Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump gọi phản hồi của Iran đối với đề xuất chấm dứt chiến tranh của Mỹ là “hoàn toàn không thể chấp nhận được.” Các chi tiết trong câu trả lời của Iran hầu như không được tiết lộ, nhưng theo các nguồn tin, nó ưu tiên việc chấm dứt chiến sự trong khu vực và đảm bảo lối đi an toàn qua Eo biển Hormuz. Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết chiến tranh sẽ không kết thúc cho đến khi Iran từ bỏ toàn bộ lượng uranium làm giàu ở mức độ cao, đồng thời ám chỉ điều này có thể được thực hiện bằng vũ lực. Giá dầu đã tăng vọt trong phiên giao dịch tại châu Á.
Giá xuất xưởng tại Trung Quốc tăng 2,8% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 4, mức tăng lớn nhất kể từ năm 2022. Bộ Thống kê Trung Quốc đổ lỗi cho “sự tăng giá nhanh chóng của hàng hóa quốc tế” và cầu lớn hơn đối với “một số lĩnh vực trong nước.” Cuộc chiến ở Iran giúp chấm dứt đà giảm phát của Trung Quốc, nhưng cầu trong nước vẫn còn ảm đạm. Giá tiêu dùng cũng tăng 1,2%.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc xác nhận hội nghị thượng đỉnh giữa Tập Cận Bình và Donald Trump sẽ diễn ra trong tuần này. Trump sẽ đến Trung Quốc vào ngày 14/05 tới. Cuộc chiến Iran đã khiến cuộc gặp được lên lịch trước đó của hai nhà lãnh đạo bị hoãn lại. Xung đột này sẽ là một trong nhiều chủ đề gây tranh cãi được đưa ra thảo luận. Tuần trước, Mỹ vừa áp đặt các lệnh trừng phạt lên ba công ty vệ tinh của Trung Quốc vì cung cấp hình ảnh cho Iran.
Alphabet công bố kế hoạch phát hành trái phiếu bằng đồng yên Nhật lần đầu tiên, trong bối cảnh công ty đang tìm cách huy động thêm vốn cho hoạt động đầu tư mạnh tay vào trí tuệ nhân tạo. Công ty mẹ của Google hy vọng sẽ chi 190 tỷ đô la cho cơ sở hạ tầng AI vào năm 2026. Tuần trước, công ty này đã huy động được gần 17 tỷ đô la bằng cách phát hành trái phiếu bằng đồng euro và đô la Canada.
Ukraine và Nga cáo buộc lẫn nhau vi phạm lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày. Lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian bắt đầu hôm thứ Bảy. Ukraine cho biết các cuộc tấn công của Nga đã làm một người thiệt mạng, trong khi Nga cáo buộc Ukraine làm bị thương một số người ở vùng Kherson của Ukraine, nơi Nga đang chiếm đóng. Trước đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố ông tin rằng cuộc chiến đang “đi đến hồi kết.”
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi kêu gọi người dân sử dụng nhiên liệu “một cách tiết kiệm.” Ông yêu cầu họ đi chung xe, làm việc tại nhà, và cắt giảm các chuyến đi nước ngoài không thiết yếu. Việc phong tỏa Eo biển Hormuz đã gây ra căng thẳng đặc biệt ở châu Á, vốn là điểm đến của gần 90% lượng dầu và khí đốt đi qua tuyến đường biển này vào năm ngoái. Một số quốc gia, bao gồm Sri Lanka và Philippines, đã triển khai các chính sách tiết kiệm năng lượng bắt buộc.
Thủ tướng Pháp, Sébastien Lecornu, cho biết một công dân bay về Pháp sau chuyến đi trên tàu MV Hondius đang có các triệu chứng của hantavirus. Bốn công dân Pháp khác trên chuyến bay thuê bao đặc biệt cũng đã bị cách ly. Sáu hành khách trên con tàu du lịch đã được xác nhận mắc bệnh; ba người đã tử vong. Cùng lúc đó, các binh sĩ Anh vừa nhảy dù xuống Tristan da Cunha, một vùng lãnh thổ xa xôi của Anh, để xử lý một ca nghi nhiễm tại đây.
