02/04/1917: Wilson yêu cầu Quốc hội Mỹ tuyên chiến

Print Friendly

Nguồn: Woodrow Wilson asks U.S. Congress for declaration of war, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

“Thế giới phải là nơi an toàn cho dân chủ,” Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson đã tuyên bố như vậy vào ngày này năm 1917, khi ông xuất hiện trước Quốc Hội để yêu cầu tuyên chiến với Đức.

Dưới thời Wilson, người từng giữ chức Hiệu trưởng Đại học Princeton và Thống đốc bang New Jersey, sau đó trở thành ông chủ Nhà Trắng vào năm 1912, Mỹ đã tuyên bố trung lập từ giai đoạn đầu Thế chiến I (mùa hè năm 1914.) Ngay cả khi khi quân Đức đánh chìm tàu Lusitania của Anh vào tháng 05/1915 – khiến 1.201 người thiệt mạng, trong đó có 128 người Mỹ, gây ra sự phẫn nộ trên toàn nước Mỹ và buộc Wilson phải gửi lời cảnh báo mạnh mẽ đến Đức – thì tới năm 1916, ông vẫn tái đắc cử Tổng thống nhờ nền tảng tranh cử trung lập nghiêm ngặt. Cuối năm đó, Wilson thậm chí còn cố gắng làm trung gian hòa giải giữa hai phe, Đồng minh Hiệp ước và Liên minh Trung Tâm. Việc này được Đức hoan nghênh, nhưng cuối cùng lại bị Pháp và Anh bác bỏ.

Tuy nhiên, những tháng đầu của năm 1917 đã chứng kiến việc người Đức vi phạm lợi ích trên biển của Mỹ, cụ thể là việc hải quân Đức tiếp tục chính sách chiến tranh tàu ngầm không hạn chế vào ngày 01/02 và vụ đánh chìm tàu hàng Housatonic của Mỹ hai ngày sau đó. Trong cơn tức giận, Wilson đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đức ngay trong hôm ấy. Hơn nữa, tình báo Anh đã giải mã và thông báo cho chính phủ Mỹ một thông điệp bí mật do Ngoại trưởng Đức, Arthur Zimmermann, gửi cho Đại sứ Đức tại Mexico. Cái gọi là “Bức điện Zimmermann” đã đề xuất một liên minh giữa Mexico và Đức trong trường hợp nổ ra chiến tranh giữa Mỹ và Đức, đồng thời hứa sẽ hỗ trợ về tài chính và trả lại lãnh thổ cho Mexico. Wilson đã ủy quyền cho Bộ Ngoại giao công bố nội dung bức điện. Nó đã xuất hiện trên nhiều tờ báo Mỹ vào ngày 01/03, gây ra một làn sóng chống Đức rất lớn trong dân Mỹ.

Khi chiến tranh tàu ngầm Đức vẫn tiếp diễn mà không suy giảm, sự kiện ngày 01/04/1917 đã trở thành “giọt nước làm tràn ly,” khi tàu vũ trang Aztec của Mỹ bị trúng ngư lôi gần thành phố Brest (Pháp), khiến 28 thành viên trên tàu chết đuối. Ngày hôm sau, Wilson đã ra trước Quốc Hội và tuyên bố thông điệp chiến tranh lịch sử của mình, nói rằng ông đã cân nhắc đến cái giá của cuộc chiến. Thật đáng sợ khi đưa đất nước đang hòa bình vào chiến tranh, vào những thảm họa khủng khiếp và thảm khốc nhất trong tất cả các cuộc chiến, và tương lai của chính nền văn minh này cũng dường như không chắc chắn. Dù có những rủi ro, Wilson cảm thấy Mỹ không còn có thể đứng ngoài được nữa; trước sự xâm lăng của Đức, đất nước ông có nghĩa vụ đạo đức phải tham gia và chiến đấu vì những nguyên tắc vốn dĩ là nền tảng lập quốc.

Wilson đã nói trong bài phát biểu nổi tiếng của mình: “Chúng ta sẽ chiến đấu vì những điều mà ta luôn đặt gần trái tim mình, vì dân chủ, vì quyền của những người đã phục tùng để có tiếng nói trong chính phủ của họ, vì quyền và sự tự do của những nước nhỏ, vì sự thống trị toàn cầu của sự hòa hợp giữa những dân tộc tự do vốn sẽ mang lại hòa bình và an ninh cho mọi quốc gia và giúp cho thế giới cuối cùng cũng được tự do.” Trong bài diễn văn này, Wilson đã thể hiện chủ nghĩa lý tưởng và sự nhiệt tình đạo đức vốn là đặc trưng cho quan điểm của ông về vai trò của nước Mỹ trên thế giới – quan điểm công chính một cách cực đoan đã giúp ông nhận được sự ca ngợi từ một số người, đồng thời cả sự chỉ trích và chê bai từ những người khác trong suốt cuộc đời và ngay cả khi ông đã qua đời (đặc biệt là sau khi “dự án” mà ông thực hiện ở đoạn kết của thế chiến – Hội Quốc Liên – đã trở thành một thất bại.) Đây đồng thời là quan điểm, dù tốt hay xấu, định hướng cho chính sách đối ngoại Mỹ trong suốt nhiều thập niên, cho tới tận ngày nay.

Sang ngày 04/04, Thượng viện Mỹ đã bỏ phiếu ủng hộ tham chiến, với tỷ lệ 82/6. Hai ngày sau đó, Hạ viện cũng đã bỏ phiếu ủng hộ với tỉ lệ 373/50, và nước Mỹ chính thức bước chân vào Thế chiến I.

Xem thêm:

This entry was posted in Sự kiện and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.