Nguồn: William Zheng, “China’s next generation of leaders waiting in the wings for more senior roles,” South China Morning Post, 25/10/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Một cuộc họp tại Bắc Kinh vào tuần này sẽ đặt nền móng để các thành viên thuộc thế hệ thứ bảy của Đảng Cộng sản Trung Quốc – hay 7G – đảm nhận những vị trí chủ chốt.
Các phiên họp toàn thể của Ban Chấp hành Trung ương, cơ quan lãnh đạo cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc cầm quyền, là những sự kiện trọng đại trong lịch trình chính trị của đất nước. Trong bài viết dưới đây, William Zheng xem xét cách thế hệ lãnh đạo tiếp theo của đảng được hình thành.
Khi giới tinh hoa chính trị Trung Quốc họp kín tại Bắc Kinh trong Hội nghị Trung ương 5 của Đảng Cộng sản vào thứ Hai ngày 26/10, phần lớn sự chú ý sẽ đổ dồn vào những công tác chuẩn bị âm thầm để bổ nhiệm hàng trăm vị trí then chốt trong đại hội đảng lần thứ 21 vào năm sau.
Trọng tâm của cuộc chuyển giao này là sự trỗi dậy của thế hệ thứ bảy của đảng – thường được gọi là 7G – những người sinh vào cuối những năm 1960 và 1970. Sự thăng tiến của họ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc định hình quỹ đạo chính trị của Trung Quốc.
Tạ Mậu Tùng, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc gia thuộc Đại học Thanh Hoa, nói rằng đảng đang tìm kiếm những cán bộ có “lòng trung thành chính trị tuyệt đối, sự liêm chính, tinh thần chiến đấu, chuyên môn về công nghệ hoặc ‘khoa học cơ bản’, kinh nghiệm thực tiễn từ cơ sở. và khả năng chịu đựng gian khổ.”
“Giống như những người tiền nhiệm, họ phải thể hiện lòng trung thành và sự liêm chính không thể chối cãi. Nhưng, xét đến đà tiến của công nghệ Trung Quốc trong những lĩnh vực chưa được khám phá, các nhà lãnh đạo mới còn phải am hiểu công nghệ mới nổi và khoa học cơ bản vì Trung Quốc không còn có thể sao chép từ nước khác.”
Tuy nhiên, những diễn biến gần đây trong đảng cho thấy Bắc Kinh đang ít đặt nặng yếu tố tuổi tác hơn khi xem xét thăng chức, trong lúc chiến dịch chống tham nhũng sâu rộng đang tác động đến thế hệ này mạnh chẳng kém bất kỳ thế hệ nào khác.
THẾ HỆ 7G
Bất kể Chủ tịch Tập Cận Bình (hiện 73 tuổi) có chọn tiếp tục nắm quyền sau đại hội đảng năm 2032 hay không, ông vẫn sẽ cần một đội ngũ đông đảo các quan chức trẻ trung thành và tài năng để thực thi các chính sách của mình.
Trong những thập kỷ gần đây, các ứng viên cho những chiếc ghế trong Bộ Chính trị thường được xác định trước nhiều năm.
Phần lớn các ứng viên cho tư cách thành viên của cơ quan ra quyết định chủ chốt vào năm 2032 hiện đang là ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng hoặc sẽ được chọn làm ủy viên dự khuyết tại đại hội đảng năm sau.
Theo truyền thống, hầu hết các ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, những người có cấp bậc ngang bộ trưởng, bắt buộc phải nghỉ hưu ở tuổi 65.
Trong khi đó, các ủy viên Bộ Chính trị tuân theo một quy tắc bất thành văn khác, gọi là “thất thượng, bát hạ” (bảy lên, tám xuống), trong đó những người dưới 67 tuổi có thể phục vụ thêm một nhiệm kỳ năm năm, còn những người từ 68 tuổi trở lên phải nghỉ hưu.
Tuy nhiên, Tập đã phá vỡ những tiền lệ này khi chọn giữ lại một số nhân vật chủ chốt vào năm 2022, bao gồm nhà ngoại giao hàng đầu Vương Nghị, khi đó 69 tuổi, người được xem là không thể thiếu trong việc điều hành các quan hệ đối ngoại của Trung Quốc giữa bối cảnh cạnh tranh leo thang với Mỹ.
