15/02/2002: Tấm huy chương vàng thứ hai ở môn trượt băng Olympics Mùa đông

Nguồn: IOC finds fraud, awards second gold in Winter Olympics skating event, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2002, Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) thông báo đã có đủ bằng chứng về hành vi gian lận của một trọng tài người Pháp và quyết định trao tấm huy chương vàng thứ hai cho nội dung trượt băng nghệ thuật đôi tại Thế vận hội Mùa đông ở Salt Lake City, Utah. Quyết định này được đưa ra sau nhiều ngày râm ran tin đồn và những cuộc điều tra hậu trường.

Là một phần trong âm mưu trao đổi phiếu bầu, nữ trọng tài người Pháp được cho là đã nhượng bộ trước áp lực từ liên đoàn của mình để chấm điểm vàng cho cặp đôi người Nga Yelena Berezhnaya và Anton Sikharulidze, khiến cặp đôi người Canada Jamie Sale và David Pelletier chỉ nhận được huy chương bạc. Continue reading “15/02/2002: Tấm huy chương vàng thứ hai ở môn trượt băng Olympics Mùa đông”

14/02/1818: Ngày sinh Frederick Douglass

Nguồn: Frederick Douglass is born, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1818, Frederick Douglass, một tượng đài của lịch sử Mỹ, đã sinh ra trong cảnh nô lệ với tên khai sinh là Frederick Augustus Washington Bailey, tại Quận Talbot, Maryland. Về sau, ông đã thực hiện một cuộc trốn chạy táo bạo về phía Bắc và trở thành một trong những người nổi tiếng nhất nước Mỹ trong thế kỷ 19. Là một nhà hùng biện, tác giả và nhà hoạt động lừng danh, ông đã trở thành một tiếng nói mạnh mẽ và hùng hồn không chỉ cho việc bãi bỏ chế độ nô lệ, mà còn cho các quyền con người nói chung. Continue reading “14/02/1818: Ngày sinh Frederick Douglass”

Thế giới hôm nay: 13/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đảng Quốc gia Bangladesh (BNP) giành chiến thắng trong cuộc bầu cử đầu tiên của đất nước kể từ khi người biểu tình lật đổ Sheikh Hasina, nữ thủ tướng độc tài, vào năm 2024. Truyền thông trong nước đưa tin BNP sẽ nắm đa số trong Quốc hội 300 ghế, trong khi Jamaat-e-Islami, một nhóm Hồi giáo, về nhì. Dưới sự lãnh đạo của Tarique Rahman, hậu duệ của một gia tộc chính trị lừng danh, BNP cam kết chống tham nhũng và bảo vệ tự do ngôn luận.

Chứng khoán châu Á giảm điểm sau đợt bán tháo trên các thị trường Mỹ. Chỉ số NASDAQ tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ của Mỹ giảm khoảng 2%, trong khi S&P 500 trượt dốc hơn 1,5%. Giá vàng cũng giảm hơn 3% vào hôm qua trước khi phục hồi một phần vào hôm nay. Các thị trường đã chao đảo trong những tuần gần đây do lo ngại trí tuệ nhân tạo có thể gây xáo trộn hoạt động của hàng loạt công ty. Continue reading “Thế giới hôm nay: 13/02/2026”

Mô hình tăng trưởng của Bắc Kinh vẫn gặp rắc rối

Nguồn: Dinny McMahon, “Beijing’s Growth Model Is Still Broken,” Foreign Affairs, 09/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Và nó đang gây tổn hại cho Trung Quốc cùng phần còn lại của thế giới.

