Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Iran cảnh báo rằng Eo biển Hormuz sẽ “không tiếp tục mở” nếu lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran vẫn được duy trì. Vài giờ trước đó, Iran đã tuyên bố tuyến đường này “hoàn toàn mở cửa” cho vận tải thương mại. Tuy nhiên, Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, nhấn mạnh rằng các tàu vẫn sẽ cần “sự cho phép của Iran” để đi qua. Ông cũng cáo buộc Donald Trump đang cố gắng giành chiến thắng trong cuộc chiến bằng những “lời dối trá.”
Giá dầu lao dốc sau khi Eo biển Hormuz mở cửa trở lại. Dầu thô Brent – tiêu chuẩn dầu toàn cầu – giảm xuống dưới 90 đô la/thùng lần đầu tiên sau hơn một tháng. Giá khí đốt tự nhiên ở châu Âu giảm hơn 5%, trong khi đồng đô la mất giá. Đà tăng lan rộng sang các thị trường lớn hơn: chỉ số S&P 500 tăng 1,2%, sau khi đạt mức cao kỷ lục vào đầu tuần, và chỉ số NASDAQ 100 kéo dài chuỗi ngày tăng điểm lên 13 ngày.
Trump dường như đang can dự trực tiếp vào lệnh ngừng bắn ở Lebanon, khi viết trên mạng xã hội rằng Israel bị “CẤM” ném bom Lebanon. Ông khẳng định Mỹ sẽ hợp tác với Lebanon để đối phó với Hezbollah, nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn. Quân đội Israel vẫn ở lại miền nam Lebanon bất chấp lệnh ngừng bắn. Các thành viên Hezbollah trong Quốc hội Lebanon tuyên bố sẽ tôn trọng thỏa thuận ngừng bắn nhưng chỉ trích gay gắt chính phủ vì đã đồng ý với thỏa thuận này.
Đảng Bharatiya Janata (BJP) cầm quyền của Ấn Độ đã không thông qua được một bản sửa đổi hiến pháp nhằm tăng cường sự đại diện của phụ nữ trong Quốc hội và mở rộng Hạ viện từ 543 ghế lên khoảng 850 ghế. Dự luật này dự kiến sẽ dành một phần ba số ghế trong Hạ viện mở rộng cho phụ nữ. Phe đối lập cáo buộc BJP sử dụng sự đại diện của phụ nữ như một cái cớ để vẽ lại bản đồ bầu cử của Ấn Độ.
Tây Ban Nha và Brazil ký 15 thỏa thuận – về nhiều lĩnh vực bao gồm các khoáng sản quan trọng, viễn thông, và trí tuệ nhân tạo – trong cuộc hội đàm giữa Pedro Sánchez và Luiz Inácio Lula da Silva tại Barcelona. Cuộc gặp diễn ra cùng thời điểm với hội nghị của các nhà lãnh đạo từ Mỹ Latinh, châu Phi, và châu Âu do Sánchez làm chủ trì. Sự kiện này nhằm thắt chặt quan hệ giữa các quốc gia đang phản đối chính sách đối ngoại ngày càng can thiệp của Mỹ.
Hàng chục nghìn người tuần hành ở Lisbon để phản đối các cải cách lao động theo kế hoạch của chính phủ trung hữu Bồ Đào Nha. Những thay đổi này nhằm mục đích nâng cao năng suất yếu, nhưng các công đoàn cho rằng chúng sẽ làm xói mòn các biện pháp bảo vệ người lao động bằng cách mở rộng việc thuê ngoài và cắt giảm tiền lương làm thêm giờ. Các đề xuất đã gây ra một cuộc đình công toàn quốc và sự phản đối rộng rãi. Dự luật vẫn đang trong quá trình tham vấn trước khi trình lên Quốc hội.
Cảnh sát Dubai bắt giữ Daniel Kinahan, người đàn ông Ireland bị cáo buộc là thủ lĩnh của một trong những băng đảng ma túy lớn nhất thế giới. Kinahan bị giam giữ theo lệnh bắt giữ của Ireland và sẽ bị buộc tội với nhiều tội danh liên quan đến tội phạm có tổ chức. Vụ bắt giữ được xem là một dấu hiệu cho thấy Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đang trấn áp các nghi phạm tội phạm châu Âu sau khi từng bị mang tiếng là nơi trú ẩn an toàn cho họ.