Ông cũng giữ vị tướng hàng đầu của đất nước là Trương Hựu Hiệp, khi đó 72 tuổi, tại vị để quản lý chương trình hiện đại hóa quân đội quốc gia, nhưng Trương sau đó đã thất sủng và bị bắt giữ hồi đầu năm nay vì nghi ngờ tham nhũng.
Khoảng hai phần ba số ủy viên Ban Chấp hành Trung ương hiện tại sẽ đến tuổi nghỉ hưu theo luật định vào thời điểm diễn ra đại hội đảng vào tháng 10 năm sau.
Vì lẽ đó, thế hệ thứ bảy – hiện chiếm khoảng 8% cơ quan lãnh đạo trung ương của đảng – dự kiến sẽ trở thành nhóm đông đảo nhất.
Chỉ những quan chức 7G hiện đã là ủy viên Ban Chấp hành Trung ương hoặc những người mới được bổ nhiệm làm bộ trưởng và lãnh đạo cấp tỉnh – nghĩa là sẽ có ghế trong Trung ương vào năm 2027 – mới có khả năng là ứng viên cho các vai trò lãnh đạo sau năm 2032.
NHỮNG ỨNG VIÊN HÀNG ĐẦU
Một số ứng viên trong nhóm này đã đảm nhận các vai trò cấp cao tại địa phương hoặc bộ ngành trong năm nay.
Đầu tiên là Chu Trung Minh, sinh tháng 04/1972, người vừa được bổ nhiệm làm thị trưởng Thượng Hải vào cuối tháng trước, một vai trò tạo đà để ông trở thành bí thư thành ủy tiếp theo của thành phố này.
Chu, 54 tuổi, là một quan chức tài chính chuyên nghiệp, người đã dành phần lớn thời gian làm việc tại quê hương Chiết Giang, nơi ông từng làm việc dưới quyền Thủ tướng Lý Cường khi Lý còn làm tỉnh trưởng.
Các nhà lãnh đạo chính quyền khu vực khác ở độ tuổi tương tự bao gồm Tỉnh trưởng Chiết Giang Lưu Tiệp, Tỉnh trưởng Giang Tô Lưu Tiểu Đào, và Chủ tịch Chính quyền Khu tự trị Dân tộc Choang Quảng Tây Vi Thao – đều sinh năm 1970 – cũng như Tỉnh trưởng Sơn Tây Lư Đông Lượng, sinh năm 1973.
Các ứng viên hàng đầu khác, bao gồm Thị trưởng Bắc Kinh Ân Dũng và Bí thư Tỉnh ủy Hồ Bắc Quan Chí Âu – người có cấp bậc cao hơn tỉnh trưởng – chỉ lớn hơn vài tháng tuổi và cũng được cho là những ứng viên sáng giá để đảm nhận các vai trò cấp cao quốc gia.
Các ứng viên khác từ thế hệ này nắm giữ các vai trò trong trung ương đảng và chính phủ, bao gồm A Đông, Bí thư thứ nhất Ban Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản; Trương Thành Trung, Bộ trưởng Bộ Quản lý Khẩn cấp; và Trình Phúc Ba, Giám đốc Ủy ban Quản lý và Giám sát Tài sản Nhà nước.
Hầu hết các quan chức 7G này đều là ủy viên chính thức hoặc ủy viên dự khuyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Thị trưởng Thượng Hải Chu và Bộ trưởng Quản lý Khẩn cấp Trương, cả hai đều mới được bổ nhiệm gần đây, dự kiến sẽ trở thành ủy viên chính thức của Ban Chấp hành Trung ương tại đại hội đảng năm sau.
Tạ từ Đại học Thanh Hoa nhận định rằng “những quan chức kiên cường,” những người đã rèn luyện bản lĩnh trong các môi trường khắc nghiệt, thiếu thốn nguồn lực – tương tự như những năm tháng trưởng thành của chính Tập – hoặc thể hiện được kỹ năng giải quyết vấn đề linh hoạt và hiệu quả, sẽ được thăng tiến nhanh hơn, vì họ sẽ phải quản lý nhiều trường hợp khẩn cấp hơn do thời tiết khắc nghiệt gây ra.
