Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Tối cao Pháp viện Mỹ bác bỏ nỗ lực của Donald Trump nhằm hạn chế việc bỏ phiếu qua thư trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Trump tuyên bố, dù không có bằng chứng, rằng việc bỏ phiếu qua thư rất dễ dẫn đến gian lận. Vào tháng 3, ông đã ra lệnh cho ngành bưu chính cắt giảm việc giao nhận phiếu bầu. Tuy nhiên, một thẩm phán liên bang đã chặn chỉ thị này, tin rằng nó có thể tước đi quyền bỏ phiếu của cử tri. Trong một phán quyết không có chữ ký, các thẩm phán của Tối cao Pháp viện đã giữ nguyên lệnh chặn đó.
Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt mức 5%, mức cao nhất kể từ năm 2023. Giá dầu tăng, nợ chính phủ cao, và cạnh tranh nguồn vốn từ khu vực tư nhân đều góp phần đẩy chi phí đi vay lên cao. Bộ Tài chính đang mua lại nhiều trái phiếu hơn, nhưng điều đó không giúp ích nhiều trong việc kìm hãm đà tăng của lợi suất. Làn sóng bán tháo cũng đe dọa đà tăng giá của thị trường chứng khoán.
Donald Trump bác bỏ những lời kêu gọi thắt chặt quản lý trí tuệ nhân tạo, đồng thời nhấn mạnh rằng chính phủ Mỹ có khả năng “sâu rộng” để kiểm soát các phòng thí nghiệm AI hàng đầu. Ông chỉ trích Dario Amodei sau khi vị giám đốc của Anthropic cảnh báo nên làm chậm tốc độ phát triển các mô hình tiên tiến nhất. Trong khi đó, Microsoft vừa công bố bản dự thảo quy tắc ứng xử cho việc huấn luyện các mô hình của mình, trong đó nêu rõ AI không được phép bắt chước ý thức con người, cũng như không được hỗ trợ phát triển vũ khí.
Trung Quốc thắt chặt các quy định về du lịch nước ngoài đối với công dân nước này để “bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia.” Các quy định này cho phép chính phủ cấm xuất cảnh đối với những người bị cho là đã “làm tổn hại” đến lợi ích của Trung Quốc, ví dụ như vi phạm các quy định về xuất khẩu công nghệ. Chính phủ nước này khẳng định rằng các biện pháp “phòng ngừa” sẽ không “hạn chế việc đi lại của công dân bình thường.”
Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) đề xuất hủy bỏ các quy định giới hạn lượng khí thải nhà kính từ các nhà máy điện chạy bằng than và khí đốt. EPA tuyên bố việc bãi bỏ các yêu cầu của chính quyền Biden – theo đó bắt buộc các nhà máy phải giảm thiểu ô nhiễm bằng cách sử dụng các công nghệ như thu giữ và lưu trữ carbon – sẽ giúp tiết kiệm được 310 tỷ USD. Cơ quan này cũng muốn ngăn chặn các chính quyền trong tương lai quản lý lượng khí thải này.
Trump cho biết Nga và Ukraine đã đồng ý không tấn công vào các cơ sở năng lượng của nhau. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói rằng ông đã đề xuất thỏa thuận ngừng bắn này nhưng “không tin tưởng” Nga sẽ tôn trọng nó. Trước đó, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cũng cam kết hỗ trợ thêm cho Ukraine sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga gần biên giới với Ba Lan.
“Widow’s Bay” là cái tên thắng lớn tại Lễ trao giải Primetime Emmy, một sự kiện đình đám của ngành truyền hình tại Los Angeles. Loạt phim hài kinh dị của Apple TV giành tổng cộng 14 giải thưởng, nhiều hơn bất kỳ chương trình nào khác. Đây là một đêm bùng nổ của Apple khi họ lần đầu tiên giành được nhiều giải Emmy nhất. Rhea Seehorn, diễn viên chính trong “Pluribus,” một loạt phim ăn khách khác của Apple, đã mang về giải nữ diễn viên chính xuất sắc nhất.
Con số trong ngày: 2 nghìn tỷ USD, được cho là mức định giá mà Anthropic đang nhắm tới khi phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu, trong một thương vụ có thể là đợt IPO lớn nhất từ trước đến nay.
TIÊU ĐIỂM
Amodei và Altman bước lên sân khấu
Hôm nay, những ông trùm AI quyền lực nhất sẽ phát biểu tại một hội nghị do công ty phần mềm Salesforce tổ chức ở San Francisco. Đây sẽ là một trong những lần xuất hiện công khai đầu tiên của Dario Amodei, giám đốc điều hành Anthropic, kể từ khi ông kêu gọi các công ty công nghệ nên làm chậm tốc độ phát triển các hệ thống mạnh để tránh gây rủi ro cho nhân loại.
Amodei đã thúc giục các phòng thí nghiệm tập trung vào việc thấu hiểu các hệ thống của họ và làm cho chúng nhất quán về khía cạnh đạo đức hơn. Những quan ngại về an toàn đang đe dọa làm trì hoãn kế hoạch phát hành cổ phiếu ra công chúng của công ty ông, trong một thương vụ có thể là đợt IPO lớn nhất mọi thời đại.