Khi thị trường bất động sản Trung Quốc sụp đổ vào năm 2021, các nhà lãnh đạo nước này đã cuống cuồng tìm kiếm một động lực tăng trưởng kinh tế mới để thay thế cho việc xây dựng nhà ở. Đầu tư thêm vào cơ sở hạ tầng, vốn đã thúc đẩy phần lớn sự bùng nổ của đất nước trong nhiều thập kỷ, không còn là một lựa chọn: dân số đang đạt đỉnh, và sự sụp giảm doanh số bán đất đồng nghĩa với việc chính quyền địa phương thiếu vốn để chi cho các sân bay mới hay những con đường cao tốc tám làn xe. Bắc Kinh cũng không thể dựa thêm vào xuất khẩu. Trung Quốc hiện đã là nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới, và xét đến chi phí lao động cũng như đất đai ngày càng tăng, “công xưởng của thế giới” không còn lợi thế chi phí đáng kể đối với hàng hóa giá rẻ nữa. Continue reading “Mô hình tăng trưởng của Bắc Kinh vẫn gặp rắc rối”

12/02/1793: Mỹ ban hành đạo luật đầu tiên về nô lệ bỏ trốn

Nguồn: The US enacts first fugitive slave law, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1793, Quốc hội Mỹ đã thông qua đạo luật đầu tiên về nô lệ bỏ trốn, yêu cầu tất cả các bang, bao gồm cả những bang cấm chế độ nô lệ, phải cưỡng chế trao trả những nô lệ đã trốn thoát từ các bang khác về cho chủ sở hữu ban đầu của họ. Luật quy định rằng “không một người nào đang chịu sự quản chế lao động hoặc phục vụ tại một bang, theo luật pháp của bang đó, khi trốn sang bang khác, lại được miễn trừ khỏi sự phục vụ hoặc lao động đó do bất kỳ luật lệ hay quy định nào tại nơi ở mới, mà phải được giao nộp lại theo yêu cầu của bên được hưởng sự phục vụ hoặc lao động đó.” Continue reading “12/02/1793: Mỹ ban hành đạo luật đầu tiên về nô lệ bỏ trốn”

Thế giới hôm nay: 12/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hạ viện Mỹ bỏ phiếu ủng hộ việc chấm dứt tình trạng khẩn cấp quốc gia mà Donald Trump viện dẫn để áp thuế lên hàng nhập khẩu từ Canada vào năm ngoái. Biện pháp này hiện đang được chuyển đến Thượng viện, dù Tổng thống có thể sẽ phủ quyết nếu nó đến được bàn làm việc của ông. Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện là một lời khiển trách mang tính biểu tượng đối với các chính sách thương mại của Trump, với sáu đảng viên Cộng hòa đã tham gia cùng Đảng Dân chủ để ủng hộ nghị quyết này.

Cảnh sát xác định Jesse Van Rootselaar, một phụ nữ chuyển giới 18 tuổi, là nghi phạm nổ súng trong cuộc tấn công vào một trường học và khu dân cư gần đó ở tỉnh British Columbia, Canada. Chín người đã thiệt mạng trong vụ nổ súng, bao gồm cả kẻ tấn công, người đã tự sát ngay sau đó. Trước đó, chính quyền cho biết có ít nhất 25 người khác bị thương. Động cơ vụ việc vẫn chưa được xác nhận. Continue reading “Thế giới hôm nay: 12/02/2026”

Thế giới hôm nay: 11/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mark Carney, Thủ tướng Canada, cho biết ông đã có một “cuộc trò chuyện tích cực” với Donald Trump sau khi Tổng thống Mỹ đe dọa ngăn chặn việc khánh thành Cầu Quốc tế Gordie Howe nối liền Ontario và Michigan. Trump cáo buộc Canada đang cố gắng “trục lợi” từ Mỹ. Còn Carney chỉ ra rằng Canada đã chi trả cho việc xây dựng cây cầu, vốn sử dụng thép của Mỹ. Ngoài ra, Mỹ cũng có quyền đồng sở hữu công trình này.

Một tay súng đã sát hại ít nhất chín người tại một trường học và một khu nhà ở liên quan tại tỉnh British Columbia của Canada, trước khi tự sát bằng chính vũ khí đó. Các nhà chức trách cho biết có 25 người khác bị thương trong vụ tấn công tại Tumbler Ridge. Động cơ gây án vẫn chưa được xác nhận. Continue reading “Thế giới hôm nay: 11/02/2026”

Những giới hạn của quyền lực Nga

Nguồn: Michael Kimmage và Hanna Notte, “The Limits of Russian Power,” Foreign Affairs, 05/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao Putin không thể vươn lên mạnh mẽ trong thế giới hỗn loạn của Trump?

