Tag: Pháp

Từ Brazil, Serbia đến châu Âu: Bầu cử, yếu tố Mỹ và thế giằng co tả – hữu

Nguồn: Tín Cường, Đường Tương Long, 两岸圆桌派｜从巴西到塞尔维亚：两场选举，多种焦虑，一个美国因素, Guancha, 28/10/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Tháng 10 năm 2026, các cuộc bầu cử Tổng thống Brazil và bầu cử Quốc hội Serbia liên tiếp ghi nhận những kết quả thu hút sự chú ý lớn từ dư luận. Tổng thống Brazil Lula da Silva đã lội ngược dòng thành công để tái cử dù bị dẫn trước ở vòng bầu cử đầu tiên; trong khi đó, phe chính trị do cựu Tổng thống Serbia Aleksandar Vučić lãnh đạo lại hứng chịu thất bại trong cuộc bầu cử Quốc hội. Cùng thời điểm, các cuộc biểu tình quy mô lớn bùng nổ tại Pháp và một số quốc gia châu Âu khác. Áp lực kinh tế cùng những mâu thuẫn xã hội tiếp tục tác động mạnh đến cục diện chính trị truyền thống ở châu Âu.

Vì sao Lula có thể lội ngược dòng, trong khi phe của Vučić lại thất bại? Yếu tố Mỹ đóng vai trò như thế nào trong những biến động chính trị tại hai quốc gia này? Trước những khó khăn kinh tế và sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy, liệu bản đồ chính trị châu Âu có bước vào một cuộc xáo trộn mới? Continue reading “Từ Brazil, Serbia đến châu Âu: Bầu cử, yếu tố Mỹ và thế giằng co tả – hữu”

Vì sao nước Pháp liên tục chìm trong biểu tình và bạo loạn?

Nguồn: Emile Chabal, “Why Is France Perpetually Rioting?”, Foreign Policy, 19/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi tôi bắt đầu nghiên cứu về nước Pháp đương đại với tư cách một nghiên cứu sinh vào năm 2006, đất nước này vẫn chưa hết bàng hoàng sau làn sóng bạo lực đô thị bùng phát từ cái chết của hai thiếu niên trong một trạm biến áp khi đang chạy trốn cảnh sát. Trong nhiều tuần cuối năm 2005, nước Pháp chìm trong biển lửa khi những người trẻ phẫn nộ xuống đường phản đối bạo lực cảnh sát, nạn phân biệt chủng tộc, bất bình đẳng xã hội và những lời hứa không được thực hiện trong khế ước xã hội của nước Pháp.

Hai mươi năm trôi qua, những hình ảnh về nước Pháp được truyền đi khắp thế giới vẫn không có gì thay đổi. Khởi đầu từ một cuộc biểu tình của học sinh trung học, phong trào đã leo thang thành làn sóng phẫn nộ trên toàn quốc, đi kèm với các vụ cướp bóc, cảnh đốt phá những tòa nhà công quyền như một nghi thức phản kháng quen thuộc và hàng loạt hành vi bạo lực từ lực lượng cảnh sát chống bạo động được trang bị lựu đạn khói và hơi cay. Continue reading “Vì sao nước Pháp liên tục chìm trong biểu tình và bạo loạn?”

14/07/2016: Khủng bố đâm xe vào đám đông mừng Quốc khánh Pháp

Nguồn: Terrorist drives truck through a Bastille Day celebration, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 2016, hàng chục nghìn người đã tập trung dọc đại lộ ven biển ở thành phố Nice, Pháp để kỷ niệm Ngày Quốc khánh Pháp (Bastille Day). Nhưng bầu không khí lễ hội nhanh chóng biến thành thảm kịch khi một chiếc xe tải màu trắng lao thẳng vào tuyến phố dành cho người đi bộ, nơi chật kín người tham dự. Vụ tấn công khiến 86 người thiệt mạng, trong đó có 10 trẻ em, và hơn 400 người khác bị thương. Continue reading “14/07/2016: Khủng bố đâm xe vào đám đông mừng Quốc khánh Pháp”

