26/09/1980: Làng Olympic Lake Placid mở cửa lại thành nhà tù liên bang

Nguồn: Lake Placid’s Olympic Village reopens as federal prison, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1980, Làng Olympic Lake Placid đã mở cửa trở lại như một cơ sở cải tạo liên bang, đáp ứng yêu cầu của Quốc hội Mỹ về việc chuyển đổi mục đích sử dụng khu vực này sau kỳ Thế vận hội. Được xây dựng với mục tiêu đảm bảo an ninh cho các vận động viên sau các vụ tấn công khủng bố tại Thế vận hội năm 1972, thiết kế của khu phức hợp này đặc biệt phù hợp để cải tạo thành một nhà tù.

Khi Mỹ vận động đăng cai Thế vận hội Mùa đông 1980, họ đã đạt được một thỏa thuận với Ủy ban Olympic Quốc tế: Ngôi làng chỉ có thể được xây dựng gần Lake Placid ở vùng ngoại ô New York bằng quỹ công nếu các khu ký túc xá được thiết kế để sau này dùng làm nơi ở cho phạm nhân. Năm khu ký túc xá xây bằng gạch xỉ than chứa 1.000 “phòng ngủ” nhỏ bé và sơ sài, mỗi phòng đều có cửa sổ chấn song. Các cánh cửa thép nặng trĩu có những ô cửa sổ “nhìn trộm” để sau này cai ngục có thể kiểm tra phạm nhân. Hai hàng rào điện cao khoảng 3,3 mét bao quanh khu vực – ban đầu là để ngăn chặn những kẻ khủng bố xâm nhập, sau này là để giam giữ các tù nhân không cho trốn thoát.

Nhiều vận động viên đã tỏ ra bức xúc khi phải ở trong một nơi mà cả vẻ ngoài lẫn cảm giác mang lại đều giống hệt một nhà tù tương lai. “Sau bốn năm tập luyện gian khổ, chúng ta không thể bắt các tuyển thủ sống ở một nơi tồi tàn như vậy,” Gianfranco Cameli, một thành viên của Ủy ban Olympic Ý, than phiền: “Các căn phòng thể hiện rõ mục đích thực sự của chúng… Nếu hai người ở bên trong và đóng cửa lại để đảm bảo sự riêng tư, họ sẽ cảm thấy như đang ở trong tù – quá ngột ngạt.” Những người biểu tình đã cản trở lễ rước đuốc Olympic, và một nhóm phản đối đã phát tán các tấm áp phích vẽ cảnh ngọn đuốc được cầm bởi một bàn tay thò ra từ sau chấn song nhà tù.

Ngoài các khu ký túc xá, sáu tòa nhà khác cũng được xây trong khu phức hợp, tất cả đều được cải tạo để phục vụ mục đích mới. Ví dụ, trung tâm giải trí của các vận động viên – từng là nơi có phòng chơi game, sàn nhảy disco, và nhà hát 350 chỗ ngồi – hiện đã trở thành nhà nguyện của nhà tù, văn phòng giáo sĩ, khoa tâm lý học, và bếp ăn tập thể, theo Cục Cải tạo Liên bang.

Thế vận hội năm 1980 cũng đánh dấu lần thứ hai Lake Placid đăng cai Thế vận hội Mùa đông. (Lần đầu tiên là vào năm 1932.) Khi ấy, đội tuyển Mỹ đã giành được một số chiến thắng vang dội: Đội khúc côn cầu của họ đã xuất sắc giành huy chương vàng một cách kịch tính trước đối thủ thời Chiến tranh Lạnh là Liên Xô, và vận động viên trượt băng tốc độ Eric Heiden trở thành vận động viên đầu tiên giành được năm huy chương vàng cá nhân tại một kỳ Thế vận hội duy nhất. Bên cạnh đó, lần đầu tiên trong lịch sử Olympic, các sự kiện trượt tuyết đã sử dụng tuyết nhân tạo.

Tính đến năm 2025, đã có hơn 800 nam giới phải sống sau song sắt của Làng Olympic cũ, hiện được biết đến với tên gọi là Cơ sở Cải tạo Liên bang Ray Brook.