Vào đêm trước cuộc xâm lược Ukraine năm 2022, Nga sở hữu một vị thế toàn cầu khá tốt. Họ có quan hệ đối tác vững chắc với Trung Quốc; quan hệ kinh tế sâu rộng với Châu Âu; quan hệ làm việc tuy căng thẳng nhưng vẫn vận hành được với Mỹ; và mạng lưới đối tác không chính thức để làm ăn. Nga chi phối rất ít quốc gia (ngoài Belarus) nhưng cũng có ít kẻ thù thực sự và vẫn đủ sức gây ảnh hưởng vượt ra ngoài khu vực lân cận của mình. Không hẳn là một cường quốc đang trỗi dậy hay suy tàn, Nga khi ấy là một cường quốc có khả năng thích ứng linh hoạt. Continue reading “Những giới hạn của quyền lực Nga”

10/02/1957: Ngày mất nữ nhà văn Laura Ingalls Wilder

Nguồn: Laura Ingalls Wilder, chronicler of American frontier life, dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1957, Laura Ingalls Wilder, tác giả của loạt sách thiếu nhi bán chạy Little House (Ngôi nhà nhỏ), được dựa trên thời thơ ấu của bà ở vùng biên giới Mỹ, đã qua đời ở tuổi 90 tại Mansfield, Missouri.

Laura Elizabeth Ingalls chào đời vào ngày 07/02/1867 trong một cabin gỗ gần Pepin, Wisconsin, là người con thứ hai trong số bốn cô con gái của Charles và Caroline Quiner Ingalls. Khi còn nhỏ, bà sống với gia đình ở Lãnh thổ của Người Mỹ bản địa ở Kansas, cũng như trong các cộng đồng nông dân ở Minnesota và Iowa. Đến cuối thập niên 1870, gia đình Ingalls chuyển đến Lãnh thổ Dakota, định cư tại De Smet, Nam Dakota ngày nay. Từ khi còn là thiếu niên, Laura Ingalls đã làm giáo viên ở khu vực này, và vào năm 1885, bà kết hôn với Almanzo Wilder, một nông dân định cư (homesteader) hơn bà 10 tuổi. Năm 1886, cặp đôi có với nhau một cô con gái; đứa con thứ hai của họ, một cậu con trai, đã chết ngay khi chào đời vào năm 1889. Continue reading “10/02/1957: Ngày mất nữ nhà văn Laura Ingalls Wilder”

Thế giới hôm nay: 10/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sir Keir Starmer, vị thủ tướng Anh không được lòng dân nhất trong lịch sử, có lẽ vẫn giữ được ghế – chí ít là trong lúc này – sau khi bảo vệ thành tích của mình trước các nghị sĩ Công Đảng đang bất mãn. Chỉ có một nhân vật cấp cao là Anas Sarwar, lãnh đạo Công Đảng Scotland, thúc giục ông từ chức vì những “sai lầm,” bao gồm việc bổ nhiệm Peter Mandelson làm đại sứ tại Mỹ. Keir thề sẽ không đẩy nước Anh “vào hỗn loạn” bằng việc từ bỏ chức vụ.

Lực lượng Mỹ tấn công một con tàu nghi chở ma túy ở Thái Bình Dương, khiến hai người thiệt mạng. Ít nhất 121 người đã chết trong chiến dịch của chính quyền Trump nhằm chống lại những kẻ mà họ gọi là tội phạm buôn ma túy trên biển. Trong một diễn biến khác, quân đội Mỹ đã bắt giữ một tàu chở dầu Venezuela ở Ấn Độ Dương. Bộ Chiến tranh cáo buộc con tàu này vi phạm lệnh “kiểm dịch” của đất nước đối với xuất khẩu dầu thô từ Venezuela. Continue reading “Thế giới hôm nay: 10/02/2026”

Thế giới hôm nay: 09/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sanae Takaichi giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử sớm tại Nhật Bản. Lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do, người vừa trở thành thủ tướng cách đây vài tháng, đã đảm bảo được “siêu đa số” hai phần ba tại hạ viện. Phe đối lập trung tả chính, Liên minh Cải cách Trung dung, đã mất một nửa số ghế. Với vị thế mới, Takaichi dự kiến sẽ thực hiện chính sách tài khóa nới lỏng hơn. Thị trường chứng khoán Nhật Bản đã tăng vọt trước tin tức này.

