Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Các cuộc thăm dò ý kiến cử tri sau khi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử Quốc hội Israel cho thấy không có người chiến thắng rõ ràng, và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu có vẻ khó giành được thế đa số. Đảng Likud của ông có thể vẫn là đảng lớn nhất, nhưng được dự báo sẽ mất khoảng một phần tư số ghế. Mức trung bình trong các cuộc thăm dò của Economist cho thấy các đảng đối lập, bao gồm cả đảng của đối thủ chính của Netanyahu là Gadi Eisenkot, giành được khoảng 70 ghế, trong khi khối của thủ tướng chỉ có 50 ghế.
Phe đối lập sẽ cần ít nhất một đảng của người Ả Rập để chiếm đa số. Sự ủng hộ dành cho các đảng này đã đạt mức cao kỷ lục, nhưng Eisenkot lại tỏ ra ngần ngại khi đưa họ vào liên minh. Trước đó, Netanyahu đã liên tục lên mạng xã hội tuyên bố rằng cánh tả và người Ả Rập đang “đánh cắp cuộc bầu cử.” Không có bằng chứng nào được đưa ra. Có lẽ phải mất nhiều tuần nữa chính phủ mới được thành lập.
Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố sẽ cấp thị thực cho Flávio Bolsonaro và gia đình. Có thông tin cho rằng ông đã đến Florida sau khi chạy trốn khỏi Brazil. Bolsonaro đã thất bại trong cuộc bầu cử Tổng thống hôm Chủ nhật, và vì đã từ chức thượng nghị sĩ, ông sẽ mất quyền miễn trừ truy tố. Hộ chiếu Brazil của Bolsonaro đã bị hủy bỏ sau khi ông trễ hạn giao nộp giấy tờ cho Tòa án Tối cao, liên quan đến một cuộc điều tra rửa tiền.
SK Hynix báo cáo lợi nhuận hoạt động quý III đạt 83 nghìn tỷ won (62 tỷ USD), tăng 632% so với cùng kỳ năm ngoái và cao hơn kỳ vọng của các nhà phân tích. Công ty chip nhớ Hàn Quốc đã tăng mức lợi nhuận trả cho cổ đông trong năm từ 40 nghìn tỷ won lên 100 nghìn tỷ won. Giá cổ phiếu của họ cũng tăng 9%. Samsung Electronics – đối thủ cùng quê hương với SK Hynix – sẽ công bố báo cáo tài chính vào ngày mai.
Lực lượng Houthi, phiến quân Yemen được Iran hậu thuẫn, tiết lộ đã dùng tên lửa đạn đạo tấn công nhà máy lọc dầu lớn nhất của Ả Rập Saudi. Giới chức Ả Rập Saudi không xác nhận cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Ras Tanura. Houthi cũng tuyên bố đã tấn công các máy bay quân sự của Ả Rập Saudi. Giao tranh đã làm gián đoạn thêm nguồn cung dầu ở Vùng Vịnh, vốn đang đình trệ do chiến tranh Iran.
Chính quyền Trump tuyên bố nới lỏng các quy định buộc các nhà sản xuất dầu khí phải kiểm soát rò rỉ khí methane, nhằm mục đích hạ giá nhiên liệu. Donald Trump đã hủy bỏ nhiều chính sách khí hậu của người tiền nhiệm, trong đó có cả biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt loại khí nhà kính này. Ông tiết lộ sự thay đổi này tại một cuộc mít tinh ở Texas, bang sản xuất dầu mỏ hàng đầu của Mỹ.
Bộ xương của một con khủng long Nanotyrannus đã được bán đấu giá với mức 47,3 triệu USD tại New York. Hóa thạch khủng long này, với kích thước cỡ một container chở hàng, là một trong những bộ xương hiếm nhất và nguyên vẹn nhất từng được tìm thấy. Thị trường mua bán hóa thạch khủng long đang rất phát triển – hồi đầu năm nay, một con Tyrannosaurus tên là “Gus” đã được bán với giá 50 triệu USD tại nhà đấu giá Sotheby’s.
Con số trong ngày: 50%, là tỷ lệ tế bào trứng trong buồng trứng có số lượng nhiễm sắc thể bất thường ở phụ nữ trên 40 tuổi.
