Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump ký biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt cuộc chiến của Mỹ với Iran. Các điều khoản bao gồm chấm dứt giao tranh ở Lebanon, lập một quỹ trị giá 300 tỷ USD để “tái thiết và phát triển kinh tế” Iran, và cấm nước này sở hữu vũ khí hạt nhân. Iran được yêu cầu cho phép tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz miễn phí trong 60 ngày trong khi các bên đàm phán một thỏa thuận cuối cùng.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif xác nhận rằng Iran cũng đã ký thỏa thuận sơ bộ. Tổng thống Mỹ đã ký tài liệu này sau khi dùng bữa tối với các nhà lãnh đạo G7 tại Versailles – một cung điện có lịch sử không mấy vẻ vang trong việc mang lại các hiệp ước hòa bình lâu dài. Ông đe dọa sẽ “ném bom tơi bời” Iran nếu nước này vi phạm thỏa thuận. Tuy nhiên, vị tổng thống tuyên bố các đồng minh của Mỹ “yêu thích” thỏa thuận này.
Cũng tại hội nghị thượng đỉnh Versailles, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết ông nhận thấy một “sự thay đổi rất sâu sắc” trong cách tiếp cận của Mỹ đối với Ukraine. Macron nói rằng toàn bộ nhóm G7 hiện đã công nhận “sự toàn vẹn lãnh thổ” của quốc gia này. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tiết lộ mình đã có một “cuộc trò chuyện phối hợp quan trọng” với cả Trump và Macron khi bế mạc hội nghị.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ giữ nguyên lãi suất chuẩn ở mức 3,5% đến 3,75%, sau cuộc họp chính sách đầu tiên của Kevin Warsh trên cương vị chủ tịch. Chứng khoán Mỹ giảm điểm và lợi suất Trái phiếu Kho bạc kỳ hạn hai năm tăng vọt sau khi các dự báo của Fed cho thấy 9 trong số 19 quan chức dự đoán sẽ có ít nhất một đợt tăng lãi suất trong năm nay. Warsh cho biết ông không đưa ra dự báo nào.
Các cổ phiếu công nghệ cũng giảm điểm. Chỉ số NASDAQ chốt phiên giảm 1,3% khi giá cổ phiếu của Microsoft, Meta, và Amazon trượt dốc. SpaceX đóng cửa với mức giảm gần 5%, đợt sụt giảm đầu tiên của công ty tên lửa và AI này kể từ khi bắt đầu giao dịch sau đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng kỷ lục vào tuần trước. Sau khi sàn giao dịch đóng cửa, hợp đồng tương lai của một số chỉ số chứng khoán Mỹ, bao gồm S&P 500, đã nhích lên.
Sàn Giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ – thị trường chứng khoán lớn nhất nước này – nộp đơn xin phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Mức giá và định giá của đợt IPO vẫn chưa được tiết lộ, nhưng nó có tiềm năng trở thành đợt IPO lớn nhất từ trước đến nay tại Ấn Độ. Nếu gã khổng lồ viễn thông Jio cũng niêm yết như kỳ vọng, thì năm đìu hiu đối với các đợt IPO của Ấn Độ có thể sẽ chuyển mình thành một năm bội thu.
Nghị viện Châu Âu bỏ phiếu cho phép các quốc gia mở các “trung tâm trao trả” bên ngoài biên giới EU. Những người di cư không có quyền ở lại có thể bị giữ tại đây trong khi chờ trục xuất, hoặc bị giam giữ vô thời hạn. Các cải cách cứng rắn này cũng sẽ cho phép chính quyền khám xét nhà cửa và tịch thu tài sản cá nhân. Đạo luật này được đưa ra sau áp lực của công chúng buộc các nhà lập pháp phải hạn chế người di cư; dự thảo văn bản luật đã bị các nhóm nhân quyền chỉ trích.
Con số trong ngày: 97%, là tỷ lệ những người được hỏi không thể phân biệt được sự khác biệt giữa âm nhạc do AI tạo ra và do con người tạo ra, theo một cuộc khảo sát của dịch vụ phát trực tuyến Deezer.