Jimmy Lai, một trong những nhà vận động dân chủ nổi tiếng nhất Hong Kong, vừa bị kết án tổng cộng 20 năm tù vì tội thông đồng với thế lực nước ngoài và kích động nổi loạn, những tội danh theo luật an ninh quốc gia của đặc khu. Ông bị kết tội vào tháng 12. Ông trùm truyền thông 78 tuổi này đã phải ngồi tù hơn 1.800 ngày vì tội tụ tập trái phép và gian lận.

Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Thái Lan, tuyên bố Đảng Bhumjaithai bảo thủ của ông đã giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử. Với gần như toàn bộ số phiếu đã được kiểm, Bhumjaithai nắm chắc khoảng 192 ghế, trong khi Đảng Nhân dân theo đường lối cải cách chỉ giành được 117 ghế. Kết quả này là một đòn giáng mạnh vào Đảng Nhân dân – đảng mà trước đây với tên gọi Đảng Tiến lên đã bị Thượng viện do quân đội chỉ định ngăn cản nắm quyền vào năm 2023, bất chấp việc thắng cử.

Lực lượng an ninh Iran được cho là đã bắt giữ bốn người, bao gồm ba chính trị gia cải cách cấp cao, vì âm mưu “phá hoại trật tự chính trị và xã hội của đất nước” và làm việc “vì lợi ích” của Israel và Mỹ. Trước đó, một tòa án Iran đã tuyên phạt Narges Mohammadi, nhà vận động nhân quyền và người đoạt giải Nobel hòa bình, thêm bảy năm rưỡi tù giam. Bà đã phải ngồi tù hơn một thập kỷ vì nhiều tội danh chống chính phủ khác nhau.

Nội các Israel thông qua các biện pháp giúp người định cư Do Thái dễ dàng mua và đăng ký đất đai ở Bờ Tây hơn. Các bộ trưởng quốc phòng và tài chính thuộc phe diều hâu của nước này, Israel Katz và Bezalel Smotrich, nói rằng việc bãi bỏ luật thời Jordan cấm bán đất cho người Do Thái sẽ gỡ bỏ “những rào cản kéo dài hàng thập kỷ” đối với sự phát triển trong vùng lãnh thổ. Phủ Tổng thống Palestine nói rằng các biện pháp mới này tương đương với việc “sát nhập và tước đoạt.” Cơ quan này gọi chúng là “bất hợp pháp, vô hiệu, và không có giá trị.”

Morgan McSweeney từ chức chánh văn phòng của Keir Starmer. Ông từng khuyến khích thủ tướng bổ nhiệm Peter Mandelson làm Đại sứ Anh tại Mỹ bất chấp mối liên hệ của Mandelson với Jeffrey Epstein, tên tội phạm tình dục đã chết. McSweeney là kiến trúc sư đứng sau chiến thắng bầu cử vang dội của Công Đảng Anh vào năm 2024. Việc từ chức của ông khó có thể dập tắt những đồn đoán xoay quanh thách thức đối với quyền lãnh đạo của Ngài Keir.

Nhờ vào màn trình diễn phòng ngự áp đảo, đội Seattle Seahawks đã đánh bại New England Patriots để giành chức vô địch Super Bowl Mỹ. Bad Bunny, nam ca sĩ người Puerto Rico, đã trở thành ngôi sao gốc Latinh đầu tiên hát chủ yếu bằng tiếng Tây Ban Nha diễn chính trong chương trình nghỉ giữa hiệp. Anh không chỉ trích trực diện Donald Trump, bất chấp những đồn đoán rằng anh có thể làm vậy.

Con số trong ngày: 660 tỷ USD, là tổng số tiền mà Alphabet, Amazon, Meta, và Microsoft đã cam kết chi cho AI trong năm tới.

