Thế giới hôm nay: 20/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ tiến hành một loạt các cuộc không kích nhắm vào Iran, cuộc tấn công thứ chín trong vòng chín ngày qua. Cuộc tấn công diễn ra ngay sau khi Mỹ thông báo rằng ba binh sĩ nước này đã thiệt mạng do các cuộc không kích của Iran. Trong khi đó, Iran tuyên bố sẽ không để “một giọt” dầu nào lọt qua Eo biển Hormuz. Giá dầu thô Brent – chuẩn dầu mỏ toàn cầu – tăng vượt mức 90 USD/thùng lần đầu tiên sau hơn một tháng.

Tây Ban Nha giành chức vô địch World Cup lần thứ hai, đánh bại Argentina với tỷ số 1-0. Dù áp đảo hoàn toàn trong trận chung kết, Tây Ban Nha cũng chỉ có thể khuất phục các nhà đương kim vô địch thế giới (lúc này chỉ còn thi đấu với mười người) vào hiệp phụ thứ hai. Tổng thống Donald Trump, một trong nhiều nhà lãnh đạo thế giới có mặt tại sự kiện, đã cùng với Gianni Infantino, vị chủ tịch gây tranh cãi của FIFA, trao cúp cho những người chiến thắng.

Ukraine cáo buộc Nga tấn công một tàu Thổ Nhĩ Kỳ đang chở ngũ cốc. Phía Nga chưa phản hồi về cáo buộc này. Trước đó, Điện Kremlin đã tiến hành một cuộc tấn công lớn vào Kyiv, thủ đô Ukraine, khiến ít nhất sáu người thiệt mạng, theo lời các quan chức. Cùng lúc đó, Vladimir Putin cảm ơn Triều Tiên vì đã ủng hộ Nga sau khi có cuộc gặp với ngoại trưởng nước này tại Moscow.

Hai thành viên trong “đội tuyển quốc gia” Trung Quốc – một nhóm các nhà quản lý tài sản thuộc sở hữu nhà nước – cho biết họ đang mua thêm cổ phiếu Trung Quốc để giúp ổn định thị trường vốn của nước này. Trung Quốc đã không thể miễn nhiễm trước đợt lao dốc của cổ phiếu công nghệ hồi tuần trước – CSI 300, chỉ số theo dõi các cổ phiếu lớn nhất của nước này, giảm hơn 5%. Hôm nay, cơ quan quản lý chứng khoán của Trung Quốc được cho là sẽ họp với các công ty và nhà đầu tư để thảo luận về cách tốt nhất nhằm đối phó với biến động.

Những người ủng hộ Đảng Cockroach Janata (CJP) của Ấn Độ tập trung tại Delhi để bắt đầu một cuộc tuần hành đến tòa nhà quốc hội, bất chấp lệnh cấm của cảnh sát. CJP bắt nguồn từ một tài khoản mạng xã hội châm biếm các vụ rò rỉ đề thi, nhưng từ đó đã phát triển thành một phong trào biểu tình kêu gọi cải cách giáo dục. Hôm thứ Bảy, cảnh sát đã dùng vũ lực đưa Sonam Wangchuk, một nhà hoạt động đang tuyệt thực, đến một bệnh viện địa phương. Nhưng điều đó chỉ càng khiến những người biểu tình thêm kích động.

Samsung Biologics, một nhà sản xuất thuốc của Hàn Quốc, chào giá 1,5 tỷ franc Thụy Sĩ (1,8 tỷ USD) để mua lại Tập đoàn PolyPeptide. Mức giá này cao hơn 6% so với giá trị của nhà sản xuất dược phẩm theo hợp đồng của Thụy Sĩ vào lúc đóng cửa thị trường hôm thứ Sáu. Các bác sĩ đang có xu hướng kê đơn peptide nhiều hơn để điều trị bệnh béo phì và các bệnh chuyển hóa. Các loại thuốc này cũng trở thành niềm đam mê của những “tin tặc sinh học” (biohackers), dẫn đến sự xuất hiện của một thị trường chợ đen rộng lớn.