“Phong cách được ưa chuộng đối với các nhà lãnh đạo thế hệ tiếp theo là sự âm thầm thực thi hiệu quả các mệnh lệnh từ trung ương, hơn là tự phô trương ồn ào hoặc đưa ra các chính sách thử nghiệm địa phương đi lệch hướng. Họ cũng phải cho thấy khả năng kết hợp phát triển kinh tế với các cân nhắc về an ninh, đảm bảo rằng các chính sách công nghiệp tại địa phương tuân thủ các chỉ thị rộng lớn hơn của trung ương về khả năng phục hồi chuỗi cung ứng và ổn định xã hội,” Tạ nói thêm.
Những người Trung Quốc sinh vào cuối thập niên 1960 và 1970 thường được mô tả trên mạng xã hội là “nhóm tuổi may mắn nhất” vì họ còn quá nhỏ để trải qua những biến động chính trị của Cách mạng Văn hóa, hay những gian khổ thể xác mà các “thanh niên trí thức hạ phóng” phải chịu đựng khi làm nông dân ở các vùng quê.
Họ cũng tránh được nạn đói mà các thế hệ trước phải gánh chịu và lớn lên khi nền kinh tế đất nước bắt đầu bùng nổ.
Một phân tích được công bố bởi Lý Thành, Giám đốc Trung tâm Trung Quốc Đương đại và Thế giới thuộc Đại học Hong Kong, cho thấy một nửa số cán bộ 7G hàng đầu có bằng tiến sĩ – khiến họ trở thành nhóm có trình độ học vấn cao nhất trong lịch sử đảng – và thường có trải nghiệm sống ngoài hệ thống đảng, bao gồm cả việc du học ở nước ngoài.
Lý nhận thấy khoảng một phần ba trong số những người này được đào tạo về kỹ thuật, trong khi kinh tế và tài chính là các lĩnh vực nghiên cứu chính khác của họ.
Cũng có một tỷ lệ đáng kể những người có kinh nghiệm quản lý tài sản nhà nước, các tổ chức tài chính, hoặc các dự án công nghiệp phức tạp, phản ánh nhu cầu của Bắc Kinh đối với những quan chức có khả năng điều hướng những cơn gió ngược của nền kinh tế và cuộc cạnh tranh công nghệ.
Ân, Thị trưởng Bắc Kinh, là một ví dụ nổi bật. Ông có bằng thạc sĩ quản lý công từ Đại học Harvard và trước đây từng giữ chức Phó Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc.
Một ví dụ khác là Quách Ninh Ninh, sinh năm 1970, một trong số ít nữ ứng viên hàng đầu cho các chức vụ cấp cao. Bà đã được bổ nhiệm làm Bí thư Ban Cán sự Đảng Chính phủ Nhân dân tỉnh Phúc Kiến vào thứ Bảy ngày 24/10, dọn đường cho việc bổ nhiệm bà làm Tỉnh trưởng.
Quách đã dành hơn một thập kỷ để lãnh đạo hoạt động của các ngân hàng nhà nước ở Hong Kong và Singapore trước khi tham gia chính quyền cấp tỉnh.
Trong khi đó, Phó Bí thư Tỉnh ủy Hồ Bắc Gia Cát Vũ Kiệt, sinh năm 1971, vừa được xướng tên làm tân Bí thư Ban Cán sự Đảng Chính phủ Nhân dân tỉnh Thanh Hải, đồng thời đưa ông vào vị trí chuẩn bị trở thành Tỉnh trưởng tiếp theo của tỉnh này.
KHÔNG CÒN CON ĐƯỜNG THĂNG TIẾN THẦN TỐC
Đáng chú ý là các quan chức này đang thăng tiến chậm hơn so với một số thế hệ trước.
Ví dụ, đại hội đảng năm 2002 từng chứng kiến hàng tá quan chức ở độ tuổi cuối 30 hoặc đầu 40 được giao các chức vụ cấp thứ trưởng, một số người trong đó tiếp tục được thăng lên chức vụ cấp bộ trưởng chỉ ba năm sau đó, bao gồm Tôn Chính Tài, người trở thành bộ trưởng nông nghiệp ở tuổi 42, hay Hồ Xuân Hoa, người đứng đầu Đoàn Thanh niên Cộng sản ở tuổi 43.
Vào thời điểm đó, những đợt thăng chức này được cho là để lấp đầy khoảng trống kỹ năng do sự thiếu hụt kỹ năng quản lý hành chính và kinh nghiệm kinh tế ở các quan chức lớn tuổi.