TIÊU ĐIỂM

Jimmy Lai bị tuyên án tại Hong Kong

Hôm nay, Jimmy Lai vừa bị tuyên phạt tổng cộng 20 năm tù vì tội thông đồng với thế lực nước ngoài và kích động nổi loạn, những tội danh theo luật an ninh quốc gia của Hong Kong. Ông trùm truyền thông 78 tuổi đã ngồi tù gần năm năm vì tội tụ tập trái phép và gian lận.

Sự ủng hộ của Lai đối với tự do rộng mở hơn ở Trung Quốc bắt đầu sau thảm sát Thiên An Môn năm 1989. Thông qua các tờ báo của mình, ông ủng hộ hàng triệu người Hong Kong ủng hộ dân chủ xuống đường, đầu tiên vào năm 2014 và một lần nữa vào năm 2019. Ông nằm trong số những người đầu tiên bị buộc tội theo luật an ninh quốc gia hà khắc có hiệu lực từ năm 2020. Các thẩm phán được lựa chọn đặc biệt chủ tọa vụ án của ông kết luận rằng ông là “chủ mưu” đứng sau “các âm mưu thực hiện hành vi thông đồng” và kích động nổi loạn.

Các chính phủ phương Tây nhiều khả năng sẽ chỉ trích bản án mới nay. Anh và Liên minh Châu Âu đã gọi cách đối xử với Lai là “sự đàn áp mang động cơ chính trị.” Chính quyền tại Hong Kong và Trung Quốc dĩ nhiên phủ nhận điều này, và hy vọng phương Tây sẽ sớm cho qua chuyện. Tuy nhiên, những người Hong Kong cảm thông đã xếp hàng nhiều ngày để theo dõi phiên tòa – một vài trong số đó thậm chí bật khóc khi nghe phán quyết – có thể vẫn sẽ tôn vinh Lai như một vị tử đạo.

Nền hòa bình giả tạo ở Gaza

Trong bốn tháng kể từ khi kết thúc chiến tranh tại Gaza, một số tổ chức thúc đẩy hòa bình đã được thành lập, nhưng họ vẫn chưa cải thiện được đời sống người dân. Có một Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza, nhưng các thành viên lại mắc kẹt ở Ai Cập, chờ đợi sự cho phép của Israel để vào lãnh thổ này. Một trung tâm điều phối do quân đội Mỹ dẫn đầu tại Israel đã mở cửa vào tháng 10 để soạn thảo kế hoạch phi quân sự hóa và tái thiết dải đất. Và Hội đồng Hòa bình, ra mắt tại Davos vào tháng 1 vừa qua, dự kiến sẽ họp lần đầu tiên tại Washington vào ngày 19/02.

Kể từ khi bắt đầu lệnh ngừng bắn, các cuộc không kích của Israel đã giết chết khoảng 500 người ở Gaza. Dải đất này vẫn bị chia cắt giữa Hamas, phe đang kiểm soát các khu dân cư đông đúc, đồng thời từ chối giải giáp, và lực lượng vũ trang Israel, phe kiểm soát biên giới cùng một chuỗi các tiền đồn trong lãnh thổ. Kể từ ngày 01/02, một lượng nhỏ người Gaza, chủ yếu là những người mắc bệnh hoặc bị thương, đã được phép đi qua cửa khẩu Rafah sang Ai Cập. Nhưng 2 triệu người vẫn phải sống chen chúc, chủ yếu trong các lều bạt và đống đổ nát, chờ đợi một bước ngoặt.

