Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Iran phát động không kích vào các căn cứ của Mỹ ở Bahrain và Kuwait. Cuộc tấn công này là để đáp trả cuộc không kích mới của Mỹ, mà Mỹ cho rằng bắt nguồn từ “hành động gây hấn vô cớ đối với hoạt động vận tải thương mại.” Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Baqer Qalibaf, cáo buộc Mỹ “bắt nạt và thất hứa,” đồng thời khẳng định rằng Eo biển Hormuz sẽ chỉ mở cửa theo “sự sắp xếp của Iran.” Trước đó, Donald Trump đã tuyên bố lệnh ngừng bắn giữa hai bên “đã kết thúc.”
Giá dầu tăng vọt sau khi giao tranh leo thang. Dữ liệu mới cũng cho thấy giao thông qua Eo biển Hormuz đã bị đình trệ. Ngoài ra, giá dầu diesel tương lai của Mỹ đã tăng 11,6% – mức tăng trong một ngày lớn nhất kể từ năm 2022, sau khi Nga tạm thời chặn xuất khẩu loại nhiên liệu này. Cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga cũng gây ra lo ngại về nguồn cung.
Trump cho biết Mỹ sẽ cấp cho Ukraine “quyền sản xuất tên lửa Patriot.” Tên lửa đánh chặn này rất quan trọng đối với nỗ lực của Ukraine nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công của Nga, nhưng nguồn cung đang cạn kiệt. Mỹ đã tỏ ra miễn cưỡng trong việc cung cấp thêm vũ khí do cuộc chiến của chính họ với Iran. Trump tiết lộ ông vẫn chưa nói chuyện với Lockheed Martin và RTX Corporation, những công ty sản xuất tên lửa Patriot, nhưng khẳng định “mọi chuyện sẽ ổn thôi.”
Graham Platner, một đảng viên Dân chủ theo chủ nghĩa dân túy, đã rút khỏi cuộc đua giành ghế Thượng viện ở Maine. Tranh cãi đã liên tục bủa vây chiến dịch tranh cử của ông, và cáo buộc tấn công tình dục chỉ là giọt nước tràn ly. Platner phủ nhận mọi hành vi sai trái và đổ lỗi cho “hệ thống truyền thông doanh nghiệp” đã làm chệch hướng nỗ lực của mình. Đảng Dân chủ sẽ cần tìm một ứng viên khác để đối đầu với Susan Collins, thượng nghị sĩ đương nhiệm của Đảng Cộng hòa. Cuộc cạnh tranh này rất quan trọng đối với hy vọng giành lại Thượng viện của Đảng Dân chủ.
Giá hàng hóa xuất xưởng ở Trung Quốc tăng 4,1% vào tháng 6 so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng lớn nhất trong gần bốn năm. Sau nhiều năm suy giảm, chỉ số giá sản xuất của nước này hiện đã tăng bốn tháng liên tiếp kể từ khi cuộc chiến ở Iran bắt đầu. Cho đến nay, người tiêu dùng vẫn được bảo vệ khỏi tình trạng chi phí gia tăng. Chỉ số giá tiêu dùng chỉ tăng 1% – giảm so với mức 1,2% của tháng 5.
Blue Origin, công ty tên lửa cho đến nay vẫn được tài trợ hoàn toàn bởi Jeff Bezos, được cho là đang tìm cách huy động 10 tỷ đô la Mỹ vốn đầu tư mạo hiểm, với mức định giá 130 tỷ đô la Mỹ. Người sáng lập Amazon rất muốn bắt kịp SpaceX, công ty vũ trụ của Elon Musk. Blue Origin hy vọng sẽ triển khai một dịch vụ internet vệ tinh, giống như Starlink của SpaceX, và đánh bại Musk trong dự án táo bạo nhất của ông: các trung tâm dữ liệu AI trên vũ trụ.
Liên Hiệp Quốc cho biết các hành động do Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) ở Sudan thực hiện mang “dấu hiệu của tội ác diệt chủng.” Nhóm bán quân sự này – những kẻ đang chiến đấu với quân đội Sudan – bị cáo buộc giết người hàng loạt và cưỡng ép bỏ đói sau một cuộc điều tra do Liên Hiệp Quốc dẫn đầu. Lực lượng Hỗ trợ Nhanh trước đây từng phủ nhận những cáo buộc như vậy. Liên Hiệp Quốc cũng cho biết cuộc xung đột đã khiến ít nhất 59.000 người thiệt mạng kể từ khi bắt đầu cách đây hai năm.