07/07/1798: Mỹ phát động Chiến tranh Nửa mùa với Pháp

Nguồn: U.S. launches the Quasi-War with France, the first conflict since the Revolution, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1798 – 15 năm sau khi Chiến tranh Cách mạng kết thúc – Quốc hội Mỹ hủy bỏ các hiệp ước với Pháp và khởi đầu hai năm rưỡi của cái gọi là Chiến tranh Nửa mùa (Quasi-War) với cựu đồng minh của mình.

Tổng thống John Adams và Bộ trưởng Hải quân Benjamin Stoddert lãnh đạo cuộc hải chiến không tuyên bố này, bắt nguồn từ việc Pháp bắt giữ hơn 300 tàu buôn trung lập của Mỹ trong thời kỳ Cách mạng Pháp. Mỹ khi đó đang theo đuổi một chính sách đối ngoại thân Anh hơn, điều này chọc giận đối thủ của họ là Pháp. Continue reading “07/07/1798: Mỹ phát động Chiến tranh Nửa mùa với Pháp”

Tại sao Pháp cảm thấy bất an về việc Đức tái vũ trang?

Nguồn: “Why France is uneasy about German rearmament”, The Economist, 03/06/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Đức có thể trở thành cường quốc quân sự hàng đầu châu Âu.

Khi Nga khởi động cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine năm 2022, Pháp và Đức chi gần như cùng một số tiền cho lĩnh vực quốc phòng. Tuy nhiên, đến năm 2029, ngân sách quốc phòng của Đức dự kiến sẽ tăng ít nhất 150 tỷ euro (tương đương 174 tỷ đô la), gấp đôi ngân sách quốc phòng của Pháp. Đối với an ninh châu Âu, việc Đức tái vũ trang rõ ràng là điều đáng hoan nghênh. Tuy nhiên đối với Paris, triển vọng này lại tỏ ra đáng lo ngại. Tướng Fabien Mandon, Tham mưu trưởng Quốc phòng Pháp, cho biết trong một phiên điều trần của Thượng viện tháng trước rằng trong vòng 5 năm tới, nước Pháp có nguy cơ “tụt lại” so với người láng giềng của mình trong một lĩnh vực mà nước này vốn thống trị. Continue reading “Tại sao Pháp cảm thấy bất an về việc Đức tái vũ trang?”

10/03/1906: Vụ nổ mỏ khiến 1.060 người thiệt mạng ở Pháp

Nguồn: Mine explosion kills 1,060 in France, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1906, một thảm họa mỏ kinh hoàng đã cướp đi sinh mạng của hơn 1.000 công nhân tại Courrieres, Pháp. Đám cháy dưới lòng đất đã gây ra một vụ nổ lớn, phá hủy gần như toàn bộ mê cung mỏ rộng lớn.

Mỏ than Courrieres ở miền bắc nước Pháp là một hệ thống mỏ phức tạp gần dãy núi Pas-de-Calais. Các đường hầm vào mỏ xuất phát từ một số thị trấn trong khu vực; có hơn 2.000 đàn ông và thiếu niên làm việc trong mỏ, đào than chủ yếu được sử dụng để sản xuất khí đốt. Continue reading “10/03/1906: Vụ nổ mỏ khiến 1.060 người thiệt mạng ở Pháp”

20/05/1940: Quân Đức tiến đến Eo biển Manche tại Abbeville, Pháp

Nguồn: Germans break through to English Channel at Abbeville, France, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1940, quân Đức ở miền bắc nước Pháp đã tiến đến Eo biển Manche.

