Thế giới hôm nay: 30/07/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ tấn công các tỉnh phía nam Iran để đáp trả một cuộc tấn công bằng tên lửa của Cộng hòa Hồi giáo vào lực lượng Mỹ đóng tại Jordan. Giao tranh tái diễn đã đặt dấu chấm hết cho những ngày yên bình giúp xoa dịu các thị trường năng lượng. Giá dầu thô Brent – chuẩn dầu mỏ toàn cầu – tăng vọt lên gần 90 USD/thùng, từ mức thấp nhất trong hai tuần là khoảng 84 USD. Trước đó, Mỹ cùng với Ả Rập Saudi đã tiến hành các cuộc không kích vào “những kẻ khủng bố có liên kết với Iran” ở Iraq.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ giữ nguyên mức lãi suất chuẩn ở mức 3,5% đến 3,75%. Ba trong số 12 thành viên của hội đồng ấn định lãi suất của Ngân hàng Trung ương Mỹ đã bỏ phiếu ủng hộ việc tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm. Tân chủ tịch Kevin Warsh kêu gọi sự kiên nhẫn trong việc hạ nhiệt lạm phát và cho biết Fed sẽ “không ngần ngại hành động” khi cần thiết. Chứng khoán Mỹ đã giảm điểm và lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn hai năm cũng giảm.

Meta báo cáo lợi nhuận đạt 15,9 tỷ USD trong quý II, giảm 14% so với cùng kỳ năm ngoái. Cổ phiếu của hãng đã lao dốc tới 10% trong các phiên giao dịch ngoài giờ. Trong khi đó, thu nhập quý II của Microsoft lại vượt qua các dự báo, giúp giá cổ phiếu của hãng tăng 8%. Lợi nhuận của Microsoft tăng 31% so với cùng kỳ năm ngoái – đạt 35,8 tỷ USD – được củng cố nhờ nhu cầu đối với mảng kinh doanh đám mây và các công cụ AI.

Các báo cáo thu nhập khổng lồ trong lĩnh vực công nghệ tiếp tục được công bố ở nhiều nơi khác. Nhà sản xuất chip Samsung Electronics báo cáo lợi nhuận hoạt động đạt 89,5 nghìn tỷ won (62 tỷ USD) trong quý II, tăng 1.800% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, Arm, công ty cấp phép thiết kế chất bán dẫn, đã vượt qua các ước tính về kết quả kinh doanh quý này, nhưng cũng cảnh báo các nhà đầu tư rằng thu nhập từ chip điện thoại thông minh sẽ sớm sụt giảm.

Bác sĩ Anthony Fauci, Cố vấn Y tế Trưởng của Nhà Trắng trong giai đoạn đại dịch Covid-19, liên tục viện dẫn quyền theo Tu chính án thứ Năm để không phải trả lời các câu hỏi trong một phiên điều trần của Ủy ban Thượng viện nhằm điều tra nguồn gốc của virus. Rand Paul, thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa và là chủ tịch ủy ban, nói rằng các nhà lập pháp sẽ bỏ phiếu xem có nên buộc tội Fauci khinh thường Quốc hội hay không. Fauci, người đã nghỉ hưu vào năm 2022, gọi những bình luận của Paul là “vu khống.”

Liên minh châu Âu tuyên bố điều tra liên doanh do FIFA đề xuất nhằm huy động vốn từ các nhà đầu tư bên ngoài. Cơ quan quản lý bóng đá này đã vấp phải nhiều chỉ trích vì kế hoạch bán cổ phần trong một thực thể mới là FIFA Forward Enterprise, nhằm huy động tới 4,2 tỷ USD cho các giải đấu của mình. Glenn Micallef, ủy viên phụ trách thể thao của EU, nói “sự thương mại hóa không ngừng” của bóng đá sẽ “làm suy yếu” môn thể thao vua. Các liên đoàn thành viên của FIFA phải phê duyệt đề xuất này.

Australia kiện Telegram dựa trên những cáo buộc rằng nền tảng này đã thất bại trong việc gỡ bỏ các bài đăng “ủng hộ khủng bố.” Giám đốc cơ quan quản lý Internet của Australia cho rằng ứng dụng nhắn tin này là một “môi trường dung túng” các nội dung cực đoan như video xả súng hàng loạt, vốn “chỉ khiến người dùng trở nên vô cảm, xem chuyện đó là bình thường, và đôi khi còn cực đoan hóa họ.” Một người phát ngôn của Telegram đã bác bỏ các cáo buộc và cho biết các nỗ lực chống khủng bố của nền tảng là “toàn diện” và “được ghi nhận rõ ràng.”

Australia đã khởi kiện Telegram với cáo buộc nền tảng này không thực hiện

Con số trong ngày: 8%, tỷ lệ người trưởng thành ở Anh còn gửi bưu thiếp.

TIÊU ĐIỂM

Sự phục hồi chậm chạp của châu Âu

Nền kinh tế của khu vực đồng euro đang phải vật lộn để tìm lại chỗ đứng. Khu vực này đang thiếu cả những gã khổng lồ công nghệ để cạnh tranh với Mỹ lẫn các trung tâm dữ liệu để lưu trữ các mô hình AI của mình. Trong khi đó, cuộc xung đột của Donald Trump với Iran – vốn đang bùng phát trở lại – đã giáng đòn nặng nề lên sự tăng trưởng vốn đã trì trệ của lục địa già. Ngành dịch vụ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do giá dầu cao tác động đến các hộ gia đình và mức độ sẵn sàng chi tiêu của họ. Lạm phát giá tiêu dùng ở mức khoảng 3% trong quý II. Các số liệu GDP sơ bộ cho quý II, được công bố hôm nay, sẽ cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự sụt giảm này.