Từ vựng của tuần: “Passport bros” (những anh chàng hộ chiếu), từ chỉ những người đàn ông phương Tây ra nước ngoài để tìm kiếm những người vợ có lối sống theo kiểu truyền thống.
TIÊU ĐIỂM
Việc Eo biển Hormuz mở cửa trở lại sẽ không giúp chấm dứt khủng hoảng năng lượng
Iran vừa tuyên bố Eo biển Hormuz đã mở cửa trở lại, theo đó xoa dịu những quan ngại về một cú sốc năng lượng kéo dài. Giá dầu và khí đốt đã giảm mạnh trước thông tin này. Nhưng có lẽ còn quá sớm để an tâm. Việc eo biển mở cửa trở lại được dựa trên một lệnh ngừng bắn mong manh sắp hết hạn trong vài ngày tới, với nhiều chi tiết quan trọng chưa được giải quyết – chẳng hạn như các tàu chở dầu có thể sử dụng tuyến đường nào, liệu các công ty bảo hiểm có bồi thường cho các tàu đi vào vùng xung đột hay không, và liệu Mỹ có dỡ bỏ lệnh phong tỏa của chính mình đối với các tàu liên quan đến Iran hay không.
Ngay cả trong trường hợp tốt nhất, vẫn phải mất một thời gian để dòng chảy năng lượng bình thường trở lại. Các nhà sản xuất ở Vùng Vịnh phải tái khởi động sản xuất, các tàu chở dầu cần quay lại khu vực, và các nhà máy lọc dầu phải tăng cường hoạt động. Chi phí bảo hiểm đắt đỏ và rủi ro an ninh có thể khiến các chủ tàu e ngại, trong khi cơ sở hạ tầng bị hư hại sẽ làm chậm trễ nguồn cung.
Điều đó khiến các thị trường dễ bị tổn thương hơn vì gián đoạn vẫn tiếp diễn. Giá cả có thể tiếp tục ở mức cao và biến động, đặc biệt là nếu lệnh ngừng bắn sụp đổ. Hiện tại, các nhà giao dịch đang đặt cược vào kịch bản xuống thang căng thẳng. Nhưng cho đến khi các tàu thuyền có thể di chuyển tự do và ổn định qua Hormuz, hệ thống năng lượng toàn cầu vẫn sẽ chịu nhiều áp lực.
Biến động tại ngân hàng lớn nhất Ấn Độ
Khi ngân hàng tư nhân lớn nhất Ấn Độ, HDFC Bank, báo cáo kết quả kinh doanh quý IV vào hôm nay, các nhà phân tích dự kiến lợi nhuận sẽ tăng 8% so với cùng kỳ năm ngoái, lên khoảng 190 tỷ rupee (2 tỷ đô la). Tuy nhiên, thu nhập khủng có thể không đủ để trấn an các nhà đầu tư đang bất an trước những biến động gần đây trong dàn lãnh đạo cấp cao của tổ chức này. Tháng trước, chủ tịch ngân hàng, Atanu Chakraborty, đã bất ngờ từ chức, với lý do có khác biệt với các đồng nghiệp về “giá trị và đạo đức.” Ông không đưa ra chi tiết nào, dù có thông tin cho rằng ông đã xung đột với giám đốc điều hành về chiến lược và cách ngân hàng xử lý các khiếu nại rằng họ đã bán trái phiếu rủi ro cho những khách hàng không hay biết.
HDFC phủ nhận mọi vấn đề về quản trị. Đầu tháng này, ngân hàng trung ương Ấn Độ đã ủng hộ quan điểm đó, chỉ ra “tình hình tài chính vững mạnh,” “hội đồng quản trị điều hành chuyên nghiệp,” và “đội ngũ quản lý năng lực” của ngân hàng này. Hành động tán thành đó đã giúp giá cổ phiếu tăng lên. Dù vậy, niềm tin vẫn rất mong manh: cổ phiếu của ngân hàng đã giảm khoảng 1/5 trong năm nay.
Hồ sơ cuối tuần: Asim Munir, Thống chế yêu thích của Donald Trump
Khi bước từ máy bay xuống đường băng Tehran vào ngày 15/04, Asim Munir mang đậm dáng dấp của một nhà lãnh đạo quân sự quyền lực. Người đứng đầu quân đội Pakistan nổi bật với bộ ria mép, khoác trên người bộ quân phục, đội mũ nồi đen, và mang theo một cây gậy chỉ huy, biểu tượng cho cấp bậc thống chế của ông. Ông chào Ngoại trưởng Iran, Abbas Araghchi, bằng cách giơ tay, theo sau là một cái ôm thật chặt.