Sam Altman – ông chủ của OpenAI và cũng là một diễn giả khác tại sự kiện này – đã đồng ý với quan điểm của Amodei. Ông cho biết cuộc tranh luận về an toàn đồng nghĩa với việc công ty của ông khó có khả năng lên sàn trước năm tới – dù cũng không ai hy vọng điều đó sẽ diễn ra sớm hơn. Lần cuối cùng hai đối thủ này xuất hiện cùng nhau là tại một hội nghị thượng đỉnh ở Ấn Độ vào đầu năm nay, nhưng họ đã từ chối nắm tay nhau chụp ảnh nhóm. Sự kiện lần này là một khoảnh khắc đồng điệu hiếm hoi giữa hai người.
Thử thách mới nhất của Scott Bessent
Hôm nay, Thượng viện Mỹ sẽ bỏ phiếu xem liệu có nên thúc đẩy Đạo luật Minh bạch (Clarity Act), một đạo luật toàn diện nhằm tạo ra khuôn khổ quản lý các thị trường tiền điện tử, hay không. Từng có một cuộc tranh cãi đặc biệt gay gắt về cách thức quản lý stablecoin – loại tiền điện tử được thiết kế để duy trì giá trị ổn định – mà các ngân hàng lo ngại có thể ăn lạm vào tiền gửi của họ, và theo đó làm giảm lợi nhuận. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo rằng việc không ủng hộ đạo luật này sẽ cho thấy “Mỹ không sẵn sàng dẫn đầu” về tài sản kỹ thuật số.
Ông sẽ có cơ hội cuối cùng để đưa ra lý lẽ của mình vào hôm nay, khi ông xuất hiện trước Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện cho phiên chất vấn thường niên. Tuy nhiên, các nhà lập pháp có rất nhiều chủ đề khác để đặt câu hỏi, đặc biệt là những nỗ lực kém hiệu quả của Bộ Tài chính nhằm kìm hãm chi phí đi vay, cũng như những can thiệp thành công hơn của cơ quan này khi hỗ trợ đồng yên. Gần đây, chính quyền Trump đã thu về những kết quả buồn vui lẫn lộn trong việc thu phục thị trường. Bessent có lẽ mong đợi rằng các nhà lập pháp sẽ dễ hợp tác hơn.
Những người bảo vệ dân chủ bị hoen ố của Brazil
Tối cao Pháp viện Brazil đang trong tình trạng khủng hoảng. Tâm điểm của vụ việc là Alexandre de Moraes, vị thẩm phán đã giám sát quá trình truy tố Jair Bolsonaro, cựu tổng thống cánh hữu theo chủ nghĩa dân túy đang thụ án 27 năm tù vì nỗ lực đảo chính sau khi thất bại trong lần tái tranh cử vào năm 2022.
Moraes đang bị theo dõi sát sao vì mối liên hệ với Daniel Vorcaro, kẻ đứng sau vụ gian lận ngân hàng lớn nhất trong lịch sử Brazil. Một thẩm phán khác do Bolsonaro bổ nhiệm gần đây đã làm rò rỉ những tin nhắn giữa hai người này. Vợ của Moraes, một luật sư, đã ký một hợp đồng đắt đỏ và mơ hồ đến mức bất thường để đại diện cho ngân hàng của Vorcaro. Công ty luật của vợ Moraes đã phủ nhận mọi hành vi sai trái.
Hôm nay, tòa án sẽ quyết định xem có nên mở một cuộc điều tra hình sự đối với Moraes, người luôn phủ nhận mọi hành vi sai trái, hay không. Nhưng bất kỳ phán quyết nào cũng có thể bị vô hiệu hóa sau ngày 04/10, khi Brazil tổ chức cuộc bầu cử tổng thống. Con trai của Bolsonaro, Flávio, hiện là ứng viên hàng đầu của cánh hữu và đang bám đuổi sát nút so với vị tổng thống cánh tả Luiz Inácio Lula da Silva trong các cuộc thăm dò ý kiến. Flávio đã hứa sẽ ân xá cho cha mình và thanh trừng các thành viên của tòa tối cao nếu đắc cử.
Bài học từ vụ án Lucy Letby
Hôm nay, một ủy ban điều tra độc lập công khai tại Anh sẽ công bố báo cáo cuối cùng về những lỗ hổng mang tính hệ thống tại một bệnh viện ở tây bắc nước Anh, nơi Lucy Letby – một cựu y tá – bị kết tội sát hại bảy trẻ sơ sinh và cố ý sát hại bảy trẻ khác trong giai đoạn 2015-2016. Báo cáo này sẽ đề xuất các thay đổi đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe của Anh, nhằm ngăn chặn một thảm kịch tương tự lặp lại.
Dù vậy, vẫn tồn tại những hoài nghi xoay quanh bản án của Letby. Các chuyên gia y tế đã phản bác các bằng chứng, trong khi các nhà thống kê học cảnh báo về mối nguy của việc nhầm lẫn giữa xác suất thấp của một chuỗi sự kiện với khả năng phạm tội cao. Không một chuyên gia nào khẳng định rằng Letby vô tội. Tuy nhiên, nếu bản án được tuyên cho cô dựa trên những bằng chứng không đáng tin cậy, thì dưới góc độ pháp lý, nó có thể không vững vàng. Đội ngũ luật sư của Letby lập luận rằng cô là nạn nhân của “vụ án oan lớn nhất” trong lịch sử tư pháp Anh. Vụ án vẫn tiếp tục đặt ra những câu hỏi nhức nhối về cả hệ thống chăm sóc sức khỏe lẫn hệ thống tư pháp của Anh.