TIÊU ĐIỂM
Bộ trưởng Tài chính hay trì hoãn của Anh cuối cùng cũng công bố ngân sách
Hôm nay, John Healey sẽ trình bày bản ngân sách đầu tiên của mình. Vị bộ trưởng đã hứa hẹn về “kỷ luật tài khóa,” một nhiệm vụ đang trở nên khó khăn hơn do chi phí đi vay tăng vọt. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm hiện ở mức trên 5,3% – so với 4,5% vào đầu năm. Viện chính sách Resolution Foundation ước tính điều này sẽ làm tăng thêm 14 tỷ bảng Anh (19 tỷ USD) vào chi phí trả lãi nợ trong giai đoạn 2029-2030.
Chính phủ Anh đã thông báo ngắn gọn rằng bản ngân sách này sẽ theo hướng ổn định, từ tốn: một vài khoản tăng thuế nhỏ, bao gồm thuế ngân hàng; hỗ trợ nhiều hơn cho hóa đơn năng lượng và nhiên liệu; đồng thời trao thêm quyền thu thuế cho các địa phương. Những quyết định lớn, bao gồm thời điểm tăng chi tiêu quốc phòng lên 3% GDP, nhiều khả năng sẽ bị lùi sang đợt rà soát chi tiêu vào năm sau. Cuộc rà soát này thậm chí đã lên kế hoạch cắt giảm thực tế đối với nhiều bộ ngành của chính phủ, ngay cả trước khi tìm được thêm bất kỳ khoản tiền nào cho quốc phòng. Việc có nên tiếp tục các đợt cắt giảm đó – hay chuyển sang tăng thuế – là một câu hỏi mà Healey có lẽ sẽ né tránh. Nhưng câu hỏi sẽ không vì thế mà tự nhiên biến mất.
Mỹ dự kiến giữ nguyên mức lãi suất hiện tại
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Kevin Warsh thường không thích tiết lộ trước các quyết định về lãi suất. Tuy nhiên, các đồng nghiệp của ông lại ít thận trọng hơn. Một vài người đã ám chỉ rằng họ không cần phải vội tăng lãi suất, sau khi đã làm điều này vào tháng trước, trong khi số khác nói rằng họ ủng hộ việc tăng lãi suất sau mỗi hai lần họp. Thị trường đã bắt được tín hiệu và đánh giá khả năng giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tuần này là trên 90%.
Fed sẽ kết thúc cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày vào hôm nay, và nhiều khả năng sẽ giữ nguyên lãi suất. Nhưng lạm phát vẫn là một vấn đề rắc rối. Chỉ số PCE lõi – thước đo cơ bản được ngân hàng trung ương ưa chuộng, loại trừ giá lương thực và năng lượng hay biến động – đã tăng 3% trong năm qua, cao hơn nhiều so với mục tiêu đề ra. Chi phí năng lượng cao có thể tiếp tục lan rộng khắp nền kinh tế, trong khi lạm phát hàng hóa có thể kéo dài dai dẳng hơn mức kỳ vọng của các nhà hoạch định chính sách. Kỳ vọng về lạm phát cũng đang nhích dần lên. Các quan chức Fed có thể sẽ cảm thấy thoải mái khi tạm dừng tăng lãi suất trong tuần này. Nhưng áp lực giá cả càng kéo dài, thì quyết định tạm dừng đó sẽ càng khó được biện minh.
Phép thử tiếp theo cho sự bùng nổ của AI
Alphabet và Microsoft hiện đang là hai đối thủ cạnh tranh trong lĩnh vực điện toán đám mây (Google Cloud so với Azure) và tìm kiếm trực tuyến (Google so với Bing). Hôm nay, cả hai sẽ công bố báo cáo thu nhập quý III, mang đến cho các nhà đầu tư cơ hội so sánh trực tiếp về các khoản chi tiêu cho AI của họ và xem liệu những khoản đầu tư đó có sinh lời hay không.
Hai ông lớn này đang vạch ra những hướng đi có phần khác biệt. Alphabet đã tăng cường chi tiêu cho các trung tâm dữ liệu AI trong quý trước, đốt nhiều tiền mặt hơn số họ kiếm được – đây là lần đầu tiên chuyện này xảy ra kể từ khi gã khổng lồ công nghệ này lên sàn vào năm 2004. Các nhà phân tích dự đoán công ty sẽ lại báo cáo dòng tiền âm trong quý này.