TIÊU ĐIỂM
Cuộc bầu cử bổ sung không hề bình thường
Hôm nay, các cử tri ở Makerfield, vùng tây bắc nước Anh, sẽ đi bỏ phiếu để bầu một thành viên Nghị viện mới. Tầm quan trọng của cuộc bầu cử bổ sung này vượt xa bối cảnh ngoại ô của nó: Andy Burnham, ứng viên của Đảng Lao động cầm quyền, đã nói rằng ông sẽ thách thức Keir Starmer trong vị trí lãnh đạo đảng – và theo đó là cả chiếc ghế thủ tướng – nếu ông giành chiến thắng.
Con đường đến chiến thắng của Burnham ở Makerfield đã dễ dàng hơn nhờ sự chia rẽ ở cánh hữu: Đảng Cải cách (Reform UK) dân túy của Nigel Farage, vốn hy vọng giành được ghế ở đây, đã phải chống lại một chiến dịch mạnh mẽ đến bất ngờ từ Đảng Phục hưng (Restore Britain) cứng rắn hơn.
Các cuộc thăm dò ý kiến của các đảng viên Công Đảng cho thấy Burnham – hiện là Thị trưởng Greater Manchester và có quan điểm thiên tả hơn so với Starmer – có thể đánh bại đương kim thủ tướng trong cuộc đối đầu trực tiếp giành vị trí lãnh đạo đảng. Nhưng ông cũng sẽ phải đối mặt với Wes Streeting, vị cựu Bộ trưởng Y tế chủ trương ôn hòa, người đã thề sẽ ra tranh cử. Makerfield có thể chỉ là trận giao tranh mở màn trong một chiến dịch tranh cử kéo dài và cay đắng.
Volkswagen cần vững tay lái hơn
Trong những năm gần đây, doanh số bán hàng của Volkswagen đã sụt giảm mạnh. Hãng xe hơi Đức, công ty cũng sở hữu các thương hiệu như Lamborghini và Skoda, đã bán được gần 11 triệu xe vào năm 2019, nhưng chỉ bán được 9 triệu xe vào năm 2025. Công ty này hiện có quá nhiều nhà máy và nhân viên. Tại đại hội đồng thường niên nhóm họp hôm nay, ông chủ Oliver Blume có lẽ sẽ phác thảo cách công ty đáp ứng mục tiêu cắt giảm 50.000 việc làm ở Đức vào năm 2030. Có tới 19.000 người có thể sẽ phải nghỉ việc trong năm nay.
VW đang chịu đựng nhiều thống khổ. Cạnh tranh khốc liệt từ Trung Quốc ở Châu Âu đã giáng đòn mạnh vào doanh số bán hàng, trong khi thuế quan của Donald Trump áp lên xe hơi nhập khẩu vào Mỹ đã gây ra tổn thất lớn. Công nhân của công ty tại Đức đang được trả lương quá cao, nhưng VW đã rút lại kế hoạch đóng cửa một nhà máy Đức, vì e ngại các tổ chức công đoàn quyền lực. Nếu Blume không thực hiện các hành động quyết liệt hơn ngay bây giờ, sự suy thoái của VW khó có thể đảo ngược.
Giá dầu cao sẽ còn kéo dài trong một thời gian
Mỹ và Iran đang tiến rất gần đến việc đạt được một thỏa thuận có thể giúp mở cửa lại Eo biển Hormuz trong vòng 30 ngày. Các thị trường đã bắt đầu phản ánh cảm giác nhẹ nhõm này vào giá cả. Khoảng cách giữa giá dầu có nguồn gốc từ bên trong Vùng Vịnh và giá dầu từ bên ngoài – vốn đã nới rộng khi eo biển bị đóng cửa – nay dần thu hẹp lại. Dầu thô Brent, tiêu chuẩn toàn cầu, giảm xuống dưới 80 USD/thùng, giảm từ mức hơn 110 USD vào tháng 5.