Tác phẩm “The Odyssey” của đạo diễn Christopher Nolan thu về hơn 264 triệu USD trên toàn cầu trong tuần đầu tiên ra rạp. Bộ phim sử thi Hy Lạp này đã kiếm được 124,5 triệu USD tại các phòng vé ở Mỹ và Canada. Đây là bộ phim có doanh thu mở màn dịp cuối tuần cao thứ ba trong năm, sau “Toy Story 5” và “The Super Mario Galaxy Movie.”

Con số trong ngày: 26%, là tỷ lệ ghế trong Quốc hội thuộc về khu vực miền bắc nước Anh. Khu vực này đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng về mặt chính trị – và việc có một tân thủ tướng Anh là minh chứng cho điều đó.

TIÊU ĐIỂM

Không có lối thoát cho cuộc chiến ở Vùng Vịnh

Cứ mỗi ngày trôi qua, những gì bắt đầu như một cuộc đụng độ hạn chế giữa Mỹ và Iran dường như lại leo thang thành một thứ gì đó lớn hơn. Hai bên đã ăn miếng trả miếng bằng các cuộc không kích suốt chín đêm liên tiếp. Mỹ đang ném bom các cây cầu và đường hầm ở miền nam Iran, đặc biệt là khu vực quanh Bandar Abbas, thành phố cảng chính của nước này. Trong khi đó, Iran cũng liên tục tấn công cơ sở hạ tầng điện và nước ở Kuwait. Ít nhất hai lính Mỹ đã thiệt mạng do một cuộc tấn công bằng tên lửa ở Jordan hôm thứ Sáu.

Rất khó để dự đoán điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Lầu Năm Góc đang gửi thêm các máy bay tiếp nhiên liệu đến Israel, một dấu hiệu cho thấy họ đang cân nhắc leo thang hơn nữa. Các nhà hòa giải đang cố gắng thúc giục cả hai bên quay lại bàn đàm phán, nhưng cho đến nay vẫn chưa thành công. Hy vọng rằng những cân nhắc về kinh tế cuối cùng sẽ buộc họ phải ngồi lại nói chuyện. Giá dầu đã tăng 23% trong tháng này, và việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran sẽ càng làm tăng thêm những khó khăn kinh tế cho chế độ Cộng hòa Hồi giáo. Vấn đề là sẽ mất bao lâu – và khu vực sẽ phải chịu bao nhiêu thiệt hại trước khi hai bên chịu đàm phán.

Instagram hầu tòa vì gây nghiện cho thanh thiếu niên

Hôm nay, Meta sẽ phải ra hầu tòa ở tiểu bang Tennessee, với cáo buộc làm tổn hại sức khỏe tâm thần của người dùng trẻ tuổi thông qua nền tảng Instagram của mình. Bang này cáo buộc gã khổng lồ mạng xã hội đã vi phạm Đạo luật Bảo vệ Người tiêu dùng Tennessee khi thiết kế Instagram như một “cỗ máy gây nghiện” nhắm vào trẻ vị thành niên. Cáo trạng cho biết Mark Zuckerberg, CEO của Meta, đã liên tục từ chối các yêu cầu của nhân viên về việc tài trợ cho các biện pháp nhằm giảm thiểu tác hại của Instagram. Phía Meta lập luận rằng họ có các biện pháp an toàn mạnh mẽ để bảo vệ thanh thiếu niên. Công ty này nhiều khả năng cũng sẽ bác bỏ các bằng chứng cho thấy mạng xã hội làm tổn hại đến sức khỏe tâm thần của giới trẻ.