Về mặt chính thức, Thống chế Munir không có vai trò gì trong chính sách đối ngoại. Thế nhưng ông lại làm trung gian cho lệnh ngừng bắn tạm thời giữa Iran và Mỹ. Vào ngày 11/04 tại thủ đô của Pakistan, ông đã chủ trì cuộc gặp mặt đầu tiên giữa các phái đoàn của hai nước trong gần 50 năm. Giờ đây, ông đang kiến tạo một cuộc gặp mặt thứ hai, nhiều khả năng sẽ bao gồm cả Donald Trump, người đã gọi ông là “vị thống chế yêu thích” của mình. Dù Pakistan có một chính phủ dân sự, nhưng Thống chế Munir mới là người quyền lực nhất đất nước.
Một sự nghiệp như vậy dường như là điều không tưởng vào năm 2019, khi Thủ tướng Pakistan lúc bấy giờ, Imran Khan, cách chức Munir khỏi vị trí giám đốc cơ quan tình báo đầy quyền lực. Nhưng sau khi Khan – một cựu vận động viên cricket chuyển hướng thành chính trị gia theo chủ nghĩa dân túy – bị giới chính trị và quân sự lật đổ, Tướng Munir khi đó đã được đưa trở về. Ông được bổ nhiệm làm tư lệnh quân đội vào năm 2022, và nhanh chóng củng cố quyền kiểm soát các lực lượng vũ trang bằng cách bắt giam các đối thủ của mình.
Tuy nhiên, bước ngoặt làm nên tên tuổi của ông là cuộc chiến kéo dài bốn ngày với Ấn Độ vào năm ngoái. Việc bắn rơi năm máy bay phản lực của Ấn Độ đã khơi dậy một làn sóng yêu nước của người dân Pakistan. Tướng Munir đã tận dụng cơ hội này, tự thăng cấp cho mình lên hàm cao nhất trong lực lượng vũ trang (ông là người thứ hai trong lịch sử đạt được cấp bậc này), và thúc đẩy các thay đổi hiến pháp để mở rộng vai trò cũng như kéo dài nhiệm kỳ của mình. Hiện tại, ông là nhà lãnh đạo Pakistan quyền lực nhất kể từ thời Pervez Musharraf, một sĩ quan quân đội trở thành nhà độc tài và sau đó bị phế truất vào năm 2008.
Thống chế Munir là con trai của một thầy tế Hồi giáo (imam) và là vị tư lệnh quân đội đầu tiên thuộc lòng Kinh Koran. Ông sống khá kín đáo, một phẩm chất thường thấy ở các cựu lãnh đạo các cơ quan tình báo quân sự và tình báo nước ngoài. Một trong số ít các nhà báo từng gặp ông chỉ tiết lộ rằng ông có cái bắt tay rất chặt và hút thuốc lá Dunhill Blue. Điều ít bí ẩn hơn là tầm nhìn của ông dành cho Pakistan, bao gồm tăng cường sức mạnh quân sự, đối đầu với Ấn Độ và Taliban ở Afghanistan, cũng như thắt chặt quan hệ với các cường quốc Hồi giáo khác, từ Thổ Nhĩ Kỳ đến Ả Rập Saudi.
Munir là người sắc sảo, mưu mô, tham vọng, và tàn nhẫn, theo nhận xét của những người đã chứng kiến sự thăng tiến của ông. Nhưng nếu điều đó đã giúp mang lại thành công ở nước ngoài, nó lại đi kèm với sự đàn áp ngày càng sâu rộng ở trong nước. Khan đang bị biệt giam, còn hàng trăm chính trị gia khác thì bị bỏ tù và quyền tự do báo chí bị hạn chế. “Thế hệ chúng tôi cứ ngỡ mình đã bỏ lại những điều này ở phía sau,” Mustafa Khokhar, phó chủ tịch liên minh đối lập, chia sẻ. Nếu đạt được thêm nhiều thành công về mặt ngoại giao, Thống chế Munir sẽ càng trở nên quyền lực hơn nữa ở trong nước.