Khi tiến đến Abbeville, các đoàn xe bọc thép của Đức, do Tướng Heinz Guderian (một chuyên gia về xe tăng) chỉ huy, đã cắt đứt mọi liên lạc giữa Lực lượng Viễn chinh Anh (BEF) ở phía bắc và quân đội chính của Pháp ở phía nam. Ông cũng cắt đứt nguồn tiếp tế của BEF ở phía tây. Quân Đức giờ đây đã đứng ngay trước biển, với nước Anh ở trong tầm mắt. Nhưng Winston Churchill đã chuẩn bị cho một cuộc vượt biển như vậy. Ông lập kế hoạch rút quân cho BEF (BEF là lực lượng quân đội đóng tại Anh, đã đến miền bắc nước Pháp vào đầu cả hai cuộc Thế chiến để hỗ trợ quân đội Pháp) và đã kêu gọi Bộ Hải quân Anh chuẩn bị “một số lượng lớn tàu thuyền” để vượt biển sang Pháp nếu cần thiết. Continue reading “20/05/1940: Quân Đức tiến đến Eo biển Manche tại Abbeville, Pháp”

Sự sụp đổ của Marine Le Pen và trận chiến lớn đang đến gần

Nguồn: Roger Cohen, “Marine Le Pen Falls to the Rule of Law and a Great Battle Looms,” New York Times, 31/03/2025

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việc tòa án kết án nhà lãnh đạo cực hữu về tội tham ô và lệnh cấm bà ra tranh cử đã gây ra một cuộc khủng hoảng mới cho nước Pháp.

Năm ngoái, Marine Le Pen đã nói với vẻ đầy đe dọa về hậu quả có thể xảy ra sau phiên tòa xét xử bà về tội tham ô. “Ngày mai, có lẽ hàng triệu người Pháp sẽ thấy mình bị tước mất ứng viên tổng thống.”

Thứ hai tuần trước, sau khi tòa án ra phán quyết bà không đủ tư cách tranh cử chức vụ công trong vòng 5 năm, hàng triệu cử tri Pháp đã vô cùng tức giận. Pháp là một nền dân chủ pháp quyền, như phán quyết của tòa đã chứng minh. Nhưng không rõ liệu nền Cộng hòa thứ năm đầy chông gai của nước này có thể chống chọi nổi làn sóng phản đối chính trị không thể tránh khỏi trước cuộc bầu cử năm 2027 hay không. Continue reading “Sự sụp đổ của Marine Le Pen và trận chiến lớn đang đến gần”

Ai sẽ lấp đầy khoảng trống lãnh đạo của châu Âu?

Nguồn: Bart M. J. Szewczyk, “Who Will Fill Europe’s Leadership Vacuum?,” Foreign Policy, 19/07/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Paris chỉ thích nói suông, còn Berlin không có chiến lược. Nếu bạn muốn một lãnh đạo nghiêm túc, hãy tìm đến Warsaw.

Cuộc bầu cử gần đây vào Nghị viện châu Âu và Quốc hội Pháp đã làm rung chuyển cục diện chính trị châu Âu. Dù trung tâm của Liên minh châu Âu vẫn được giữ vững, nhưng cơ sở quyền lực của nó đã thay đổi. Sự trỗi dậy của phe cực hữu ở Pháp và Đức đã hủy hoại chính phủ ở Paris và làm suy yếu chính phủ ở Berlin, làm tê liệt bộ đôi thường nắm giữ vị trí trung tâm trong việc ra quyết định của EU. Trước khi Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen được Nghị viện Châu Âu phê chuẩn thêm một nhiệm kỳ 5 năm nữa vào ngày 18/07, bà phải đàm phán với các nghị sĩ cánh hữu và thủ tướng theo chủ nghĩa dân túy của Ý, Giorgia Meloni. Continue reading “Ai sẽ lấp đầy khoảng trống lãnh đạo của châu Âu?”

Marine Le Pen có phải người cực hữu?

Nguồn: John Lloyd, 约翰·劳埃德：玛丽娜·勒庞是极右翼吗？, 06/07/2024.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Trong tuần này, liệu làn sóng cực hữu vốn đã được chờ đợi từ lâu ở châu Âu rốt cuộc có đến với chúng ta hay không?

