Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump khẳng định rằng lệnh ngừng bắn của Mỹ với Iran vẫn có hiệu lực, dù cả hai bên đã tấn công lẫn nhau vào hôm qua. Iran cáo buộc Mỹ nhắm vào một tàu chở dầu của Iran và tấn công các mục tiêu dân sự ở Tehran. Mỹ cho biết họ đã đáp trả các cuộc tấn công của Iran vào các tàu chiến của mình và chỉ tấn công các mục tiêu quân sự để tự vệ. Giao tranh diễn ra trong bối cảnh Iran đang xem xét một đề xuất của Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh.
Công Đảng cầm quyền ở Anh có lẽ đã phải chịu một thất bại nặng nề trong các cuộc bầu cử địa phương. Theo kết quả sơ bộ, đảng này đã mất quyền kiểm soát tại một số hội đồng địa phương. Đảng Cải cách – một đảng cánh hữu theo chủ nghĩa dân túy – đang trên đà giành được hàng trăm ghế. Nếu kết quả kiểm phiếu cuối cùng tệ như dự đoán đối với Công Đảng, thì Keir Starmer, vị thủ tướng đang bị bủa vây bởi nhiều khó khăn của đất nước, sẽ phải đối mặt với áp lực từ chức.
Tòa án Thương mại Quốc tế của Mỹ vừa bác bỏ mức thuế quan toàn cầu 10% của Trump. Hầu hết các mức thuế sẽ vẫn được duy trì trong thời gian chính quyền kháng cáo. Tổng thống đã áp dụng các khoản thuế mới này vào tháng 2 sau khi Tối cao Pháp viện chặn phần lớn các mức thuế “Ngày Giải phóng” của ông. Trong khi đó, Trump đã cho Liên minh Châu Âu thời hạn đến ngày 04/07 để phê chuẩn một thỏa thuận thương mại, nếu không sẽ phải đối mặt với mức thuế “cao hơn nhiều.”
Economist tiết lộ bằng chứng về một kế hoạch bí mật của Nga nhằm cung cấp các loại vũ khí tân tiến cho Iran để sử dụng chống lại quân đội Mỹ. Bản đề xuất gồm ba phần, do các nhà báo của Economist độc quyền tiếp cận, đã được chuẩn bị bởi GRU, cơ quan tình báo của lực lượng vũ trang Nga. Đề xuất này nêu kế hoạch gửi hai loại máy bay không người lái đến Iran – bao gồm cả các mẫu sử dụng cáp quang, thứ đã làm thay đổi cục diện chiến trường ở Ukraine – và cung cấp chương trình đào tạo.
Trump và Luiz Inácio Lula da Silva, Tổng thống Brazil, thảo luận về thương mại, thuế quan, và tội phạm trong một cuộc gặp tại Nhà Trắng. Bất chấp quan hệ lạnh nhạt giữa hai nhà lãnh đạo, họ cho biết cuộc trò chuyện đã diễn ra tốt đẹp. Trong một thời gian ngắn hồi năm ngoái, Trump đã áp đặt mức thuế 50% lên Brazil sau khi cựu tổng thống Jair Bolsonaro, một đồng minh của ông, bị truy tố vì tội âm mưu đảo chính.
Các cơ quan y tế trên toàn thế giới khẩn trương truy tìm những người liên quan đến một du thuyền, nơi sự bùng phát của hantavirus đã cướp đi sinh mạng của ba người. Tổ chức Y tế Thế giới xác nhận năm trong số tám trường hợp nghi ngờ nhiễm loại virus lây truyền từ loài gặm nhấm này. Một nhà dịch tễ học của WHO cho biết, vì sự lây nhiễm từ người sang người là rất hiếm, nên đây “không phải là khởi đầu của một đại dịch.”