Những hàm ý xoay quanh báo cáo của Apollo

Apollo Global Management, một công ty cổ phần tư nhân, đã báo cáo thu nhập trong hôm nay. Dù Apollo đã vượt dự báo của các nhà phân tích trong báo cáo lần trước, các nhà đầu tư vẫn bi quan về ngành cổ phần tư nhân, và do đó bi quan về công ty: cổ phiếu của họ đã giảm 14% trong năm nay vì những lo ngại về tác động tiêu cực của tín dụng tư nhân. Năm ngoái, những “con cưng” của tín dụng tư nhân như First Brands, một nhà sản xuất phụ tùng xe hơi, và Tricolor, một công ty cho vay mua xe, đã phá sản. Jamie Dimon, ông chủ của ngân hàng JPMorgan Chase, cảnh báo rằng sẽ còn nhiều “con gián” nữa xuất hiện. Marc Rowan, người đứng đầu Apollo, đáp lại rằng ông vẫn bình thản với sổ sách cho vay của Apollo, dù ông nói tính mạo hiểm của mình đã giảm do lãi suất và giá tài sản cao.

Apollo khẳng định trọng tâm của họ hiện nay là mảng “cuốc và xẻng” (công cụ hỗ trợ) của trí tuệ nhân tạo. Họ lập luận rằng các công ty làm ra những thứ này sẽ thành công ngay cả khi các nhà phát triển phần mềm gặp rắc rối. Hồi tháng 1, họ tham gia một thương vụ trị giá 5,4 tỷ USD hỗ trợ một công ty cung cấp trung tâm dữ liệu để vận hành xAI của Elon Musk. Họ cũng mua lại đa số cổ phần tại một công ty trung tâm dữ liệu khác vào năm ngoái. Nhưng nếu AI chứng tỏ là một bong bóng, có lẽ các công ty phần cứng sẽ khó thoát khỏi hậu quả khi bong bóng vỡ.

Đấu đá quyền lực tại Trung Quốc ảnh hưởng lan tỏa đến bầu cử Nhật Bản

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Chinese power struggle sends ripples through Japan’s election,” Nikkei Asia, 05/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việc Tập Cận Bình thanh trừng Tướng Trương Hựu Hiệp diễn ra cùng lúc với chiến dịch tranh cử của Sanae Takaichi.

Cuộc chiến chính trị khốc liệt kéo dài 100 ngày diễn ra trong bóng tối giữa nhà lãnh đạo tối cao Trung Quốc, Tập Cận Bình, và vị tướng quân đội hàng đầu của nước này dường như sẽ gây tác động vượt ra ngoài biên giới của nền kinh tế số 2 thế giới. Cuộc đối đầu, bắt nguồn từ một hội nghị quan trọng của Đảng Cộng sản Trung Quốc hồi tháng 10 năm ngoái, đã gây ra những dư chấn lan tới cuộc tổng tuyển cử sắp tới của Nhật Bản. Continue reading “Đấu đá quyền lực tại Trung Quốc ảnh hưởng lan tỏa đến bầu cử Nhật Bản”

08/02/1924: Vụ tử hình đầu tiên bằng khí độc

Nguồn: First execution by lethal gas, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1924, vụ tử hình bằng khí độc đầu tiên trong lịch sử Mỹ đã được thực hiện tại Carson City, Nevada. Người bị xử tử là Gee Jon, một thành viên băng đảng người Hoa, kẻ bị kết tội sát hại một thành viên của băng đảng đối địch. Khí độc được Nevada thông qua vào năm 1921 như một phương pháp thi hành án tử hình nhân đạo hơn, trái ngược với các kỹ thuật truyền thống như treo cổ, xử bắn, hoặc ghế điện. Continue reading “08/02/1924: Vụ tử hình đầu tiên bằng khí độc”

07/02/1775: Benjamin Franklin xuất bản “Một Bài Diễn văn Tưởng tượng”

Nguồn: Benjamin Franklin publishes “An Imaginary Speech”, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1775, tại London, Benjamin Franklin đã xuất bản “Một Bài Diễn văn Tưởng tượng” (An Imaginary Speech) để bảo vệ lòng dũng cảm của người Mỹ.

