Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, kêu gọi đàm phán trực tiếp với Vladimir Putin. Trong một lá thư gửi nhà lãnh đạo Nga, Zelensky đề xuất gặp mặt ở một nước thứ ba, với điểm khởi đầu của các cuộc đàm phán là “tiền tuyến ngày nay.” Lời đề nghị xuất hiện trong bối cảnh Ukraine đã giành thế chủ động trên chiến trường và đang tiến công sâu vào bên trong nước Nga. Zelensky cho biết các cuộc đàm phán phải có sự tham gia của châu Âu, bởi trọng tâm của Mỹ nay đã chuyển sang Iran.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc thông báo Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ đến thăm Triều Tiên vào tuần tới, lần đầu tiên kể từ năm 2019. Đây sẽ là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của nhà lãnh đạo Trung Quốc trong năm nay. Trung Quốc đang hy vọng xây dựng lại quan hệ với Triều Tiên sau khi hai bên rạn nứt trong thời kỳ đại dịch. Hồi tháng 3, dịch vụ tàu hỏa giữa hai nước đã hoạt động trở lại sau thời gian đình chỉ sáu năm.
Các đảng viên Cộng hòa tại Thượng viện Mỹ bỏ phiếu bác bỏ nỗ lực của Đảng Dân chủ nhằm ngăn chặn “Quỹ Chống vũ khí hóa” trị giá 1,8 tỷ USD do Donald Trump đề xuất. Bộ Tư pháp tuyên bố họ đã hủy bỏ kế hoạch này, vốn sẽ bồi thường cho các nạn nhân (được hiểu là những người ủng hộ phong trào MAGA) của cuộc “chiến tranh pháp lý” từ các chính quyền trước đây. Đảng Dân chủ hy vọng sẽ thông qua một đạo luật để ngăn quỹ này không bao giờ được thúc đẩy trở lại.
Hezbollah bác bỏ thỏa thuận ngừng bắn mới nhất giữa Israel và Lebanon, cho rằng điều này sẽ đồng nghĩa với việc “đầu hàng, thất bại, và giúp kẻ thù đạt được mục tiêu.” Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel khẳng định các chiến dịch “hỏa lực và trên bộ” ở miền nam Lebanon sẽ tiếp tục. Quyết định này nhiều khả năng sẽ làm phức tạp thêm cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ. Đối với Iran, một lệnh ngừng bắn ở Lebanon là điều kiện bắt buộc để họ chịu đàm phán hòa bình.
S&P Global tuyên bố sẽ không thay đổi các yêu cầu đầu vào đối với các chỉ số lớn mà họ quản lý, chẳng hạn như S&P 500. Elon Musk đã đệ trình một đề xuất để công ty tên lửa của ông, SpaceX, được đưa vào chỉ số chuẩn này ngay sau đợt phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO) sắp tới. Nhưng S&P khẳng định rằng, không giống như nhiều đối thủ cạnh tranh của mình, họ sẽ không rút ngắn khoảng thời gian “thử thách” 12 tháng cần thiết để được gia nhập.
Blackstone, một công ty cổ phần tư nhân lớn của Mỹ, đang giới hạn việc rút tiền khỏi quỹ tín dụng tư nhân trị giá 45 tỷ USD của mình sau khi các nhà đầu tư cố gắng rút 4,5 tỷ USD trong quý II. Mức giới hạn này được đưa ra theo sau các quyết định tương tự của các đối thủ như BlackRock vào tháng 3 và của Partners Group, một công ty Thụy Sĩ, vào thứ Tư. Những lo ngại rằng các bên cho vay tư nhân đang gặp quá nhiều rủi ro đối với các công ty phần mềm – những công ty có thể bị AI phá hủy – đã thúc đẩy các nhà đầu tư rút lui.
Chính quyền Australia đã thu giữ 100.000 con gián “ngoại lai” đang được nhân giống bất hợp pháp. Lô hàng này trị giá 200.000 AUD (142.500 USD) và bao gồm cả loài gián rít Madagascar, có kích thước bằng khoảng lòng bàn tay. Chúng có lẽ được dự định để làm thức ăn cho thú cưng như bò sát và cá. Các nhà chức trách khẩn thiết kêu gọi những người nuôi thú cưng hãy gắn bó với các loài côn trùng bản địa không xâm lấn.
Con số trong ngày: 1,9 – là tổng tỷ suất sinh của Ấn Độ, nằm dưới mức cần thiết để có một dân số ổn định.