Hai người đàn ông bị kết tội làm gián điệp cho Hong Kong tại Anh. Một tòa án phán quyết rằng Bill Yuen, một quản lý tại văn phòng thương mại của Hong Kong ở London, và Peter Wai, một sĩ quan nhập cư của Anh, đã đồng ý thu thập thông tin về những người bất đồng chính kiến nhằm giúp đỡ cơ quan tình báo nước ngoài của vùng lãnh thổ thuộc Trung Quốc này. Phía Trung Quốc cho rằng các cáo buộc này là bịa đặt.
Con số trong ngày: 23%, là mức giảm dân số dưới 18 tuổi ở Los Angeles từ năm 2010 đến năm 2024. Tại Chicago, con số này là 22%.
TIÊU ĐIỂM
Tình cảnh khốn khó ở Mỹ
Nền kinh tế Mỹ đang phát đi những tín hiệu trái chiều. Bất chấp chiến tranh với Iran, chỉ số S&P 500 vẫn đang tăng vọt. Tuy nhiên, cú sốc năng lượng và sự suy yếu của thị trường lao động vẫn là những mối đe dọa lớn. Hôm nay, Cục Thống kê Lao động sẽ báo cáo dữ liệu việc làm của tháng 4 và Đại học Michigan sẽ công bố kết quả sơ bộ về chỉ số niềm tin người tiêu dùng của tháng 5.
Tháng trước, chỉ số này đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, khi giá xăng tăng khoảng 50% so với mức trước chiến tranh. Các nhà phân tích dự đoán tháng này sẽ còn ảm đạm hơn. Nhưng thị trường lao động vẫn đang trụ vững: các nhà tuyển dụng dự kiến sẽ tạo thêm 55.000 việc làm trong tháng 4, giảm so với 178.000 việc làm trong tháng 3. Lần cuối cùng Mỹ có số lượng việc làm tăng trong hai tháng liên tiếp là vào tháng 05/2025.
Tầm quan trọng của những tín hiệu này vẫn chưa thực sự rõ ràng. Sự bi quan của người tiêu dùng vẫn chưa làm chi tiêu sụt giảm nghiêm trọng. Tăng trưởng việc làm đã chậm lại do dân số già hóa và các hạn chế về nhập cư. Các nhà kinh tế hiện đang chú ý nhiều hơn đến tình trạng thất nghiệp – và liệu tinh thần u ám của người tiêu dùng có lan sang nền kinh tế thực hay không.
Cú sốc lương thực sắp tới
Hồi tháng 4, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hiệp Quốc đã cảnh báo về một “cơn bão hoàn hảo” đang hình thành cho một thảm họa lương thực. Hôm nay, chỉ số giá lương thực của FAO sẽ cho thấy những rủi ro đó đang đến gần như thế nào. Kết quả của tháng 3 cho thấy mức tăng nhẹ so với tháng trước. Nhưng nguyên nhân là do nguồn dự trữ sẵn có của các mặt hàng như ngũ cốc đã bù đắp cho những ách tắc trong chuỗi cung ứng. Mức tăng của tháng 4 có thể sẽ đáng kể hơn – và nó vẫn sẽ không phản ánh hoàn toàn thực tế. Những sự gián đoạn đối với phân bón – vốn cần các thành phần quan trọng từ Vùng Vịnh – vẫn chưa được cảm nhận rõ rệt.
Điều tồi tệ hơn vẫn còn ở phía trước. Một đợt El Niño, pha ấm trong mô hình khí hậu dao động của thế giới, dự kiến sẽ bắt đầu vào mùa hè này. Bị làm trầm trọng thêm bởi biến đổi khí hậu, hiện tượng El Niño thường gây hại cho nông nghiệp qua việc làm tăng hạn hán ở một số khu vực và làm ngập lụt mùa màng ở những nơi khác. Nhưng một số chu kỳ lại tồi tệ hơn những chu kỳ khác. Đợt “siêu” El Niño hồi năm 2015-2016 đã làm cho sản lượng cây trồng ở Nam Phi giảm tới 2/3, trong khi đợt El Niño năm 2023-2024 khiến 30 triệu người cần hỗ trợ lương thực. Các mô hình dự báo cho thấy đợt El Niño tiếp theo có thể nghiêm trọng tương đương, nếu không muốn nói là tồi tệ hơn.