Tuy nhiên, vẫn có một số dấu hiệu tích cực. Tâm lý doanh nghiệp cho thấy có sự hồi phục trong tháng 6, khi giá dầu giảm từ mức cực kỳ cao xuống mức cao. Theo báo cáo sơ bộ của Ủy ban châu Âu, tâm trạng của các hộ gia đình cũng đang dần cải thiện. Nhưng cũng chính những số liệu đó lại cho thấy tâm lý của các hộ gia đình vẫn chưa thể trở lại mức trước chiến tranh, chứ chưa nói đến việc trở lại mức trung bình trong dài hạn.

Ngân hàng Trung ương Anh cuối cùng đã có thể thở phào?

Hôm nay, Ngân hàng Trung ương Anh dự kiến sẽ giữ nguyên mức lãi suất chính ở mức 3,75% sau một loạt các tin tức tốt lành. Lạm phát đã chậm lại ở mức 2,6% tính đến tháng 6, thấp hơn nửa điểm phần trăm so với dự báo gần đây nhất của ngân hàng. Nền kinh tế tăng trưởng ngoài dự kiến ở mức 0,7% trong ba tháng tính đến tháng 5, so với ba tháng trước đó. Và đợt tăng trưởng này không đi kèm với những đợt tăng lương gây lạm phát vốn luôn làm đau đầu các lãnh đạo ngân hàng trung ương.

Dù vậy, các nhà hoạch định lãi suất vẫn cảm thấy bất an. Cuộc xung đột tái diễn ở Trung Đông đã đẩy giá dầu vọt lên trên 100 USD/thùng trong một thời gian ngắn vào tuần trước. Ngân hàng Barclays dự báo lạm phát sẽ đạt đỉnh ở mức 3,4% vào tháng 11. Ít nhất hai trong số chín thành viên Ủy ban Ngân hàng Trung ương Anh sẽ bỏ phiếu ủng hộ việc tăng lãi suất lên 4% – một nỗ lực nhằm ngăn chặn bất kỳ vòng xoáy lạm phát nào. Các nhà hoạch định chính sách cũng sẽ lo lắng liệu tân thủ tướng Anh Andy Burnham có nới lỏng chính sách tài khóa trong ngân sách mùa thu hay không. Vận may của ngân hàng có thể sẽ không kéo dài.

Ngoại giao đình trệ ở Vùng Vịnh

Hôm qua, Iran đã bắn một loạt tên lửa vào một căn cứ của Mỹ ở Jordan, chấm dứt một lệnh ngừng bắn không chính thức kéo dài năm ngày. Donald Trump quyết định tạm dừng cuộc chiến – bất chấp những lời đe dọa về một “cuộc tấn công khủng khiếp” – để câu giờ cho các cuộc đàm phán nhằm mở cửa lại Eo biển Hormuz và cho một cuộc phong tỏa hải quân nhằm bóp nghẹt nền kinh tế của Iran. Chế độ Tehran rõ ràng đang muốn chứng minh rằng Mỹ không thể kiểm soát được nhịp độ của trận chiến. Trump, người chưa bao giờ nói giảm nói tránh, sau đó đã hứa sẽ “đập cho chúng một trận nhừ tử.”

Đàm phán đang diễn ra không suôn sẻ. Các nhà ngoại giao Oman đã bay đến Tehran vào cuối tuần trước để đưa ra một thỏa hiệp, trong đó các quốc gia trong khu vực sẽ cùng nhau quản lý Hormuz. Các tàu sẽ không bị thu phí qua lại, nhưng ban quản lý có thể thu các khoản phí tự nguyện. Iran đã từ chối đề xuất này. Thứ trưởng Ngoại giao của nước này khẳng định rằng tuyến đường đi vào Eo biển phải hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của Iran – một điều khoản không thể chấp nhận được đối với Mỹ và các đồng minh Vùng Vịnh.

Sức hút của các gã khổng lồ quốc phòng châu Âu đang suy giảm

BAE Systems, công ty quốc phòng lớn nhất châu Âu, đã tận hưởng đà phát triển mạnh mẽ. Công ty này có một lượng lớn đơn đặt hàng tồn đọng và gần đây còn giành thêm một hợp đồng trị giá 2,5 tỷ bảng Anh (3,3 tỷ USD) để hỗ trợ hạm đội máy bay chiến đấu Typhoon mới của Thổ Nhĩ Kỳ. Chính phủ Anh cũng cam kết tài trợ 8,6 tỷ bảng Anh trong bốn năm tới cho một sáng kiến do BAE dẫn đầu nhằm phát triển một loại máy bay phản lực mới cùng với Ý và Nhật Bản. Công ty, dự kiến sẽ báo cáo kết quả kinh doanh bán niên vào hôm nay, kỳ vọng doanh số trong năm 2026 sẽ cao hơn 7 đến 9% so với năm 2025.

Tuy nhiên, giá cổ phiếu của BAE Systems đã đi ngang trong phần lớn năm qua, phản ánh một sự bất ổn lớn hơn. Chỉ số theo dõi các nhà thầu quốc phòng hàng đầu châu Âu đã giảm 12% so với mức đỉnh hồi đầu năm. Một phần nguyên nhân là do sự không chắc chắn về cách các chính phủ châu Âu sẽ tài trợ cho các cam kết quốc phòng ngày càng nhiều. Bên cạnh đó, sự chú ý mà thị trường dành cho các công ty khởi nghiệp như Helsing và Quantum System, những nhà sản xuất máy bay không người lái tự hành được tích hợp trí tuệ nhân tạo, cũng đang gây áp lực lên các công ty truyền thống.