TIÊU ĐIỂM
Lệnh ngừng bắn rạn nứt của Mỹ và Iran
Hôm nay, sau một cuộc đối đầu khác ở Vùng Vịnh, Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn của Mỹ với Iran đã “kết thúc.” Ông gọi phía Iran là “bọn cặn bã,” dù vẫn tuyên bố sẽ để những “nhà đàm phán tuyệt vời” của Mỹ tiếp tục đối thoại. Vài giờ sau, Mỹ tiến hành các cuộc không kích mới vào Iran.
Hai bên thỉnh thoảng vẫn giao tranh kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu vào tháng 4. Nhưng vào thứ Ba, tình hình đã leo thang sau khi Iran tấn công ba tàu chở dầu ở Eo biển Hormuz. Mỹ đáp trả bằng cách ném bom hàng chục mục tiêu quân sự ở miền nam Iran, thúc đẩy chế độ Cộng hòa Hồi giáo ra lệnh tấn công các căn cứ của Mỹ ở Bahrain và Kuwait. Quan trọng hơn, Mỹ cũng đã thu hồi lệnh miễn trừ trừng phạt, được ban hành vào tháng trước, vốn cho phép Iran xuất khẩu dầu.
Vòng đàm phán tiếp theo để đạt được thỏa thuận hòa bình cuối cùng dự kiến sẽ bắt đầu vào ngày mai. Nhưng cho đến nay các bên vẫn chưa đạt được tiến triển nào. Chế độ đang dần trở nên táo bạo ở Iran cho rằng áp lực quân sự sẽ củng cố đòn bẩy của họ, còn Trump muốn tránh việc nối lại chiến tranh toàn diện. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ là người rất khó lường. Chỉ có thể nói rằng xung đột vẫn chưa kết thúc.
Cuộc đua “một mình một ngựa” giành ghế Thủ tướng Anh
Hôm nay, cuộc cạnh tranh để trở thành lãnh đạo Công Đảng Anh đã chính thức bắt đầu. Người chiến thắng cũng sẽ thay thế Keir Starmer làm Thủ tướng, vì Công Đảng đang chiếm đa số lớn trong Hạ viện. Các ứng viên có một tuần để thu thập đề cử từ 20% nghị sĩ của Công Đảng và từ ít nhất ba tổ chức công đoàn trực thuộc đảng (hoặc hai công đoàn cộng với một trong những “hội xã hội chủ nghĩa” của Công Đảng). Về lý thuyết, các đảng viên sau đó sẽ được lựa chọn trong số các ứng viên đạt đủ những điều kiện này.
Nhưng trên thực tế, không hề có cuộc đua nào. Andy Burnham, cựu Thị trưởng Greater Manchester, hiện là ứng viên duy nhất. Các đồng minh cho biết ông dự định sẽ nhận được sự ủng hộ của ít nhất một nửa đảng cầm quyền trong Quốc hội trước ngày mai. Nếu không có ai khác tham gia tranh cử, Burnham sẽ trở thành nhà lãnh đạo của Công Đảng vào thứ Sáu tuần sau và là Thủ tướng Anh vào thứ Hai sau đó. Dù vậy, vẫn chưa thể nói rõ ông dự định làm gì với quyền lực mới của mình.
Tại sao Volkswagen gặp khó khăn trong việc chuyển mình?
Hôm nay, ban quản lý của Volkswagen sẽ trình bày kế hoạch cắt giảm chi phí triệt để nhất trong lịch sử gần 90 năm hoạt động của công ty lên ban kiểm soát. Các biện pháp được đề xuất bao gồm cắt giảm tới 100.000 việc làm (tương đương 16% lực lượng lao động của nhà sản xuất xe hơi này) và đóng cửa tới bốn nhà máy ở Đức.