Chặng đường phía trước của Toyota
Các nhà sản xuất xe hơi từng rất hùng mạnh của Nhật Bản đang chật vật với sự chuyển dịch của ngành sang xe điện, mà Trung Quốc đang dẫn đầu. Honda và Nissan đang phải trải qua các cuộc tái cấu trúc khốc liệt. Nhưng Toyota đã tránh được số phận đó và vẫn là nhà sản xuất xe hơi lớn nhất thế giới tính theo doanh số và lợi nhuận ròng, một phần nhờ vào sự thống trị của hãng trong dòng xe hybrid. Hôm nay, hãng báo cáo doanh thu đạt ¥50,68 nghìn tỷ ($323 tỷ) trong năm tài chính kết thúc vào ngày 31/03, tăng khoảng 1,9% so với năm tài chính trước đó.
Dù vậy, nhà sản xuất xe này không thể dậm chân tại chỗ. Lợi nhuận hoạt động của hãng đã giảm 19,2% xuống còn ¥3,85 nghìn tỷ ($25 tỷ), một phần do tác động của thuế quan từ Mỹ. Và các công ty Trung Quốc vẫn tiếp tục tung ra những mẫu xe cạnh tranh. Phản ứng của Toyota là sản xuất tại Trung Quốc, dành cho người Trung Quốc. Kể từ năm 2023, hãng đã ra mắt bốn mẫu xe điện độc quyền cho Trung Quốc, được phát triển cùng các đối tác địa phương. Hơn một chục mẫu xe khác đang được triển khai, theo thông tin từ công ty môi giới Bernstein.
Doanh số xe điện của Toyota vẫn còn thấp. Nhưng con số này đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái trong ba tháng đầu năm 2026. Và giá xăng tăng càng khiến các lựa chọn thay thế trở nên hấp dẫn hơn – vốn có thể thúc đẩy cầu tăng mạnh.
Lỗ hổng khí methane mới của Mỹ
Hôm nay lẽ ra là ngày trọn vẹn đầu tiên mà các nhà sản xuất dầu và khí đốt tự nhiên của Mỹ không còn được phép đốt các sản phẩm phụ không mong muốn của mình theo định kỳ. Nhưng tuần trước, Cơ quan Bảo vệ Môi trường của Donald Trump đã ban hành “hướng dẫn” mới về các trường hợp mà “việc đốt khí định kỳ” như vậy có thể tiếp tục, bao gồm cả tại các giếng dầu mới. EPA cho biết đây là “phản ứng trực tiếp đối với những lo ngại từ một số chủ sở hữu cũng như nhà vận hành dầu mỏ và khí đốt tự nhiên.”
Vấn đề là hành động làm thải ra các chất ô nhiễm như methane, một loại khí nhà kính mạnh làm nóng bầu khí quyển gấp 86 lần so với carbon dioxide trong khoảng thời gian 20 năm. Một báo cáo gần đây của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) về nỗ lực toàn cầu nhằm giảm lượng khí thải methane cho thấy không có sự sụt giảm nào trong lĩnh vực năng lượng, bất chấp thực tế là việc cắt giảm khí thải sẽ mang lại lợi ích cho cả các nhà sản xuất cũng như hành tinh. IEA ước tính rằng các nhà sản xuất có thể thu hồi được 100 tỷ mét khối khí tự nhiên mỗi năm – tương đương với lượng xuất khẩu hàng năm của Australia – thông qua việc loại bỏ các hoạt động đốt khí không cần thiết và thay vào đó là thu giữ lượng khí này.