TIÊU ĐIỂM
Hãy cùng lên chuyến tàu tốc hành EU
Có sáu quốc gia Tây Balkan đang khao khát gia nhập Liên minh Châu Âu. Và hôm nay, các nhà lãnh đạo của họ sẽ gặp gỡ các nhà lãnh đạo EU tại Montenegro. Quốc gia này, nơi đã giành độc lập 20 năm trước, đặc biệt mong muốn đẩy nhanh tiến trình nộp đơn của mình. Chính phủ Montenegro nhắm tới mục tiêu “28 by 28” (28 vào 28), nghĩa là trở thành thành viên thứ 28 của khối vào năm 2028.
Khẩu hiệu đó từng có vẻ phi thực tế. Nhưng bây giờ thì không hẳn vậy. Tuần này, chính phủ mới của Hungary đã dỡ bỏ lệnh phủ quyết kéo dài từ lâu của nước này đối với việc cho phép Ukraine và Moldova gia nhập EU. Cả hai quốc gia dự kiến sẽ bắt đầu tiến trình đàm phán chính thức vào ngày 15/06. Iceland cũng dần cởi mở hơn với ý tưởng nộp đơn gia nhập.
Montenegro có một số lợi thế so với các đối thủ của mình trong việc gia nhập. Cả Pháp và Đức đều ủng hộ tư cách thành viên của nước này và, với dân số chỉ 623.000 người, quốc gia nhỏ bé này sẽ dễ dàng được tiếp nhận. Cuộc đua đang bắt đầu.
Việc làm tại Mỹ đang phục hồi
Tính đến thời điểm hiện tại trong năm 2026, thị trường lao động của Mỹ đã mạnh hơn dự kiến. Năm ngoái, việc tuyển dụng chậm lại rõ rệt, với mức tăng trung bình chỉ vỏn vẹn 10.000 việc làm mỗi tháng. Nếu không tính lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, số lượng việc làm thậm chí còn sụt giảm. Nhưng sang năm nay, trung bình có 76.000 việc làm được tạo thêm mỗi tháng – một tốc độ đáng kể trong bối cảnh nhập cư giảm mạnh và tăng trưởng lực lượng lao động đang trì trệ.
Nhiều bằng chứng của việc phục hồi có thể sẽ xuất hiện trong tuần này. Hôm nay, Cục Thống kê Lao động Mỹ sẽ công bố báo cáo cho tháng 5. Các nhà kinh tế học do Bloomberg khảo sát dự đoán bảng lương sẽ tăng thêm 89.000 trong khi tỷ lệ thất nghiệp giữ ổn định ở mức 4,3%. Dữ liệu đã được công bố trong tuần này cũng chỉ ra điều tương tự. Cơ hội việc làm đã tăng mạnh và chỉ số sản xuất của Mỹ gần đây đã chạm mức cao nhất trong bốn năm qua, với việc các nhà máy đang tuyển dụng nhiều công nhân hơn. Một thị trường lao động khỏe mạnh hơn sẽ làm dịu đi những lo ngại về một cuộc suy thoái. Điều này cũng có thể củng cố quan điểm của nhiều quan chức Cục Dự trữ Liên bang rằng lạm phát vẫn là rủi ro lớn hơn đối với nền kinh tế Mỹ so với nạn thất nghiệp.
Ấn Độ tìm cách cân bằng kinh tế
Các nhà kinh tế học kỳ vọng rằng dữ liệu được công bố trong hôm nay sẽ cho thấy nền kinh tế Ấn Độ đã tăng trưởng 7,2% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý I. Con số đó không thấp hơn nhiều so với tốc độ bứt phá 7,8% được ghi nhận vào cuối năm 2025, khi các nhà bình luận mong chờ một kịch bản “Goldilocks” (phát triển lý tưởng) với mức tăng trưởng cao và lạm phát thấp.
Nhưng Ấn Độ lại phụ thuộc vào Trung Đông về dầu mỏ, phân bón, cũng như lượng kiều hối từ các công nhân nhập cư, và tác động của cuộc chiến tại Iran sẽ không thể hiện đầy đủ qua các con số. (Số liệu chỉ bao gồm tháng đầu tiên của cuộc chiến, khi chính phủ chi tiêu để hỗ trợ nền kinh tế.) Tuy nhiên, việc đồng rupee giảm xuống mức thấp kỷ lục là điều không thể che giấu.
Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ hiện đang đi trên một sợi dây mỏng manh giữa việc hỗ trợ tiền tệ và duy trì tăng trưởng kinh tế. Hôm nay, sau một cuộc họp chính sách tiền tệ, ngân hàng trung ương đã giữ nguyên lãi suất đúng như dự kiến. Họ cũng công bố hàng loạt các biện pháp hỗ trợ đồng rupee, chẳng hạn như các ưu đãi dành cho người Ấn Độ ở nước ngoài để mua trái phiếu chính phủ.
Cái giá của chiến tranh tại Nhật Bản
Hôm nay, Quốc hội Nhật Bản dự kiến sẽ thông qua ngân sách bổ sung trị giá 3,1 nghìn tỷ yên (19,5 tỷ USD) do Thủ tướng Takaichi Sanae đề xuất. Phần lớn số tiền đó sẽ được sử dụng để thiết lập một quỹ dự trữ mới nhằm bảo vệ các hộ gia đình khỏi tác động kinh tế của cuộc chiến tại Iran. Nhật Bản nhập khẩu hơn 90% lượng dầu thô của mình qua Eo biển Hormuz và đang kìm hãm giá xăng bằng các khoản trợ cấp lớn.
Các nhà đầu tư nhìn thấy một rủi ro cho riêng mình. Nhật Bản có khoản nợ công khổng lồ – khoảng 130% GDP tính trên cơ sở nợ ròng – và ngân sách sẽ được tài trợ bằng cách phát hành thêm trái phiếu. Takaichi khẳng định nợ tổng thể không cần phải tăng, vì nguồn thu tăng sẽ cho phép cắt giảm các kế hoạch vay tiền ở những nơi khác. Nhưng các thị trường vẫn hoài nghi: những lo ngại về sức khỏe tài khóa của Nhật Bản đã đẩy lợi suất trái phiếu 10 năm lên 2,8% vào tháng trước, mức cao nhất kể từ năm 1996. Trong khi đó, đồng yên đang trì trệ ở mức gần 160 yên đổi 1 đô la, mức thấp nhất trong gần 30 năm qua. Điều đó lại làm tăng chi phí của chính những mặt hàng năng lượng nhập khẩu mà ngân sách mới đang tìm cách giảm giá.
Mỹ siết chặt áp lực lên Cuba
Hôm nay là hạn chót để các công ty nước ngoài cắt đứt quan hệ với Gaesa, tập đoàn do Quân đội Cuba điều hành, hoặc có nguy cơ phải đối mặt với các lệnh trừng phạt của Mỹ. Nhiều bên đã nghiêm túc đón nhận cảnh báo này. Meliá, một tập đoàn khách sạn của Tây Ban Nha, đã từ bỏ quyền quản lý đối với 15 bất động sản thuộc sở hữu của Gaesa – chiếm gần một nửa danh mục đầu tư của họ trên hòn đảo này. Iberostar, một chuỗi khách sạn khác, cũng rút khỏi hơn chục cơ sở khác.
Nhưng tầm với của Gaesa vươn xa vượt ngoài lĩnh vực du lịch, và lan sang cả các lĩnh vực như hậu cần, bán lẻ, tài chính, và bến cảng. Vì vậy, các công ty vận tải biển, bao gồm cả Hapag-Lloyd, đã quyết định tạm dừng các đơn đặt hàng vận chuyển hàng hóa liên quan đến Cuba. Việc thanh toán bằng thẻ Visa và Mastercard tại Cuba cũng ngừng hoạt động từ thứ Bảy, sau khi ngân hàng nước ngoài xử lý các giao dịch đó chấm dứt quan hệ với một công ty tài chính có liên kết với Gaesa. Sherritt, một công ty khai thác mỏ của Canada, thì đình chỉ việc tham gia vào một liên doanh khai thác niken.
Chính quyền Donald Trump hy vọng rằng áp lực kinh tế sẽ làm suy yếu – hoặc tiêu diệt – chế độ cộng sản của Cuba. Việc thiếu hụt ngoại tệ mạnh sẽ càng khiến sự sụp đổ kinh tế, gây ra bởi các hình thức áp lực khác từ Mỹ và bởi nhiều năm quản lý kinh tế yếu kém, trở nên tồi tệ. Chí ít là trong ngắn hạn, dân thường Cuba chính là người phải gánh chịu hậu quả.