Nhưng kể từ khi Tập lên nắm quyền vào năm 2012, đã có ít cán bộ trẻ được giao các vị trí cấp cao, bởi giới lãnh đạo ưu tiên hiệu suất và kinh nghiệm.
Những ủy viên trẻ nhất của Ban Chấp hành Trung ương thường ở độ tuổi giữa và cuối 40 khi được bổ nhiệm, và độ tuổi trung bình của các ủy viên mới trong hai khóa Bộ Chính trị gần đây nhất – khoảng 62 – cao hơn hẳn so với ba khóa trước đó, vốn thấp hơn nhiều so với mức tuổi 60.
Tập và các nhà lãnh đạo cấp cao khác từng cảnh báo rằng những viên chức trẻ thăng tiến nhanh đôi khi thiếu kinh nghiệm thực tế.
Ngay từ năm 2011, Ban Tổ chức Trung ương đã cảnh báo rõ ràng về vấn đề gây ra bởi các “tam môn cán bộ” (cán bộ ba cửa) – một thuật ngữ dùng để chế giễu những công chức trẻ đi thẳng từ cửa nhà đến cửa trường đại học, rồi sau đó vào thẳng cửa cơ quan nhà nước.
Tập cũng đưa ra khái niệm “đôn miêu” (để cây non bén rễ sâu), bắt buộc các cán bộ triển vọng phải dành những khoảng thời gian dài ở các vị trí tuyến đầu phức tạp – như xóa đói giảm nghèo, ứng phó thảm họa, và tái cơ cấu công nghiệp – trước khi đủ điều kiện đảm nhận trọng trách chỉ huy cấp cao.
NHỮNG NGƯỜI ĐÃ NGÃ NGỰA
Một thách thức lớn nữa đối với các cán bộ 7G là chiến dịch chống tham nhũng đang diễn ra của đất nước, chiến dịch đã dẫn đến sự sụp đổ của một số nhân vật cấp cao.
Vụ việc mới nhất liên quan đến Phó Thị trưởng thường trực Bắc Kinh Hạ Lâm Mậu, người vừa bị điều tra vào tuần trước.
Sinh năm 1970, Hạ – người có bằng tiến sĩ từ Đại học Thanh Hoa và từng nắm giữ hàng loạt các vị trí kỹ trị hàng đầu trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và điều hành chính quyền của thủ đô – là đại diện tiêu biểu cho nhóm cán bộ thăng tiến nhanh chóng qua các cấp phó tỉnh.
Sự sụp đổ của ông chính là lời cảnh báo mới nhất rằng các cán bộ đang lên phải đối mặt với sự giám sát gắt gao và liên tục, đồng thời bị đánh giá nghiêm ngặt dựa trên sự tuân thủ chính trị và hành vi quản trị thay vì tiềm năng của họ.
Những quan chức 7G từng rất triển vọng khác nhưng đã sa lưới trong chiến dịch chống tham nhũng bao gồm cựu Bí thư Thành ủy Ô Lỗ Mộc Tề Dương Phát Sâm, người đã bị kết án tù chung thân vào tháng 10 năm ngoái vì nhận hối lộ hơn 147 triệu nhân dân tệ (20,7 triệu USD), và Phí Cao Vân, cựu Bí thư Thành ủy Hợp Phì, người bị điều tra hồi tháng 5.
Lý Vân Trạch, cựu Cục trưởng Cục Quản lý Giám sát Tài chính Quốc gia, người từng được ca tụng là quan chức sinh năm 1970 đầu tiên đạt được bổ nhiệm cấp bộ trưởng, mang đến một câu chuyện cảnh giác khác.
Ông đã đột ngột bị giáng chức và tước ghế trong cơ quan lập pháp quốc gia vào tháng 5 do vi phạm kỷ luật, theo đó nhấn mạnh rằng việc dẫn đầu tạm thời trong cuộc đua marathon chính trị không mang lại bất kỳ sự miễn trừ nào trước sự giám sát ngày càng thắt chặt.
William Zheng là một nhà báo kỳ cựu, người từng làm việc và lãnh đạo các cơ quan truyền thông lớn của Hong Kong và Singapore trong suốt 20 năm sự nghiệp chuyên đưa tin về Trung Quốc. Hiện tại, ông là phóng viên cấp cao thuộc Ban Trung Quốc của South China Morning Post.
