năm 2016. Các tiểu bang cũng đang tự tổ chức các lễ hội của riêng mình. Kết quả là sự nhầm lẫn và những cuộc tranh cãi về kinh phí. Một số nhạc sĩ đã rút khỏi hội chợ của Trump với lý do lo ngại về việc bị chính trị hóa, còn Tổng thống gọi các tiết mục của họ là “bị hét giá quá cao” và tự tuyên bố mình là nhân vật biểu diễn chính. Tổ chức một bữa tiệc quả là không hề dễ dàng.
Liệu các nhà sản xuất chip nhớ có thể tiếp tục tăng trưởng?
Hiếm có bộ phận nào của ngành công nghệ lại được hưởng lợi từ sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo nhiều hơn các nhà sản xuất chip nhớ, những công ty có cổ phiếu đã tăng vọt trong năm qua. Hôm nay, các nhà đầu tư sẽ xem xét kỹ lưỡng kết quả tài chính hàng quý do Micron Technology, một nhà sản xuất của Mỹ, công bố để tìm kiếm dấu hiệu cho thấy liệu đà tăng này có thể tiếp diễn hay không.
Trong những ngày gần đây, đà tăng này đã chững lại. Cổ phiếu của SK Hynix, một nhà sản xuất Hàn Quốc, đã giảm hơn 10% vào hôm qua, và cổ phiếu của chính Micron cũng giảm 7%. Một nỗi lo ngại là chi phí bộ nhớ cao hơn có thể làm giảm cầu đối với các thiết bị sử dụng chúng. Công ty tư vấn Gartner dự kiến doanh số bán đồ điện tử tiêu dùng sẽ giảm trong năm nay, với lượng máy tính cá nhân PC xuất xưởng giảm 10% và lượng giao điện thoại thông minh giảm 8%.
Ngành công nghiệp chip nhớ rất dễ dao động giữa tình trạng thiếu hụt và dư thừa. Hiện tại, các nhà sản xuất đang chạy đua để mở rộng sản xuất, nhưng việc xây dựng nhà máy phải mất nhiều năm. Một số nhà đầu tư lo sợ rằng khi nhà máy sẵn sàng, khách hàng lại không còn mặn mà mua những con chip mà họ làm ra nữa.
Một công việc kém hấp dẫn ở Liên Hiệp Quốc, nhưng ai đó vẫn phải làm
Ai lại muốn làm Tổng Thư ký của Liên Hiệp Quốc? Những nhà độc tài đang phá vỡ trật tự toàn cầu, trong lúc cơ quan này rỗng túi, thường xuyên bị tê liệt, và còn đang thất bại trong sứ mệnh “cứu những thế hệ mai sau khỏi tai họa chiến tranh.” Thế nhưng, vẫn có ít nhất sáu ứng viên mong muốn công việc không được ai cảm ơn này, và dự kiến họ sẽ xuất hiện tại một diễn đàn tư vấn ở thị trấn Jeju của Hàn Quốc vào ngày mai.
Nguyên tắc luân phiên chỉ ra rằng một ứng viên đến từ Châu Mỹ Latinh hoặc vùng Caribe sẽ kế nhiệm António Guterres, một người châu Âu. Chưa có một người phụ nữ nào từng đảm nhiệm vị trí này. Hiện đang có năm ứng viên đầy triển vọng từ khu vực này (bao gồm cả cựu tổng thống, các bộ trưởng, và các quan chức Liên Hiệp Quốc): Michelle Bachelet của Chile; Carolyn Rodrigues-Birkett của Guyana; María Fernanda Espinosa Garcés của Ecuador; Rebeca Grynspan của Costa Rica, và ứng viên nam duy nhất, Rafael Mariano Grossi của Argentina. Macky Sall của Senegal là ứng viên thứ sáu.
Các cường quốc lớn sẽ đưa ra quyết định, vì vậy hãy để mắt tới Grossi, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế – đặc biệt nếu ông có thể giúp tạo điều kiện cho một thỏa thuận hạt nhân giữa Mỹ và Iran.
