Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Tối cao Pháp viện Mỹ trao cho Donald Trump quyền hạn rộng lớn để sa thải những người đứng đầu các cơ quan chính phủ độc lập. Trump gọi đây là “sự gia tăng quyền lực tổng thống lớn nhất trong 100 năm qua.” Tuy nhiên, phán quyết này không áp dụng đối với Cục Dự trữ Liên bang, theo đó giúp bảo vệ sự độc lập của ngân hàng trung ương. Trong một quyết định riêng biệt, các thẩm phán cũng đã ngăn chặn nỗ lực của Trump nhằm sa thải Lisa Cook, nữ thống đốc Fed mà ông không ưa.
Iran tuyên bố không có kế hoạch đàm phán với Mỹ tại Qatar trong tuần này, trái ngược với những tuyên bố của chính quyền Trump. Lệnh ngừng bắn giữa hai bên đã bị thử thách bởi một cuộc đọ súng qua lại hồi cuối tuần. Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran cho biết nước này “độc quyền” phụ trách việc rà phá bom mìn ở Eo biển Hormuz; trước đó, Pháp ra thông báo rằng họ sẽ “hợp tác” thực hiện nhiệm vụ này với Oman và các nước khác.
Andy Burnham bắt đầu trình bày chương trình nghị sự chính sách của mình trong nỗ lực trở thành Thủ tướng Anh tiếp theo. Cựu Thị trưởng Greater Manchester cam kết sẽ dần tăng cường “kiểm soát công” đối với các tiện ích, thúc đẩy tài trợ cho chính quyền địa phương, và chuyển giao quyền lực về chính sách kinh tế đi khỏi London. Thị trường ít có biến động, được trấn an bởi cam kết lặp đi lặp lại của Burnham đối với các quy tắc tài khóa do chính phủ của Keir Starmer đề ra.
Đồng yên trượt xuống mức thấp nhất trong 40 năm qua, là 162 yên đổi 1 đô la. Dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã tăng lãi suất lên 1% vào đầu tháng này, mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, nhưng con số đó vẫn thấp hơn so với các ngân hàng trung ương khác, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Đồng yên yếu có lợi cho các nhà xuất khẩu, nhưng lại gây tổn thương cho các hộ gia đình vốn đã bị chèn ép bởi lạm phát. Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản đã ám chỉ về khả năng can thiệp.
Các nhà chức trách Đài Loan đột kích vào các văn phòng địa phương của Supermicro, một nhà sản xuất máy chủ Mỹ, như một phần trong cuộc điều tra về nghi ngờ buôn lậu chip AI của Nvidia sang Trung Quốc. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ cấm bán các chip AI tiên tiến nhất của Nvidia cho Trung Quốc. Supermicro trước đó tuyên bố rằng họ đang hợp tác với các nhà chức trách để “ngăn chặn việc chuyển hướng bất hợp pháp công nghệ máy chủ.” Cổ phiếu của công ty này đã giảm 8% sau tin bị điều tra.
Rocket Lab, một công ty vũ trụ, thông báo sẽ mua lại Iridium, công ty điều hành một mạng lưới vệ tinh, với giá 8 tỷ đô la. Rocket Lab hy vọng rằng việc mua lại này sẽ giúp họ bắt kịp SpaceX của Elon Musk và dịch vụ internet vệ tinh Starlink của hãng. Đó có thể là một tham vọng xa vời: Starlink hiện có hơn 10.000 vệ tinh trong khi Iridium kiểm soát chưa tới 100 vệ tinh.
Một thẩm phán liên bang ở Mỹ kết án Quách Văn Quý – một tỷ phú Trung Quốc tự lưu vong – 30 năm tù vì tội lừa đảo hơn 550 triệu đô la từ những người theo dõi đã ủng hộ chiến dịch chống Đảng Cộng sản Trung Quốc của ông. Số tiền mà tòa ra lệnh tịch thu của ông lên tới 889 triệu đô la. Trước đó, Quách đã thành lập một mạng lưới những người có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc. Nhiều người trong nhóm này thân cận với chính quyền Trump, bao gồm cả Steve Bannon, cựu cố vấn của Tổng thống Mỹ.