Nhưng ban quản lý sẽ chật vật tìm kiếm sự chấp thuận cần thiết. Các nhà lãnh đạo công đoàn đang phản đối kế hoạch này và các đại diện của họ đang chiếm một nửa tổng số thành viên hội đồng quản trị. Hai người nữa là các chính trị gia đại diện cho bang Lower Saxony (nơi nắm giữ 20% cổ phần công ty), những người sẽ muốn bảo vệ việc làm. Những tuần đàm phán khó khăn có lẽ sẽ diễn ra sau đó.
Trong chừng mực nào đó, tất cả các nhà sản xuất xe hơi châu Âu đều đang phải vật lộn với những vấn đề tương tự như Volkswagen: chi phí lao động cao và sự cạnh tranh khốc liệt từ các công ty Trung Quốc, những hãng có xe điện rẻ hơn tới 50% so với xe do người châu Âu sản xuất. Các đối thủ nội địa của Volkswagen có lẽ cũng chẳng lấy gì làm hả hê trước những khó khăn mà gã khổng lồ xe hơi đang đối mặt.
Ngày tận thế việc làm do AI của Ấn Độ vẫn chưa bắt đầu
Hôm nay, công ty dịch vụ công nghệ thông tin lớn nhất Ấn Độ sẽ báo cáo kết quả cho quý đầu tiên của năm tài chính mới, bắt đầu từ tháng 4. Các nhà quan sát sẽ xem xét kỹ lưỡng thu nhập của Tata Consultancy Services (TCS) để tìm bằng chứng cho thấy trí tuệ nhân tạo đang định hình lại thế giới việc làm như thế nào. TCS chuyên cung cấp kỹ sư phần mềm và nhiều nhân sự công nghệ khác cho các doanh nghiệp. Nhưng các nhà đầu tư lo lắng rằng mô hình kinh doanh này sẽ không thể thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của các công cụ lập trình AI; giá cổ phiếu của TCS đã giảm khoảng một phần ba trong năm nay.
Những lo ngại đó là có cơ sở: các công ty như TCS thường thu được biên lợi nhuận cao nhất từ số giờ làm việc có thể tính phí của các lập trình viên cấp thấp – đối tượng dễ bị thay thế nhất bởi các công cụ lập trình AI như Claude của Anthropic và Codex của OpenAI. Nhưng cho đến nay vẫn có rất ít dấu hiệu cho thấy gián đoạn đã thực sự xảy ra. Các nhà phân tích không kỳ vọng rằng doanh thu của TCS sẽ tăng trưởng nhiều trong quý đầu tiên – nhưng họ đổ lỗi cho chiến tranh ở Vùng Vịnh nhiều hơn là do AI.
Nỗi khổ về thời tiết của Tây Phi còn lâu mới kết thúc
Các chuyên gia dự báo thời tiết của Nigeria cảnh báo rằng 27 trong số 36 bang của nước này có thể sẽ phải đối mặt với lũ lụt nhiều hơn trong tuần này, sau khi một loạt các trận lũ quét kinh hoàng xuất hiện trên khắp Tây Phi, từ Lagos đến Monrovia. Những chiếc xe bị ngập và các khu chợ bị mưa lớn cuốn trôi. Năm người đã thiệt mạng ở Togo và ít nhất 34 người khác ở Ghana, nơi lượng mưa trong tháng 6 đạt mức cao nhất kể từ năm 1995.
Dù mùa mưa thường đạt đỉnh vào khoảng tháng 7, nhưng điều kiện thời tiết năm nay đặc biệt khắc nghiệt. Công tác xử lý chất thải kém hiệu quả, cùng với việc các nhà phát triển bất động sản xây dựng lấn chiếm sông ngòi/kênh rạch tại các thành phố đang mở rộng, đã làm trầm trọng thêm tình hình. Ít nhất 59 người đã thiệt mạng do lũ lụt và sạt lở đất tại Bờ Biển Ngà kể từ tháng 5. Thời tiết cũng đe dọa ngành công nghiệp ca cao của khu vực, làm tăng nguy cơ dịch bệnh và năng suất kém ở cây trồng. Ngoài ra, vẫn còn nhiều vấn đề khác đang chờ phía trước: thế giới vừa bước vào hiện tượng El Niño. Trong lịch sử Tây Phi, mô hình thời tiết này thường mang đến hạn hán (và đôi khi, một cách khó hiểu hơn, là những trận mưa gió mùa lớn). Cả hai loại thời tiết đó đều có thể tàn phá mùa màng.