Khi vòng đầu tiên của cuộc bầu cử Quốc hội Pháp có kết quả, hầu hết các phương tiện truyền thông phương Tây, từ BBC cho đến New York Times, đều lấy chiến thắng của “cánh hữu” với đại diện là Marine Le Pen làm tiêu đề cho các bài báo của họ. Cùng lúc đó, ở Bỉ, quốc gia nằm ngay cạnh nước Pháp, đã xuất hiện lời cảnh báo về việc Orbán Viktor đang lên kế hoạch nhằm thành lập một liên minh “cực hữu” mới trong Nghị viện châu Âu. Chủ nhật tuần trước, đảng Lựa chọn thay thế cho nước Đức (AfD) đã tổ chức đại hội đảng “cực hữu”, hoạt động của họ trong những ngày qua quả thực không hề “sóng yên bể lặng”. Continue reading “Marine Le Pen có phải người cực hữu?”

Pháp và Anh đang đổi chỗ cho nhau trong chính trị châu Âu

Nguồn: Gideon Rachman, “France and Britain are changing places,” Financial Times, 08/07/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Châu Âu dường như đang không có người lãnh đạo trong lúc các mối đe dọa toàn cầu gia tăng.

Anh và Pháp đang ngồi ở hai đầu đối diện của một chiếc bập bênh chính trị. Ba ngày sau khi người Anh bầu ra một chính phủ trung dung, thực dụng, với đa số phiếu lớn, người Pháp đã đưa ra một lựa chọn hoàn toàn trái ngược. Cuộc bầu cử cơ quan lập pháp hôm Chủ nhật 30/06 đã tạo ra một quốc hội bế tắc, với cả phe cực hữu và cực tả đều giành được ưu thế. Continue reading “Pháp và Anh đang đổi chỗ cho nhau trong chính trị châu Âu”

Pháp có thể gây ra cuộc khủng hoảng tiếp theo ở châu Âu

Nguồn: Gideon Rachman, “France could trigger the next euro crisis,” Financial Times, 24/06/2024

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thâm hụt ngân sách tăng vọt và cuộc đối đầu với Brussels và Berlin là công thức dẫn đến rắc rối.

Cuối tháng 4, Emmanuel Macron cảnh báo “Châu Âu của chúng ta cũng chỉ là một con người, nó có thể chết.” Không một ai biết rằng chỉ vài tuần sau, Tổng thống Pháp sẽ bắt đầu chứng minh quan điểm của mình bằng cách kêu gọi một cuộc bầu cử sớm, với nguy cơ đẩy toàn bộ EU vào một cuộc khủng hoảng ‘chết người’? Continue reading “Pháp có thể gây ra cuộc khủng hoảng tiếp theo ở châu Âu”

10/02/1970: Tuyết lở làm 42 người thiệt mạng ở Val d’Isere, Pháp

Nguồn: Avalanche buries skiers in France, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1970, một trận tuyết lở kinh hoàng đã đổ xuống khu nghỉ dưỡng trượt tuyết Val d’Isere, Pháp, cướp đi sinh mạng của 42 người, chủ yếu là những người trượt tuyết trẻ tuổi. Đây là thảm họa tuyết lở nghiêm trọng nhất trong lịch sử nước Pháp.

