Thế giới hôm nay: 20/08/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nợ công của chính phủ liên bang Mỹ lần đầu tiên vượt mốc 40.000 tỷ USD, theo các số liệu công bố vào thứ Tư. Trước đó, Bộ Tài chính cho biết họ sẽ mua lại nhiều trái phiếu chính phủ dài hạn hơn nhằm nỗ lực kiềm chế chi phí vay. Để đáp lại, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm đã giảm nhẹ xuống còn 5,18%. Nỗi lo ngại của giới đầu tư về lạm phát và khoản nợ khổng lồ của Mỹ đã đẩy lợi suất kỳ hạn 30 năm lên mức cao nhất kể từ năm 2007.

Hứa Gia Ấn, nhà sáng lập Evergrande – từng là tập đoàn bất động sản lớn nhất thế giới tính theo doanh số – bị kết án tù chung thân vì “phạm nhiều tội danh kết hợp.” Vào tháng 4, ông đã nhận 8 tội danh, bao gồm gian lận và sử dụng vốn sai mục đích. Evergrande đã thổi phồng giá trị tài sản và che giấu các khoản nợ phải trả trước khi vỡ nợ khoản vay 300 tỷ USD vào năm 2021. Tập đoàn này cùng một công ty con đã bị phạt 2,4 tỷ USD.

Người em gái đầy quyền lực của nhà lãnh đạo Triều Tiên bày tỏ sự nghi ngờ về tuyên bố của Donald Trump rằng hai người đàn ông này vẫn giữ liên lạc. Kim Yo Jong cũng khẳng định Triều Tiên “không quan tâm” đến việc Mỹ thu hẹp quy mô các cuộc tập trận quân sự với Hàn Quốc. Nhưng bà nói thêm rằng Kim Jong Un có “những kỷ niệm và tình cảm tốt đẹp” dành cho vị tổng thống. Trump cho biết ông kỳ vọng sẽ gặp Kim trong năm nay.

Một công ty khởi nghiệp hàng không vũ trụ Trung Quốc đã hạ cánh và thu hồi phần dưới của một tên lửa bay vào không gian. Tên lửa Chu Tước 3 của LandSpace được thiết kế để trở thành câu trả lời của Trung Quốc đối với Falcon 9 của SpaceX do Elon Musk sáng lập. Chỉ một tháng trước, một tên lửa do một doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc vận hành cũng đã thực hiện được kỳ tích tương tự.

Volodymyr Zelensky sa thải một trong những trợ lý cấp cao của mình khi các cơ quan chống tham nhũng tiến hành điều tra các nhân viên tại văn phòng tổng thống Ukraine. Iryna Mudra đã bị cách chức sau khi nhà riêng và văn phòng của bà bị khám xét trong khuôn khổ một cuộc điều tra rửa tiền. Hôm thứ Ba, cựu bộ trưởng quốc phòng rất được lòng dân, Mykhailo Fedorov, đã kêu gọi tổ chức bầu cử – một động thái thách thức Zelensky. Tuy nhiên, bầu cử hiện bị đình chỉ theo lệnh thiết quân luật, vốn có hiệu lực kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự vào năm 2022.

CK Hutchison yêu cầu Panama bồi thường 1,5 tỷ USD thiệt hại vì “hủy hoại” khoản đầu tư của họ tại Kênh đào Panama. Tập đoàn Hong Kong này từng vận hành các cảng Balboa và Cristobal ở hai bên tuyến đường thủy, cho đến khi Panama hủy hợp đồng vào tháng 2. CK Hutchison tuyên bố quyết định này vi phạm hiệp ước bảo hộ đầu tư. Công ty này cũng đang khởi kiện Maersk, một công ty vận tải biển Đan Mạch, vì đã tiếp quản các cảng nói trên.

ModernaMerck, hai công ty dược phẩm Mỹ, báo cáo kết quả sơ bộ thành công trong cuộc thử nghiệm vaccine ngừa ung thư da được cá nhân hóa. Sự kết hợp giữa mũi tiêm mRNA với một loại thuốc điều trị miễn dịch do Merck sản xuất đã giúp giảm nguy cơ tái phát khối u ác tính. Những kết quả tích cực này là bước đột phá đầu tiên trong cuộc thử nghiệm giai đoạn cuối của vaccine ung thư mRNA. Giá cổ phiếu của cả hai công ty đều tăng, trong đó cổ phiếu của Moderna tăng vọt 177%.

Con số trong ngày: 18%, là mức tăng điểm bài tập về nhà của những học sinh trong độ tuổi từ 12–18 có sử dụng AI. Tuy nhiên, những em không sử dụng AI lại đạt điểm cao hơn trong các kỳ thi.