Con số trong ngày: Gần 2%, là mức giảm nồng độ carbon dioxide khi đặt 60 centimet vuông cây xanh trong một văn phòng, theo một nghiên cứu.
TIÊU ĐIỂM
Công Đảng sẽ có lãnh đạo mới?
Công Đảng Anh vẫn còn đang choáng váng sau cuộc bầu cử địa phương thảm hại vào ngày 07/05 vừa qua, khi họ để mất hàng trăm ghế tại các khu vực trung tâm truyền thống của mình. Dù vậy, một số nghị sĩ đã vượt qua nỗi buồn: khoảng 30 nhà lập pháp của đảng này đã công khai kêu gọi nhà lãnh đạo của họ, Keir Starmer, từ chức – một bước đi mà ông khẳng định mình sẽ không thực hiện. Hàng chục người khác cũng bày tỏ sự bất mãn dù không thẳng thừng yêu cầu vị thủ tướng này phải nhận lỗi và từ chức.
Nhưng chỉ có một nhân vật tiến xa đến mức tuyên bố sẽ thách thức Starmer để giành quyền lãnh đạo. Catherine West, một nghị sĩ không giữ vai trò lãnh đạo (backbencher), nói rằng bà sẽ tự ứng cử nếu không có bộ trưởng nội các nào đứng ra vào Thứ Hai. West khó có thể thu thập đủ 81 đề cử cần thiết từ các nghị sĩ, nhưng bà có thể khuyến khích tinh thần của những nhân vật tầm cỡ hơn, như Andy Burnham, thị trưởng đầy tham vọng của Greater Manchester, Angela Rayner, cấp phó cũ của Starmer, và Wes Streeting, Bộ trưởng Y tế. West muốn bắt đầu thu thập các đề cử trước khi Quốc hội nhóm họp vào Thứ Tư. Đến lúc đó, có lẽ sẽ có thêm nhiều nghị sĩ không thể chối bỏ thực tế và yêu cầu hành động.
Ba mối nguy của Saudi Aramco
Hôm nay, Saudi Aramco, công ty dầu mỏ lớn nhất thế giới, sẽ khoe với các nhà đầu tư về khả năng phục hồi của mình khi họ báo cáo chi tiết kết quả kinh doanh quý đầu tiên. Các nhà phân tích từng lo ngại rằng nhiều chuyến hàng sẽ bị ách tắc do việc phong tỏa Eo biển Hormuz, và hoạt động sản xuất sẽ bị thiệt hại bởi các cuộc tấn công của Iran vào cơ sở hạ tầng năng lượng.
Trên thực tế, gã khổng lồ đã vượt qua kỳ vọng khi công bố lợi nhuận ròng 33,6 tỷ đô la vào hôm qua, tăng một phần tư so với cùng kỳ năm ngoái, và tiếp tục trả lượng cổ tức lớn cho chính phủ sở hữu. Saudi Aramco đã sử dụng hệ thống đường ống để định tuyến lại các mặt hàng xuất khẩu tránh khỏi Hormuz và được hưởng lợi từ giá dầu cao hơn.
Tuy nhiên, ba thách thức vẫn đang rình rập. Iran có thể gây ra những thiệt hại mới cho các đường ống quan trọng đó. Và dù Aramco có thể muốn cắt giảm cổ tức để chi trả cho việc khắc phục các thiệt hại liên quan đến chiến tranh, nhưng chính phủ Ả Rập Saudi – vốn cũng đang cần tiền – có thể sẽ nói không. Cuối cùng, như Amin Nasser, lãnh đạo của công ty, đã cảnh báo, nếu các hành động thù địch tiếp diễn quá vài tuần, tình trạng gián đoạn nguồn cung sẽ kéo dài và thị trường sẽ không thể bình thường hóa cho đến năm 2027.
Đưa trẻ em Ukraine về nhà
Theo chính quyền Kyiv, có hơn 20.000 trẻ em Ukraine đã bị đưa khỏi nhà của mình để đến Nga và các vùng lãnh thổ mà nước này chiếm giữ trong cuộc xâm lược toàn diện từ năm 2022. Hôm nay, các ngoại trưởng đại diện cho Canada, Ukraine, và Liên minh Châu Âu sẽ gặp nhau tại Brussels để điều phối nỗ lực nhằm tìm kiếm những thanh thiếu niên bị di dời cưỡng bức này, đưa các em về nhà, và giúp các em tái hòa nhập.
