08/11/1923: Đảo chính Nhà hàng Bia

Nguồn: Beer Hall Putsch begins, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1923, Adolf Hitler, Chủ tịch của Đảng Quốc Xã cực hữu, đã phát động Đảo chính Nhà hàng Bia (Beer Hall Putsch), nỗ lực đầu tiên của ông ta nhằm giành lấy quyền kiểm soát chính phủ Đức.

Sau Thế chiến I, phe Hiệp Ước chiến thắng đã yêu cầu hàng tỷ USD tiền bồi thường chiến phí từ Đức. Để đáp ứng các yêu cầu này, chính phủ dân chủ Đức đã làm tổn hại nền kinh tế và dẫn đến lạm phát nghiêm trọng. Đồng mark Đức, được định giá 5 mark = 1 dollar vào đầu năm 1921, đã rớt giá đến mức 4 tỷ mark = 1 dollar vào năm 1923. Trong khi đó, hàng ngũ Đảng Quốc Xã ngày một nhiều thêm những người Đức giận dữ, đồng cảm với sự thù hận của đảng này đối với chính phủ dân chủ, chính trị cánh tả, và người Đức gốc Do Thái. Đầu tháng 11/1923, chính phủ khởi động lại việc trả tiền bồi thường chiến phí, và Đức Quốc Xã quyết định hành động. Continue reading “08/11/1923: Đảo chính Nhà hàng Bia”

02/08/1923: TT Harding qua đời trước khi bê bối nổ ra

Nguồn: Harding dies before scandals break, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1923, trong một khách sạn ở San Francisco, Tổng thống Warren G. Harding đã bất ngờ qua đời vì đột quỵ ở tuổi 58. Harding đang trên đường trở về từ một chuyến đi thăm Alaska và Bờ Tây, hành trình mà nhiều người tin rằng đã được ông lựa chọn để thoát khỏi những tin đồn râm ran tại Washington về nạn tham nhũng trong chính quyền của ông.

Harding, một thượng nghị sĩ đến từ Ohio không thực sự được đánh giá cao, đã được đề cử làm ứng viên Tổng thống của Đảng Cộng hòa vào năm 1920 bởi đảng này đang bế tắc và chẳng thể tìm được ứng viên nào nổi bật hơn. Harding ra tranh cử với cam kết “trở lại bình thường” (return to normalcy) sau Thế chiến I, và sang tháng 11, ông được bầu làm Tổng thống Mỹ thứ 29 với một chiến thắng áp đảo. Ý thức về những hạn chế của riêng mình, Harding hứa sẽ chỉ định một nội các đại diện cho “các bộ óc tốt nhất” nước Mỹ, nhưng tiếc thay, tuy ông đã chọn được một số người rất thông minh, nhưng họ lại ít có ý thức trách nhiệm xã hội. Continue reading “02/08/1923: TT Harding qua đời trước khi bê bối nổ ra”