Khu nghỉ dưỡng ở Val d’Isere được điều hành bởi một tổ chức thanh niên phi lợi nhuận và đã thu hút nhiều người đam mê trượt tuyết trẻ tuổi. Vào sáng ngày 10/02, trong lúc mọi người đang ăn sáng trong một căn phòng lớn hướng ra ngọn núi thì bất ngờ một tiếng nổ lớn vang lên và khoảng 76.500 mét khối tuyết từ trên núi đổ ập xuống. Ba nhân viên bảo trì đường trượt đang ở trên sườn đồi đã bị tuyết cuốn đi và cuối cùng thiệt mạng. Continue reading “10/02/1970: Tuyết lở làm 42 người thiệt mạng ở Val d’Isere, Pháp”

Bản sắc Hà Nội với dấu ấn văn hóa – văn minh Pháp

Tác giả: Hồ Sĩ Quý*

Những giá trị lịch sử của Hà Nội từ khi Lý Công Uẩn dời đô, thì chủ yếu là tiềm ẩn sâu xa trong tâm thức mà mỗi người có thể hình dung được khi tiếp xúc với các di tích, di sản văn hóa. Nhưng rất nhiều di tích, di sản của Hà Nội, đến nay, đã gần như trở thành biểu tượng, giống như cái vỏ vật chất (physical shells) lưu giữ các tầng tâm thức của nhiều thế hệ. So sánh với các di sản văn hóa ở nhiều quốc gia, kể cả các quốc gia xung quanh Việt Nam, thì Hồ Gươm, Văn miếu – Quốc tử giám, Núi Nùng, Đền Cổ Loa, Ô Quan Chưởng… hầu hết đều là “vật mang” giá trị (value carrier) của lịch sử; bản thân giá trị vật thể có thể trực tiếp thấy được ở những di sản này, thực ra không nhiều. Trong khi đó, những dấu ấn văn hóa vật thể còn lại từ khi người Pháp đặt chân đến Hà Nội, thì lại là những công trình khá bề thế và còn mang nhiều giá trị vật thể. Những địa danh du lịch có tiếng của Hà Nội hiện nay như Nhà Kèn, Nhà Hát Lớn, nhà tù Hoả Lò, Ga Hàng Cỏ, Cầu Long Biên, Nhà thờ lớn Hà Nội, Chợ Đồng Xuân… đều là những di sản có giá trị vật thể như vậy, bên cạnh các giá trị văn hóa phi vật thể. Continue reading “Bản sắc Hà Nội với dấu ấn văn hóa – văn minh Pháp”

Tổng thống De Gaule dập tắt âm mưu đảo chính năm 1961 như thế nào?

Tác giả: Nguyễn Hải Hoành

Trong suy nghĩ của mọi người, để dập tắt một cuộc đảo chính quân sự, hầu như bao giờ cũng phải sử dụng vũ lực, và do đó khó tránh khỏi đổ máu, tàn phá. Nhưng để dập tắt cuộc đảo chính năm 1961 của các tướng lĩnh cấp cao chỉ huy quân đội Pháp đóng tại Algeria, Tổng thống Pháp De Gaule (Đờ-Gôn) đã sử dụng một thứ “vũ khí” duy nhất là … những chiếc đài thu thanh bán dẫn! Continue reading “Tổng thống De Gaule dập tắt âm mưu đảo chính năm 1961 như thế nào?”

‘Tự chủ chiến lược’ chỉ là giấc mơ viển vông của Pháp

Nguồn: Anchal Vohra, ‘Strategic Autonomy’ Is a French Pipe Dream, Foreign Policy, 03/07/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Emmanuel Macron đang thúc đẩy một chính sách châu Âu làm hài lòng nước Pháp nhưng làm phiền lòng những nước khác.

Hồi tháng 4, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã gây tranh cãi khi cảnh báo châu Âu không nên để bị lôi kéo vào xung đột giữa Mỹ và Trung Quốc về vấn đề Đài Loan. Ông nói, là đồng minh của Mỹ không có nghĩa là trở thành “chư hầu” của Mỹ.