Những thất bại pháp lý gần đây cho thấy Meta đang phải đối mặt với một cuộc chiến gian nan tại tòa. Hồi tháng 3, các bồi thẩm viên ở California đã phán quyết Meta và Google có tội vì gây hại cho người dùng trẻ tuổi. Vụ án khi đó tập trung vào thiết kế nền tảng của họ chứ không phải vào nội dung do người dùng tạo ra. (Nội dung do người dùng tạo ra được pháp luật bảo vệ ở mức độ cao hơn). Meta đã kháng cáo. Công ty đang phải đối mặt với một loạt các vụ kiện về cáo buộc gây tổn hại cho thanh thiếu niên từ hơn 40 tiểu bang, bao gồm một vụ tại tòa án liên bang vào tháng tới ở Oakland, California.

Vũ khí lên ngôi tại Farnborough

Những rủi ro địa chính trị đang tiếp thêm sức nóng cho lĩnh vực hàng không vũ trụ và quốc phòng. Vì vậy, tại Triển lãm Hàng không Quốc tế Farnborough khai mạc vào hôm nay, cán cân giữa lĩnh vực thương mại và quốc phòng được dự báo sẽ nghiêng về phía các đơn vị trưng bày sản phẩm quân sự. Theo các nhà tổ chức, sự kiện này đã “cháy vé,” bán gấp đôi số vé dự kiến.

Chương trình máy bay chiến đấu thế hệ thứ sáu GCAP được Anh, Nhật Bản, và Ý hậu thuẫn – đã đảm bảo được nguồn tài trợ cho bốn năm tới – sẽ là ngôi sao của buổi triển lãm. Các công ty khởi nghiệp được định giá cao, chẳng hạn như Helsing của Đức và Anduril của Mỹ, sẽ tranh đua với các nhà thầu quốc phòng lâu năm bằng các phương tiện tự hành không người lái trên không và trên biển. Một số công ty Ukraine chuyên cung cấp các công nghệ máy bay không người lái giá rẻ, đã được chứng minh trong chiến đấu, và đang tìm kiếm nguồn đầu tư từ phương Tây cũng sẽ thu hút sự chú ý.

Về mảng dân sự, mọi người có lẽ sẽ ít quan tâm đến cuộc cạnh tranh truyền thống giữa Airbus và Boeing xoay quanh các thông báo đơn đặt hàng hàng không thương mại. Với tổng lượng đơn đặt hàng tồn đọng vào khoảng 17.000 máy bay thương mại, tốc độ giao hàng thay vì doanh số bán hàng mới là thước đo thành công mới.

Làn sóng bất tuân dân sự ở Colombia

Vào hôm nay, ngày mà Colombia kỷ niệm việc giành độc lập khỏi sự cai trị của Tây Ban Nha, những người Colombia thiên tả sẽ tuần hành để bảo vệ chủ quyền quốc gia. Gustavo Petro, Tổng thống sắp mãn nhiệm, gọi đây là “lời kêu gọi thứ hai” cho nền độc lập. Ông từ chối công nhận chiến thắng của chính trị gia theo chủ nghĩa dân túy cánh hữu Abelardo de la Espriella, người đã đánh bại đối thủ của mình là Iván Cepeda trong cuộc bầu cử tháng trước với cách biệt chưa tới một điểm phần trăm.

Cepeda đã kêu gọi “bất tuân dân sự ôn hòa” trước thềm lễ bàn giao quyền lực vào ngày 07/08. Cánh tả lo sợ rằng de la Espriella, một người ái mộ Trump, sẽ đặt Colombia dưới sự chi phối của các lợi ích của Mỹ, đặc biệt là bằng cách đánh đổi quyền tiếp cận các nguồn tài nguyên quốc gia của Colombia để lấy sự trợ giúp của Mỹ trong việc chống lại các băng đảng buôn lậu ma túy. Họ cũng lo lắng trước những lời đe dọa của ông về việc dẫn độ Petro sang Mỹ. Thái độ nghi ngờ của họ đối với nhà lãnh đạo mới của đất nước càng dâng cao sau khi phái đoàn Colombia tới Washington vào tuần trước đã giữ im lặng về việc một người đàn ông Colombia bị các đặc vụ ICE giết hại ở Maine hai ngày trước đó. Hãy chuẩn bị chứng kiến sự phẫn nộ bùng nổ trên các nẻo đường của Bogotá.