Bài diễn văn của Franklin nhằm mục đích phản bác những bình luận của một sĩ quan giấu tên trước Nghị viện rằng người Anh không cần phải sợ những kẻ nổi loạn thuộc địa, bởi vì “người Mỹ thua kém Người dân của Đất nước này [nước Anh] về sự Tận tụy với Phụ nữ, và về Lòng dũng cảm, và tệ hơn tất cả, họ quá sùng đạo.” Continue reading “07/02/1775: Benjamin Franklin xuất bản “Một Bài Diễn văn Tưởng tượng””

Thế giới hôm nay: 06/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cổ phiếu công nghệ lớn bị bán tháo khi các nhà đầu tư phản ứng trước kế hoạch chi tổng cộng 660 tỷ đô la trong năm nay cho trí tuệ nhân tạo. Hôm qua, chỉ số Nasdaq tập trung nhiều vào công nghệ đã trượt dốc 1,59%, trong khi chỉ số S&P 500 giảm 1,23%. Cổ phiếu phần mềm tiếp tục đà giảm sau khi Anthropic ra mắt phiên bản cập nhật của mô hình Claude được thiết kế để thực hiện nghiên cứu tài chính.

Novo Nordisk cho biết sẽ khởi kiện Hims & Hers, một công ty chăm sóc sức khỏe từ xa, vì bán phiên bản “nhái” của thuốc giảm cân Wegovy. Hãng dược phẩm Đan Mạch tuyên bố thuốc của Hims chứa một phiên bản hợp chất “chưa được kiểm nghiệm” của thành phần hoạt tính trong Wegovy. Quan hệ đối tác giữa hai công ty đã đổ vỡ hồi năm ngoái. Trong khi đó, Donald Trump vừa cho ra mắt một trang web chính phủ, TrumpRx, nhằm hướng dẫn khách hàng đến với các loại thuốc được giảm giá. Continue reading “Thế giới hôm nay: 06/02/2026”

Canh bạc của Trung Quốc trong tác chiến đô thị tự động

Nguồn: Michael C. Loftus, “Machines in the Alleyways: China’s Bet on Autonomous Urban Warfare,” The Diplomat, 03/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các nghiên cứu liên quan đến Quân Giải phóng Nhân dân chỉ ra một nỗ lực phối hợp nhằm phát triển các bầy đàn drone tự động, sát thương, được thiết kế riêng cho tác chiến đô thị, với mục tiêu nhắm đến là Đài Loan. Hậu quả có thể sẽ rất thảm khốc.

Phần lớn các cuộc thảo luận công khai về việc phát triển các hệ thống vũ khí tự động của Trung Quốc cho đến nay chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực trên biển và trên không, nhưng chưa thực sự đề cập vấn đề về cách Quân Giải phóng Nhân dân có thể triển khai các hệ thống này cho tác chiến đô thị. Vì thế, bài phân tích này về những nỗ lực của Trung Quốc nhằm tự động hóa tác chiến chống ngầm, cho phép tên lửa tầm xa nhắm mục tiêu vào các nhóm tác chiến tàu sân bay của Mỹ thông qua radar vệ tinh, và báo cáo gần đây của Trung tâm Phân tích Hải quân về vai trò của bầy đàn drone trong chiến lược chống can thiệp của Trung Quốc là hoàn toàn thiết yếu. Tuy nhiên, để bất kỳ cuộc xâm lược Đài Loan nào thành công, Quân giải phóng Nhân dân không chỉ phải thắng trên những vùng biển đơn độc, mà còn phải thắng giữa sự huyên náo của những con phố đông đúc dân thường. Continue reading “Canh bạc của Trung Quốc trong tác chiến đô thị tự động”

05/02/1917: Quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật Nhập cư

Nguồn: Immigration Act passed over President Wilson’s veto, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1917, với đa số hơn hai phần ba, Quốc hội Mỹ đã bác bỏ quyết định phủ quyết mà Tổng thống Woodrow Wilson đưa ra vào tuần trước đó và chính thức thông qua Đạo luật Nhập cư (Immigration Act). Đạo luật này yêu cầu người nhập cư thực hiện bài kiểm tra khả năng đọc viết và cấm lao động người châu Á, ngoại trừ những người đến từ các quốc gia có hiệp ước hoặc thỏa thuận đặc biệt với Mỹ, chẳng hạn như Philippines. Continue reading “05/02/1917: Quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật Nhập cư”

Thế giới hôm nay: 05/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vị thế vốn đã lung lay của Thủ tướng Anh Keir Starmer dường như càng trở nên kém an toàn hơn khi bê bối lớn dần xoay quanh những gì ông biết về quan hệ giữa Peter Mandelson và Jeffrey Epstein. Các nghị sĩ Công Đảng có tư tưởng chống đối đã buộc chính phủ đồng ý công bố hồ sơ liên quan đến việc Keir bổ nhiệm Mandelson làm Đại sứ Anh tại Washington. Mandelson hiện đang bị điều tra vì cáo buộc tiết lộ thông tin chính phủ cho nhà tài chính kiêm tội phạm tình dục đã qua đời này.