Từ lâu, Nga đã phủ nhận việc thực hiện một kế hoạch bắt cóc hàng loạt, điều mà Liên Hiệp Quốc lên án là tội ác chống lại nhân loại và ác chiến tranh. EU đã áp đặt các lệnh trừng phạt đối với hơn 60 cá nhân đã giúp tổ chức chiến dịch này, trong đó bao gồm cả việc cải tạo và giáo dục nhồi sọ. Một liên minh gồm 47 quốc gia và các tổ chức quốc tế đang tham gia vào nỗ lực nhằm đưa các em trở về. Cho đến nay, khoảng 2.000 em đã được đưa về nhà, trong khi số phận của nhiều em khác vẫn chưa rõ ràng.
Về vấn đề phá thai ở Mỹ
Trong nửa đầu năm 2025, hơn một phần tư các ca phá thai ở Mỹ đã được cung cấp từ xa – nhiều ca trong số đó là ở các tiểu bang nơi thủ thuật này bị cấm và phụ nữ nhận thuốc mifepristone qua đường bưu điện. Đó là một phần lý do tại sao dù 17 tiểu bang đã cấm hoặc hạn chế nghiêm ngặt việc phá thai, nhưng số lượng các ca phá thai hiện lại nhiều hơn so với năm 2022. Lệnh cấm kê đơn mifepristone từ xa vừa bị Tối cao Pháp viện tạm dừng vào đầu tháng này theo yêu cầu của các nhà sản xuất thuốc phá thai. Một tòa phúc thẩm trước đó đã chặn việc cung cấp loại thuốc này thông qua khám bệnh từ xa.
Lệnh tạm dừng đó sẽ kết thúc vào hôm nay. Louisiana – tiểu bang chỉ muốn cung cấp loại thuốc này trực tiếp – đã nộp các lập luận mới nhất của mình lên tòa án vào thứ Năm tuần trước. Nếu vụ kiện của tiểu bang này thành công, nó sẽ đảo lộn sự dàn xếp vốn đã mong manh của Mỹ về vấn đề phá thai. Donald Trump khá im lặng về vấn đề này, nhờ đó góp phần vào thành công nhất định của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2022. Việc vấn đề phá thai quay trở lại trên các mặt báo có thể khiến một số đảng viên Cộng hòa lo lắng – và kịch bản này sẽ dễ xảy ra hơn nếu lệnh cấm được giữ nguyên.
Con đường mới của Pháp tại châu Phi
Suốt hàng thập kỷ, Pháp đã thường xuyên tổ chức các cuộc họp mặt với các nhà lãnh đạo nói tiếng Pháp của châu Phi, hay những thành viên của Cộng đồng Pháp ngữ (la francophonie). Hôm nay, lần đầu tiên, nước này đã đồng tổ chức một hội nghị thượng đỉnh châu Phi tại một quốc gia nói tiếng Anh: Kenya. Trong hai ngày, diễn đàn “Tiến lên châu Phi” (Africa Forward) sẽ quy tụ các nhà lãnh đạo chính trị và doanh nhân quốc tế. Đối với Tổng thống Kenya William Ruto và nhiều nhà lãnh đạo châu Phi khác, nội dung chú trọng vào đầu tư, tài chính, và công nghệ là một cơ hội đáng hoan nghênh để thể hiện những gì lục địa này có thể mang lại.
Đối với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, hội nghị thượng đỉnh này cũng mang tính biểu tượng. Nó thể hiện một sự xoay trục khỏi chính sách châu Phi vốn chỉ tập trung vào các thuộc địa cũ và bị níu kéo bởi những gánh nặng lịch sử. Thay vào đó, Macron muốn đánh dấu một “quan hệ đối tác đổi mới.” Năm ngoái, Pháp đã bị các nhà lãnh đạo quân sự thù địch ở Dải Sahel buộc phải đóng cửa căn cứ quân sự cuối cùng của mình tại đây. Macron đang hy vọng cho thấy rằng đất nước của ông đang xây dựng các liên minh đa dạng dựa trên sự tự nguyện, chứ không phải do ép buộc.
