Nguồn: Eunice Foote’s research on global warming is presented publicly, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Vào ngày này năm 1856, công trình của Eunice Foote đã được trình bày tại một cuộc họp của Hiệp hội Tiến bộ Khoa học Mỹ (AAAS) ở Albany, New York. Bà là người đầu tiên chỉ ra khả năng xảy ra hiện tượng nóng lên toàn cầu do carbon dioxide trong khí quyển.
Eunice Foote là một nhà khoa học, nhà phát minh, nhà vận động vì quyền phụ nữ, một người vợ và một người mẹ. Bài báo cáo năm 1856 của bà, “Các điều kiện ảnh hưởng đến sức nóng của tia nắng mặt trời”, lập luận rằng carbon dioxide và hơi nước hấp thụ và giữ lại nhiệt từ Mặt Trời dễ dàng hơn so với các loại khí khác. Thí nghiệm của Foote sử dụng một máy bơm không khí và các bình trụ để đo lường sự thay đổi nhiệt độ không khí của các loại khí khác nhau dưới ánh nắng Mặt Trời và trong bóng râm.
Công trình của Foote sau đó được trình bày tại một cuộc họp của AAAS, nhưng bà không tự mình thuyết trình – một người bạn, Joseph Henry, đã thay bà trình bày bài báo cáo đó. Là một nhà khoa học nghiệp dư và một phụ nữ, Foote có thể sẽ không được xem trọng nếu bà tự mình trình bày nghiên cứu của mình. Vào thời điểm đó, dường như không một ai đọc những phát hiện của Foote hiểu được tầm quan trọng của chúng. Joseph Henry thừa nhận rằng ông đã gặp khó khăn trong việc “diễn giải ý nghĩa của chúng.”
John Tyndall, một nhà vật lý nổi tiếng người Ireland, ban đầu được ghi nhận là người đã phát hiện ra khả năng hấp thụ bức xạ của carbon dioxide. Bài báo cáo đầu tiên của ông về chủ đề này được xuất bản vào năm 1859, ba năm sau bài của Foote. (Không có bằng chứng trực tiếp nào cho thấy Tyndall từng đọc công trình của Foote.) Thí nghiệm của Tyndall tinh vi và chính xác hơn thí nghiệm của Foote và đã tính đến vai trò của bức xạ hồng ngoại từ Trái Đất, cũng như bức xạ nhiệt từ Mặt Trời.
Tyndall là một thành viên được kính trọng trong giới khoa học danh giá ở châu Âu; công trình của ông được nhiều người đánh giá cao, và đã đặt nền móng cho những hiểu biết thời hiện đại về hiệu ứng nhà kính. Công trình của Foote – một người nghiệp dư và một phụ nữ – phần lớn đã bị lãng quên. Đóng góp của bà cho khoa học khí hậu chỉ mới được các học giả phát hiện lại vào năm 2011. Tuy nhiên, cả Tyndall và Foote đều đi đến cùng một kết luận cơ bản: gia tăng lượng CO2 trong khí quyển sẽ làm tăng nhiệt độ của Trái Đất.