Trái lại, Microsoft, dù cũng chi mạnh tay cho điện toán AI, nhưng vẫn duy trì được dòng tiền dương, nhờ vào mảng phần mềm mang lại lợi nhuận cao. Các nhà đầu tư sẽ tìm kiếm những dấu hiệu cho thấy mảng kinh doanh Azure của Microsoft có thể tiếp tục tăng tốc tăng trưởng trong quý thứ ba liên tiếp. Bất kỳ kết quả nào thấp hơn mức đó đều sẽ là tin xấu cho tính bền vững của làn sóng bùng nổ AI.
Nga ve vãn châu Phi
Nga tuyên bố dự kiến sẽ đón tiếp 22 nhà lãnh đạo châu Phi tại Hội nghị Thượng đỉnh Nga-châu Phi, bắt đầu vào hôm nay. Sự kiện kéo dài hai ngày tại Moscow là cơ hội để Nga gia tăng tầm ảnh hưởng của mình tại lục địa đen, trong nỗ lực làm suy yếu phương Tây và lôi kéo sự ủng hộ của các nước phương Nam toàn cầu cho cuộc chiến ở Ukraine. Đối với những nhà lãnh đạo châu Phi có chế độ đang được bảo vệ bởi quân đội Nga – như Burkina Faso, Mali, và Niger – hội nghị thượng đỉnh này sẽ là dịp để ca ngợi những đóng góp của Africa Corps, tổ chức kế nhiệm Tập đoàn Wagner, một công ty lính đánh thuê của Nga.
Các nhà lãnh đạo châu Phi khác có lẽ lại kỳ vọng vào các thỏa thuận năng lượng hoặc vũ khí. Tuy nhiên, tất cả sẽ coi sự kiện này – giống như các hội nghị thượng đỉnh “châu Phi+1” đã trở nên phổ biến trong những năm gần đây – là một cơ hội để phát đi tín hiệu với các cường quốc khác rằng các quốc gia châu Phi ngày càng có nhiều lựa chọn về đối tác ngoại giao, và họ muốn giữ cho các lựa chọn đó luôn rộng mở.
“The Selfish Gene” tròn 50 tuổi
Hôm nay là dịp kỷ niệm 50 năm ngày ra mắt “The Selfish Gene” (Gen vị kỷ), một trong những cuốn sách khoa học có ảnh hưởng nhất thế kỷ 20, và cũng là bệ phóng đưa tên tuổi của Richard Dawkins đến với công chúng. Cuốn sách đã giải thích cho đông đảo độc giả về cuộc cách mạng sinh học tiến hóa đang diễn ra lúc bấy giờ, qua đó bác bỏ những ý tưởng nhẹ nhàng như “vì lợi ích của giống loài” – quan điểm cho rằng các sinh vật tiến hóa những hành vi có lợi cho toàn bộ một loài, chứ không chỉ cho một cá thể. Thay vào đó, nó trình bày một góc nhìn tiến hóa như một cuộc đấu tranh không chỉ giữa các cá thể sinh vật mà còn giữa các đoạn ADN riêng lẻ, những đoạn ADN này đã sử dụng sinh vật một cách “vị kỷ” như những cỗ xe vận chuyển dùng một lần để đưa chúng đến tương lai.
Cuốn sách cũng giới thiệu khái niệm về meme, một khái niệm trong văn hóa có chức năng tương đương như gen. Chúng nhân bản bằng cách nhảy từ tâm trí người này sang tâm trí người khác, ví dụ như ngôn ngữ và tôn giáo – dù Tiến sĩ Dawkins, một người theo chủ nghĩa vô thần cứng rắn, lại cho rằng tôn giáo có nét tương đồng với virus hơn. Trớ trêu thay, nhưng có lẽ cũng hợp lý thay, bản thân thuật ngữ meme đã tiến hóa để mang ý nghĩa về một thứ gì đó có thể sinh tồn và phát triển mạnh mẽ một cách độc lập trong môi trường “súp nguyên thủy” của thế giới internet.