Bình luận đó đã khơi lại cuộc tranh luận về nỗ lực của Pháp nhằm tìm kiếm “quyền tự chủ chiến lược” cho châu Âu – nghĩa là độc lập khỏi Mỹ trong các vấn đề chiến lược. Ý tưởng đó đã gây lo sợ ở các quốc gia Trung và Đông Âu vốn tin tưởng Mỹ sẽ là người bảo đảm an ninh chính cho họ trong một cuộc xung đột với Nga. Họ nghi ngờ Pháp đang cố tình nói rằng ý tưởng giúp nâng cao tầm vóc của nước này, đồng thời làm phật ý Mỹ, là sản phẩm của tư duy tập thể châu Âu. Continue reading “‘Tự chủ chiến lược’ chỉ là giấc mơ viển vông của Pháp”

16/05/1968: Công nhân biểu tình, rối loạn xã hội lan rộng ở Pháp

Nguồn: Worker protests mount in France, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1968, tại Pháp, khủng hoảng tháng 5 đã leo thang khi các nhà máy và các ngành công nghiệp trên khắp đất nước quyết định tổng đình công, làm ngừng hoạt động phân phối báo chí, vận tải hàng không, và hai tuyến đường sắt lớn. Tính đến cuối tháng, đã có hàng triệu công nhân tham gia đình công, và nước Pháp dường như đang trên bờ vực của một cuộc cách mạng cánh tả cấp tiến. Continue reading “16/05/1968: Công nhân biểu tình, rối loạn xã hội lan rộng ở Pháp”

Tại sao đại sứ Trung Quốc tại Pháp gây tranh cãi về các nước thuộc Liên Xô cũ?

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “For wolf-warrior envoy in France, it’s mission accomplished,” Nikkei Asia, 27/04/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đại sứ Lô Sa Dã đã gửi tín hiệu đồng ý với Putin qua bình luận về chủ quyền của Liên Xô cũ.

Trong chuyến thăm Trung Quốc gần đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã gây tranh cãi trên trường quốc tế khi phát biểu rằng châu Âu nên tránh bị kéo vào cuộc đối đầu giữa Trung Quốc và Mỹ về vấn đề Đài Loan.

Chỉ hai tuần sau đó, Lô Sa Dã (Lu Shaye), Đại sứ Trung Quốc tại Pháp, đã gây ra một vụ náo động khác ở châu Âu khi ông đặt câu hỏi về chủ quyền của các quốc gia thuộc Liên Xô cũ. Continue reading “Tại sao đại sứ Trung Quốc tại Pháp gây tranh cãi về các nước thuộc Liên Xô cũ?”

08/04/1904: Anh và Pháp ký Hiệp ước Thân mật

Nguồn: Britain and France sign Entente Cordiale, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1904, khi Thế chiến I chỉ còn 10 năm nữa là sẽ nổ ra ở châu Âu, Anh và Pháp đã ký một thỏa thuận, sau này được gọi là Hiệp ước Thân mật (Entente Cordiale), giải quyết các tranh chấp thuộc địa có từ lâu đời ở Bắc Phi và thiết lập một sự hiểu biết ngoại giao giữa hai nước. Continue reading “08/04/1904: Anh và Pháp ký Hiệp ước Thân mật”

28/03/1814: Tang lễ người phát minh máy chém

Nguồn: Funeral held for the man behind the guillotine, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1814, tang lễ của Bác sĩ Joseph-Ignace Guillotin, cha đẻ của máy chém (guillotine) khét tiếng, đã diễn ra bên ngoài Paris, Pháp. Theo Guillotin, động cơ khiến ông phát minh ra cỗ máy là cực kỳ trong sáng và ông đã vô cùng đau khổ khi chứng kiến danh tiếng của mình bị hoen ố. Guillotin tạo ra cỗ máy cho người Pháp như một “cử chỉ nhân đạo” trong cuộc cải cách tư pháp hình sự diễn ra vào năm 1789. Cỗ máy nhằm thể hiện sự tiến bộ về tri thức và xã hội của Cách mạng Pháp; bằng cách xử tử quý tộc cũng như dân thường theo cùng một cách, theo đó đảm bảo sự bình đẳng lúc bị tử hình. Continue reading “28/03/1814: Tang lễ người phát minh máy chém”