Cổ phiếu công nghệ giảm ngày thứ hai liên tiếp khi những lo ngại về khả năng bị AI thay thế của các hãng phần mềm cộng hưởng với nỗi lo về các nhà sản xuất chip. Chỉ số NASDAQ của Mỹ giảm 1,5% trong khi S&P 500 giảm 0,5%. Cổ phiếu của Advanced Micro Devices, một hãng sản xuất chip lớn, đã bốc hơi 17% sau khi cảnh báo về nhu cầu chững lại. Các thị trường chứng khoán châu Á cũng giảm điểm trong phiên giao dịch đầu ngày hôm nay. Continue reading “Thế giới hôm nay: 05/02/2026”

Malaysia “giải” bài toán Trump như thế nào?

Nguồn: Derek Grossman, “How Malaysia Unlocked Trump,” Foreign Policy, 03/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một thế giới quan tương đồng, vài quan hệ cá nhân, và việc không phải là đồng minh của Mỹ đã tạo nên sự khác biệt.

Kể từ khi trở lại nhậm chức, Tổng thống Mỹ Donald Trump chắc chắn đã khiến chính sách đối ngoại của Mỹ trở nên mang tính giao dịch hơn và khó đoán hơn rất nhiều so với bất kỳ chính quyền tiền nhiệm nào, bao gồm cả nhiệm kỳ đầu tiên của chính ông. Điều này không chỉ đúng với sự rạn nứt của Washington trong quan hệ với Châu Âu và Châu Mỹ, mà còn lan rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, nơi các đồng minh và đối tác của Mỹ vẫn đang quay cuồng trước những hành động thất thường của Tổng thống. Ví dụ mới nhất là Hàn Quốc – quốc gia tưởng chừng đã đạt được thỏa thuận giảm thuế đối ứng từ mức ban đầu 25% xuống 20%, nhưng rồi tuần trước lại thức dậy với tin Trump quyết định tái áp đặt mức thuế 25% vì ông cho rằng Seoul hành động chưa đủ nhanh để thực thi thỏa thuận ban đầu. Continue reading “Malaysia “giải” bài toán Trump như thế nào?”

Thế giới hôm nay: 04/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hải quân Mỹ bắn hạ một máy bay không người lái của Iran mà họ cho là đã tiếp cận USS Abraham Lincoln, một tàu sân bay ở Biển Ả Rập, “một cách hung hăng” với “ý đồ không rõ ràng.” Tuần trước, Donald Trump đã điều một hạm đội hùng hậu đến Trung Đông và nhiều lần đe dọa sẽ tấn công Iran nếu nước này không đồng ý với các giới hạn mới trong chương trình hạt nhân cũng như cắt đứt quan hệ với các nhóm ủy nhiệm trong khu vực.

Cổ phiếu công nghệ tại Châu Á sụt giảm sau một đợt bán tháo tương tự ở Mỹ. Sự việc bắt đầu sau khi Anthropic, một công ty trí tuệ nhân tạo, ra mắt công cụ AI có khả năng tự động hóa một số công việc pháp lý. Các công ty dịch vụ dữ liệu và pháp lý chịu ảnh hưởng đầu tiên: ví dụ, cổ phiếu của Thomson Reuters đã giảm gần 16%. Sau đó, cổ phiếu phần mềm nói chung cũng giảm theo. Chỉ số NASDAQ thiên về công nghệ đã đóng cửa với mức giảm 1,4%. Continue reading “Thế giới hôm nay: 04/02/2026”