Con số trong ngày: 9 tỷ đô la, là tổng giá trị các khoản thoái vốn của Trung Quốc khỏi ngành năng lượng tái tạo của Mỹ kể từ năm 2025.
TIÊU ĐIỂM
Kế hoạch mong manh của Trump dành cho Gaza
Hôm nay, Hội đồng Hòa bình cho Gaza của Donald Trump sẽ nhóm họp tại Síp để đánh giá tình hình ở dải đất này, gần chín tháng sau lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hamas. Nỗ lực được tán dương hết mức của Trump nhằm thay thế Liên Hiệp Quốc thực chất chỉ mang lại rất ít kết quả. Israel vẫn chiếm đóng phần lớn dải đất này, trong khi hơn một ngàn thường dân Gaza đã thiệt mạng kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu. Hamas vẫn cố thủ và được vũ trang. Công cuộc tái thiết cấp bách cũng chưa hề bắt đầu.
Đã có một số tiến triển nhỏ, chẳng hạn như việc bổ nhiệm một bộ máy hành chính kỹ trị Palestine (dù các thành viên của bộ máy này vẫn đang mắc kẹt ở Cairo), một thỏa thuận của một số ít quốc gia về việc cử quân tới khu vực này như một phần của lực lượng an ninh quốc tế, và một cam kết của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất về việc tái thiết các khu dân cư ở phía nam Gaza. Nhưng những việc làm đó vẫn chưa mang lại thay đổi trên thực địa. Và có lẽ người ta cũng chẳng thể làm thêm gì nhiều trong lúc chính phủ Israel còn bận rộn với chiến dịch bầu cử, dự kiến sẽ kéo dài cho đến mùa đông.
Nike trên đà suy yếu
Nếu chỉ cần các quảng cáo nổi tiếng là đủ để giúp một thương hiệu thành công, thì Nike, công ty báo cáo thu nhập vào hôm nay, sẽ là người chiến thắng. Gã khổng lồ đồ thể thao của Mỹ đã khởi động World Cup với một video ghi lại cảnh loạt ngôi sao như Kylian Mbappé của Pháp và Cristiano Ronaldo của Bồ Đào Nha dẫn bóng qua những sân khấu được dàn dựng công phu. Đoạn video thu về tận 78 triệu lượt xem trên YouTube, gấp mười lần số lượt xem của một video do đối thủ Adidas thực hiện.
Tuy nhiên, đằng sau những chiến thắng như vậy là nhiều khó khăn. Giá cổ phiếu của Nike đã lao dốc kể từ tháng 2, khi công ty cảnh báo các nhà đầu tư nên dự kiến doanh số bán hàng tại Trung Quốc giảm 20% trong quý IV, do sự cạnh tranh cực kỳ khốc liệt giữa các nhà sản xuất giày dép. Trên toàn thế giới, doanh số của Nike cũng sụt giảm trong bảy trên tám quý vừa qua. World Cup có thể làm gián đoạn xu hướng đi xuống này. Nhưng các nhà phân tích sẽ xem xét kỹ lưỡng các kết quả của Nike để tìm kiếm dấu hiệu cho thấy liệu chiến lược xoay chuyển tình thế trong nhiều năm có giúp tạo ra lực đẩy bền vững hơn cho hãng. Chỉ một video lan truyền trên mạng là không đủ sức đưa Nike trở lại con đường chiến thắng.
Một dự báo kịp thời cho nền kinh tế Trung Quốc
Hầu hết các quốc gia phải đợi đến ngày làm việc đầu tiên của tháng để được nhận báo cáo về chỉ số nhà quản lý mua hàng (PMI), một chỉ báo kịp thời về hoạt động kinh tế trong tháng qua, dựa trên các cuộc khảo sát các giám đốc thu mua ở hàng trăm công ty. Nhưng Cục Thống kê Quốc gia nhanh nhạy của Trung Quốc thường công bố PMI sản xuất của họ ngay từ trước khi tháng đó kết thúc.