Nhưng cuộc khủng hoảng vẫn chưa kết thúc. Giả sử lệnh ngừng bắn được giữ vững, vẫn cần vài tuần để eo biển này trở nên an toàn cho các tàu chở dầu đi qua và có lẽ sẽ mất nhiều tháng để các tàu chở dầu ở các đại dương khác quay trở lại. Tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu lớn trong quý III năm nay sẽ làm cạn kiệt nguồn dự trữ vốn đã ở mức thấp. Morgan Stanley dự kiến giá “dầu Brent giao ngay” – loại dầu sẽ được giao trong vài tuần tới – sẽ đạt mức trung bình 90 USD trong khoảng thời gian từ tháng 7 đến tháng 9. Những ngày tháng nguồn cung dầu dồi dào như trước chiến tranh sẽ không thể nhanh chóng quay trở lại.
Đồng won đang chật vật của Hàn Quốc
Năm ngoái, Hàn Quốc đã né được mức thuế tồi tệ nhất của Donald Trump bằng cách cam kết đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ trong vòng mười năm. Hôm nay, chính phủ sẽ ra mắt một tập đoàn chuyên huy động vốn và quản lý các khoản đầu tư này.
Nhưng những thách thức kinh tế của Hàn Quốc còn lâu mới kết thúc. Bất chấp xuất khẩu bùng nổ, đồng won đang ở mức yếu nhất so với đồng USD kể từ năm 2009. Các nhà kinh tế lo ngại rằng điều này sẽ làm tăng lạm phát, vốn đã chạm mức 3,1% trong tháng 5, ngay cả khi lệnh ngừng bắn với Iran giúp làm giảm giá năng lượng. Các khoản đầu tư vào Mỹ có thể làm suy yếu đồng won hơn nữa, dù chính phủ khẳng định chúng sẽ quá nhỏ để có thể gây ra điều đó.
Trớ trêu thay, sự quan tâm của giới đầu tư nước ngoài đối với thị trường chứng khoán đang tăng vọt của Hàn Quốc lại không hỗ trợ nhiều cho đồng won như kỳ vọng. Giá trị của chứng khoán Hàn Quốc đã tăng lên nhiều đến mức một số nhà quản lý quỹ nước ngoài buộc phải bán ra để tuân thủ các giới hạn đã thỏa thuận về tỷ trọng tài sản của quốc gia này trong danh mục đầu tư của họ. Trong khi đó, người Hàn Quốc vẫn tiếp tục bán đồng won để đầu tư vào các cổ phiếu công nghệ đang tăng phi mã của Mỹ. Nếu tình trạng này tiếp diễn, đồng won có thể sẽ tiếp tục chịu áp lực.
Công trình hoành tráng tri ân Tổng thống thứ 44 của nước Mỹ
Trung tâm Tổng thống Obama sẽ tổ chức lễ khai trương hoành tráng vào hôm nay. Được dân địa phương gọi bằng biệt danh “Obamalisk,” thư viện tổng thống mới nhất của Mỹ nằm sừng sững tại khu South Side của Chicago. Khối bê tông khổng lồ bọc đá granite cao 69 m này mất đến 5 năm để xây dựng và tiêu tốn 850 triệu USD. Nó rõ ràng đã được tạo ra với mục đích gây ấn tượng mạnh.
Các thư viện tổng thống là một truyền thống đặc trưng của nước Mỹ. Chúng cũng ngày càng trở thành những cuộc thử nghiệm công phu trong việc xây dựng di sản. Trung tâm Tổng thống Obama được tài trợ hoàn toàn bởi quỹ của Barack Obama và sẽ được điều hành như một bảo tàng tư nhân. Vườn rau Eleanor Roosevelt, Sân trong Harriet Tubman, và Phòng Thí nghiệm Dân chủ trong Hành động của trung tâm này cung cấp một số manh mối về câu chuyện mà Obama muốn kể về bản thân mình.
Những người chỉ trích sẽ chê bai dự án này là mang tính nịnh bợ và thần thánh hóa. Nhưng Obama không cần phải mời họ đến thăm. Ngoài ra, cũng có một gương mặt đáng chú ý sẽ vắng mặt tại buổi lễ khai trương. Donald Trump là tổng thống duy nhất còn sống không có mặt trong danh sách khách mời.