TIÊU ĐIỂM

Ngân sách dồi dào của Đài Loan

Hôm nay, nội các Đài Loan sẽ công bố ngân sách cho năm tới. Nền kinh tế của hòn đảo – được thúc đẩy mạnh mẽ nhờ nhu cầu của ngành công nghiệp AI đối với chất bán dẫn – đã tăng trưởng 14% so với cùng kỳ năm trước trong nửa đầu năm 2026, tạo động lực để chi tiêu hào phóng. Chính quyền đã thông báo sẽ tăng chi tiêu quốc phòng thêm 16% mỗi năm nhằm đối phó với mối đe dọa quân sự ngày càng tăng từ Trung Quốc, bên tuyên bố chủ quyền đối với hòn đảo này. Tổng thống Lại Thanh Đức cũng công bố khoản tiền mặt một lần trị giá 10.000 Đài tệ (310 USD) dành cho những công dân Đài Loan đủ điều kiện, gọi đây là “cổ tức AI” để “chia sẻ cho tất cả mọi người.”

Nhưng trước khi các khoản trợ cấp được giải ngân, ngân sách mới phải được thông qua bởi cơ quan lập pháp, nơi phe đối lập chiếm đa số so với đảng của Lại. Ngân sách năm ngoái – đáng lẽ phải được phê chuẩn vào cuối năm ngoái – mãi đến ngày 14/08 mới được thông qua sau những bất đồng liên tiếp gây trì hoãn. Vị tổng thống bày tỏ sự tiếc nuối rằng những chia rẽ chính trị không nên ảnh hưởng đến “sự vận hành bình thường của bộ máy.” Tiếc thay, nền chính trị của Đài Loan không vận hành trơn tru như nền kinh tế của họ.

Nỗ lực, tìm kiếm, và tìm ra cách hạ lợi suất

Chính phủ Mỹ đang lo ngại về chi phí vay đến mức họ sẽ tăng ít nhất là gấp đôi lượng mua vào các khoản nợ dài hạn từ tháng 9. Thông báo được đưa ra hôm Tư đã đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm giảm nhẹ từ khoảng 5,3% – mức cao nhất kể từ năm 2007. Anh, Pháp, Đức, và Nhật Bản cũng ghi nhận mức tăng vọt tương tự về lợi suất. Tại sao lại như vậy?

Với việc có rất ít dấu hiệu cho thấy Eo biển Hormuz sẽ sớm mở lại, các nhà giao dịch trái phiếu đang tính đến khả năng lạm phát tiếp tục kéo dài. Việc hàng loạt doanh nghiệp phát hành trái phiếu, phần nhiều để tài trợ cho cơ sở hạ tầng AI, cũng mang đến cho người mua những lựa chọn đầu tư mới. Nhưng nguyên nhân lớn nhất là thâm hụt ngân sách của các chính phủ. Giới đầu tư ngày càng tin rằng các chính trị gia ít có khả năng cắt giảm mạnh chi tiêu hoặc tăng thuế. Các chính phủ có thể bán thêm nhiều trái phiếu ngắn hạn, nhưng điều đó lại làm tăng rủi ro tái cấp vốn khi lãi suất đang tăng. Hoặc họ có thể mua thêm nợ của chính mình, nhưng các ngân hàng trung ương lại muốn thu hẹp bảng cân đối kế toán. Tình trạng này khiến họ còn rất ít lựa chọn tối ưu để kiềm chế lợi suất.

Bán cổ phần SpaceX

Lần phóng mới nhất của SpaceX liên quan đến lĩnh vực tài chính hơn là thiên văn học. Hôm nay, công ty AI và tên lửa của Elon Musk sẽ mở khóa giao dịch 319 triệu cổ phiếu – tương đương khoảng 2,5% tổng số cổ phiếu – đợt thứ hai trong số nhiều đợt phát hành dự kiến từ nay đến giữa năm sau. SpaceX đã có một đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) phá kỷ lục vào tháng 6, nhưng chỉ có khoảng 640 triệu cổ phiếu được mở bán.

Nỗi lo ngại rằng các nhà đầu tư sẽ bán tháo cổ phiếu khi đợt khóa giao dịch đầu tiên hết hạn đã không diễn ra. Giá cổ phiếu của SpaceX đã tăng gần 30% kể từ đó, dù còn cách xa mức 200 USD từng đạt được trước đây. Hiện tại, giá cổ phiếu dao động quanh mức 140 USD. Báo cáo kết quả kinh doanh công khai đầu tiên của công ty, được công bố vào ngày 04/08, ghi nhận doanh thu quý II tăng gần gấp đôi so với quý trước đó, đạt 7,8 tỷ USD, đồng thời mức lỗ giảm từ 1 tỷ USD xuống còn 541 triệu USD. Các nhà đầu tư mua vào sẽ hy vọng SpaceX có thể duy trì được quỹ đạo tăng trưởng đó.