Chỉ số của tháng 6, được công bố vào hôm nay, đã nhích lên mức 50,3 trên 100. Dù chỉ cao hơn một chút so với mốc 50 – ngưỡng được coi là ranh giới giữa tăng trưởng và suy giảm – nhưng trong quá khứ, mức điểm này thường gắn liền với đà tăng trưởng mạnh của sản xuất công nghiệp. Chỉ số này cũng vẽ nên một bức tranh tươi sáng hơn cho chi phí đầu vào, vốn đã tăng vọt sau khi cuộc chiến Iran bắt đầu. Chỉ số phụ về giá nguyên liệu thô đã giảm từ 60,5 trong tháng 5 xuống 54,2 trong tháng 6. Chính phủ Trung Quốc đã đưa ra các số liệu thống kê một cách nhanh chóng. Họ cũng muốn các cuộc đàm phán hòa bình ở Vùng Vịnh thể hiện sự khẩn trương tương tự.
Những tù binh Triều Tiên của Ukraine
Hôm nay, Ngoại trưởng Ukraine, Andrii Sybiha, đã đến Seoul để gặp người đồng cấp Hàn Quốc, Cho Hyun. Hai bên sẽ trò chuyện về số phận của những binh lính Triều Tiên bị Ukraine bắt giữ khi chiến đấu cho Nga. Những người này đang xin tị nạn ở Hàn Quốc, vì sợ rằng họ sẽ bị tra tấn nếu trở về miền Bắc. Trong những trường hợp như vậy, luật nhân quyền quốc tế cấm hồi hương cưỡng bức. Chính phủ Hàn Quốc đã nói rằng nước này sẽ tiếp nhận tất cả tù binh chiến tranh người Triều Tiên.
Chế độ Triều Tiên đã cử hơn 10.000 người đến chiến đấu với Ukraine ở khu vực Kursk của Nga, và hàng ngàn người trong số đó đã thiệt mạng. Binh lính Triều Tiên được chỉ thị phải “tự kích nổ” trên chiến trường để tránh bị bắt. Nga đã đề nghị rằng người Triều Tiên nên được bao gồm trong các cuộc trao đổi tù binh với Ukraine. Đó sẽ là một lời đề nghị hấp dẫn, nếu Ukraine có thể nhận lại được nhiều binh lính của mình hơn. Nhưng việc đưa lính Triều Tiên trở lại Nga sẽ làm suy yếu sự ủng hộ của quốc tế dành cho Ukraine. Khả năng cao là những người lính Triều Tiên này cuối cùng sẽ tiến về miền Nam.
Bạo lực chống người nhập cư gia tăng ở Nam Phi
Quan ngại đang gia tăng trong chính phủ Nam Phi rằng các cuộc biểu tình chống người nhập cư sẽ đạt đến đỉnh điểm bạo lực vào hôm nay. March and March – một nhóm dân quân tự phát – đã đặt ngày này làm “hạn chót” để buộc những người nhập cư bất hợp pháp phải rời đi. Nhóm này cũng đã cam kết sẽ xuống đường một lần nữa. Các cuộc biểu tình của nhóm tập trung ở các khu vực đô thị nghèo. Họ đi từng nhà, yêu cầu người châu Phi cung cấp bằng chứng về tình trạng nhập cư của họ. Nhiều cửa hàng do người nước ngoài điều hành đã bị cướp phá.
Các nhóm tự phát kiểu này phản ánh – và làm trầm trọng thêm – hội chứng bài ngoại trong công chúng. Các cuộc thăm dò cho thấy ngày càng có nhiều người Nam Phi nói rằng người nhập cư đã cướp việc làm và phạm tội (dù các nhà kinh tế học thường không đồng tình). Tâm lý bài ngoại đang bị thổi bùng bởi các nhà hoạt động trực tuyến và nhiều chính trị gia: UMkhonto weSizwe (MK), một đảng do Jacob Zuma, cựu tổng thống Nam Phi thành lập, đã bày tỏ sự ủng hộ đối với các cuộc biểu tình của March and March. Các lực lượng an ninh dường như đã chuẩn bị cho tình huống bạo lực. Tuy nhiên, ngay cả khi họ kiểm soát được thiệt hại trong ngày hôm đó, hình ảnh của Nam Phi tại lục địa này đã bị hoen ố.
